g`azal janri

DOCX 33 стр. 53,2 КБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 53,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

mundarija i. kirish. g`azal – mumtoz she`riyatning asosiy janri sifatida. ……………………..2 ii. asosiy qism: 1 bob: g`azal janrining o`tmishi va buguni. ………………………………...6 2 bob: g`azal janrining alisher navoiy ijodida tutgan o`rni. ……………...23 iii. xulosa…………………………………………………………………..32 iv. adabiyotlar ro`yxati……………………………………………33 kirish. g`azal – mumtoz she`riyatimizning asosiy janri sifatida. shubhasiz, o’zbek adabiyoti tarixining har bir davriga oid shoirlar ijodiy merosini an’anaviylik, o’ziga xoslik va individuallik nuqtai nazaridan tadqiq etamiz. hozirgi davrda milliy va tarixiy-ma’naviy merosimizga e’tiborning ortganligi, o’zligimizni anglash davlat siyosati darajasiga ko’tarilganligi bois muhim tadqiqotlarga ehtiyoj kuchlidir. zero, o’zlikni anglash o’tmish qadriyatlarimiz va tarixni bilishdan boshlanadi. tariximiz hamda adabiyotimizni to’g’ri tushunish omillarni izlash qadriyatlarimizni tiklashga yordam beradi. biz madaniyatimiz va tariximizda chuqur iz qoldirgan siymolarni qadrlasak, ijodini o’rgansak, kelgusi avlod uchun madaniy taraqqiyotga yo’l ochgan bo’lamiz. chunki: “xalqimiz asrlar osha yashab kelgan an’analari, urf-odatlari, til va ruhi negizida qurilgan milliy mustaqillik mafkurasi umuminsoniy qadriyatlar bilan mahkam uyg’unlashgan holda kelajakka ishonch tuyg’usini odamlar qalbi …

2 / 33

bo'yicha bir necha talab va o'ziga xoslik bor. bilamizki, g'azallar ko'pincha ishqiy mavzuda bitiladi. ammo ma'no-mazmun jihatidan allohni maqtashga (hamd), muhammad payg'ambar(s. a. v.)ni ta'riflashga (na't) bag'ishlangan, rindona (may va mayxona bilan bog'liq tasvirlarga asoslangan), orifona (pand-nasihat ruhidagi), tabiat go'zalliklaridan zavqlanish asosidagi (peyzaj) va boshqa g'azallar ham yoziladi. shuning uchun shoirlar bu janr namunalarida odam va olam, tabiat va jamiyatning turli-tuman murakkab tomonlarini yoritishga harakat qilganlar. navoiy bobomiz va boshqa ko'p shoirlarimiz ijodida, asosan, bu janrning 7 va 9 baytli namunalariga duch kelamiz. shu miqdor eng mukammal hajm deb qabul qilinadi. bir g'azal boshdan-oxir bir vaznda bitiladi. garchi alisher navoiy bobomiz ijodlarida aruzning turli bahrlarida yozilgan g'azallar uchrasa ham, o'zbek shoirlari g'azallarining ko'pchiligi, asosan, ramal, bir qismi esa hazaj bahrida bitilgan. boshqa bahrlarda juda kam yozilgan. g'azal baytlari - nisbiy ma'noda mustaqillikka ega. ya'ni har bir bayt imkon qadar til talablari bo'yicha tugallangan alohida jumladan iborat bo'lishi, umumiy matndan yulib …

3 / 33

obomizning «jong'a chun dermen: «ne erdi o'lmakim kayfiyati?..» g'azali musalsal g'azalning yorqin namunasi hisoblanadi. g'azalning aksaran oxirgi bayti (maqta'si) yoxud ba'zan undan oldingi baytda shoir taxallusi qo'llanadi. lekin taxallus qo'llash majburiy emas. g'azal taxallussiz ham yozilaverishi mumkin. istiqlol yillarida o'zbek mumtoz she'riyati, xususan, navoiy bobomiz ijodidagi g'azallar ma'nolarini har taraflama sharhlash kuchayib bordi. hozirda bu janr namunalarining tasavvufiy ma'nolarini ham ochib berish uchun izlanishlar olib borilmoqda. shuni ta`kidlash joizki, g'azal yozish an'analari hozirgi o'zbek she'riyatida ham davom etyapti. ba'zan barmoq vaznida bitilgan g'azallarni ham uchratishimiz mumkin. ko'p asrlardan buyon g'azallarga kuy bastalanib, ular ashula qilib kuylanib kelinmoqda. «shashmaqom» tarkibidagi ashulalar matnini ham, asosan, g'azallar tashkil etadi. hozirgi paytda g'azallarni zamonaviy estrada yo'lida aytish tajribasi ham kuchayib bormoqda desak adashmagan bo`lamiz. g'azaldagi uchta baytning alohida nomi bor: birinchi bayt «matla'» deyiladi; oxirgi bayt «maqta'» deyiladi; agar maqta'dan oldin (ayrim hollarda undan ham oldin) keladigan baytda lirik chekinish qilingan bo'lsa, bunday qo'shmisra …

4 / 33

chiqib lirik chekinish qiladi. bu haqida o'zbekiston qahramoni, o'zbekiston xalq shoiri abdulla oripov so'zlari bilan aytganda, «bu baytda shoir kimni maqtagisi kelsa, maqtaydi, kimni yomon ко'rsa, undan alamini oladi, g’azal umum yo'nalishiga и qadar bog'lanmaydiganroq gapi bo 'isa ham, shu yerda aytib qoladi». adabiyotshunoslikdan hammamiz yaxshi bilamiz «lirik chekinish» tushunchasini. asarda lirik qahramon (shoir emas!) qo'qqisdan yurilayotgan asosiy yo'ldan biroz chetga chiqqanday bo'lib, kutilmagan bir fikr yoki mulohazani aytadi, bayon yo tasvirni kiritadi, ilmiy tilda ifodalansa, nimagadir simpatiya yoki antipatiyasini bildiradi. «begona bayt» ham - lirik chekinishning aynan o'zi. biroq bu yerda yanada teranlashish (differensiatsiya) bor: lirik chekinish - keng va katta tushuncha, u bor-yo'g'i to'rt satrdan iborat ruboiyda ham bo'lishi, hatto, liro-epik turda yozilgan dostonda (navoiyning «xamsa»sidagi dostonlar ham, «lison ut-tayr» ham shunday asarlar sirasiga kiradi) ham uchratishimiz mumkin. ruboiyda lirik chekinish qilish uchun bir misradan ortiq imkon yo'q. lirik chekinish borasida g'azaldagi imkoniyat -ruboiydagidan sal kattaroq. chunki u …

5 / 33

ar mazmuni bilan bog'lanmagan bayt bo'lmaydi. «begona»lik – nisbiy tushuncha. u «lirik chekinish» ma'nosini muayyanlashtirgan holda ifodalab kelgan. «chekinish» bilan «begonalik» - bir-biriga juda yaqin tushunchalar hisoblanadi.”[footnoteref:5] [2: h a y i t m e t o v a. navoiy lirikasi. т.: «fan» nashriyoti, 1961. 144-bet.] [3: i s' h о q о v y. navoiy poetikasi. т.: «fan» nashriyoti. 1983. 62-bet.] [4: k о m i 1 о v n. ma'nolar olamiga safar (alisher navoiy g'azallariga sharhlar)] [5: olimov s., ahmedov s., qo`chqorov r. adabiyot 8: darslik-majmua (i qism). t.: g`afur g`ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi,2014. 100-bet.] i bob. g`azal janrining o`tmishi va buguni xususan, g`azal janrining yangi davrdagi taraqqiyot yo`li haqida gapirishdan avval, janr atamasiga nazar tashlasak maqsadga muvofiq bo`ladi, deb o`ylaymiz. janr – adabiy asarlarning tarixan shakllanuvchi tipi, muayyan davr milliy yoki jahon adabiyotida umumiy xususiyatlari bilan turlicha ko`lamdagi guruhlarni tashkil qiluvchi asarlarni anglatuvchi tushuncha. ta`rifdagi janrning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "g`azal janri"

mundarija i. kirish. g`azal – mumtoz she`riyatning asosiy janri sifatida. ……………………..2 ii. asosiy qism: 1 bob: g`azal janrining o`tmishi va buguni. ………………………………...6 2 bob: g`azal janrining alisher navoiy ijodida tutgan o`rni. ……………...23 iii. xulosa…………………………………………………………………..32 iv. adabiyotlar ro`yxati……………………………………………33 kirish. g`azal – mumtoz she`riyatimizning asosiy janri sifatida. shubhasiz, o’zbek adabiyoti tarixining har bir davriga oid shoirlar ijodiy merosini an’anaviylik, o’ziga xoslik va individuallik nuqtai nazaridan tadqiq etamiz. hozirgi davrda milliy va tarixiy-ma’naviy merosimizga e’tiborning ortganligi, o’zligimizni anglash davlat siyosati darajasiga ko’tarilganligi bois muhim tadqiqotlarga ehtiyoj kuchlidir. zero, o’zlikni anglash o’tmish qadriyatlarimiz va tarixni bilishdan...

Этот файл содержит 33 стр. в формате DOCX (53,2 КБ). Чтобы скачать "g`azal janri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: g`azal janri DOCX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram

g`azal janri

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "g`azal janri"

Похожие файлы