o'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi

DOCX 36 pages 78.9 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.9 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

mundarija: kirish…………………………………………………………………..………3 i.o'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi 1.1.suvning hujayradagi taqsimoti………………………..……..6 1.2.tuproq tarkibidagi suvning xillari………………………..15 ii.transpiratsiya va ularning fiziologik ahamiyati 2.1.o'simliklarda suvning muvozanati………….……….…….19 2.2.turli ekologik guruh o'simliklarida suv almashinuvi xususiyatlari……………………………………………………………26 2.3.o'simliklarni sugorishning fiziologik asoslari.........…30 xulosa ………………………………………………………….……….…….36 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………..…………….37 kirish ma'lumki, o'simliklar to'qimalari tarkibining 70-95% suvdan iborat. suv o'zining ajoyib xususiyatlari tufayli organizmlar hayot faoliyatida birinchi va boshqa moddalarga tenglashtirib bo'lmaydigan o'rinni egallaydi. ammo uning hujayra tuzilishida va undagi molekulyar darajada boradigan turli metabolik jarayonlardagi o'rni to'la o'rganilmagan. suvning butun bir organizmdagi o'rni turlichadir. butun yer yuzidagi hayot formalari faqatgina suvli holatdagina mavjud. shuning uchun ham hujayra tarkibidagi suvning kamayishi, tirik tuzilmalarning tinchlik, ya'ni anabioz holatiga o'tishiga olib keladi. tirik organizmlarning asosiy komponentlaridan biri suvdir. o'simlikning barcha organlarida suv bo'ladi: bargda-90%, novdada-70-80%, ildizda-50-60%, urug'da-10%. vakuolada-98%, sitoplazmada-80%, qobiqda-50% atrofida suv uchraydi. biologik ob'ektlarda suv quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: 1. hujayra, molekula, to'qimalar va organlarni bir butun qilib birlashtirib turadi. suv uzluksiz muhitni tashkil qiladi. …

2 / 36

lar va protonlar tashiluvidagi o'rni beqiyosdir. 6. moddalar almashinuvida asosiy o'rinni tutadi. masalan ksilema to'qimalari bo'ylab esa suv va unda erigan moddalarni tashisa, flozma to`qimalari bo'ylab moddalarning simplast va apoplast tashiluvi amalga oshadi. 7. issiqlikni boshqaruvidir. suv tufayli o'simlik to'qimalarida haroratning birdan o'zgarishi ro'y bermaydi. bu hol suvning yuqori issiqlik sig'imi bilan o'lchanadi. 8. suv tufayli yuzaga keladigan egiluvchanliklik hususiyati tufayli o'simliklar har xil mexanik ta'sirlardan saqlanadi. 9. suv tufayli bo'ladigan osmos va turgor holatlari tufayli to'qimalarning nisbatan qattiq holati saqlanadi. o'simliklarning evolyutsiyasi mobaynida ularning suvga bog'liqligi birmuncha kamaya borgan. masalan, suv o'tlari uchun suv ko'payish va yashash muhitidir. yer o'sti sporali o'simliklarida esa ularning ko'payishiga suvning ta'siri qisman saqlanib qolgan xolos, ya'ni suv gametalarning ipchalari tufayli harakatlanishiga yordam beradi. urug'li o'simliklar o'zlarining changdonlari va urug'donlari tufayli ko'payish jarayonlarida suvga muhtoj emas. urug'li o'simliklarda ontogenez davomida suvdan foydalanish jarayonlari anchagina takomillashgandir. ushbu jarayonlar albatta tiriklik dunyosining suvli muhitdan quruqlik muhitiga …

3 / 36

c gacha bo'lishi mumkin. suvning mana shu xususiyati tufayli ayrim bir hujayrali suv o'tlarini va faqatgina ikki qator hujayralardan tarkib topgan mnium moxini ular organizmiga zarar etkazmasdan muzlatish mumkin. hujayra va to'qimalar sekin asta soviganda ularda sof suv krisstallari hosil bo'ladi va ular qaytmas zararlanadilar. bunga asosan ikkita sabab bo'lishi mumkin, ya'ni hosil bo'lgan muzning mexanik ta'siri yoki hujayraning suvsizlanishi holatlari. suvning sof krisstal muz holati turli-tuman bo'lishi mumkin. masalan muzning paporotniklarning barglari ko'rinishida, har xil gulsimon tuzilishlari shular jumlasidandir. rus olimi a.a. lyubishevning fikricha suvning kristallanish xususiyati, qandaydir tirik organizmlarning shakllanishiga o'xshab ketadi. sof suvning molekulyar tuzilishi va xossalari. bizning davrimizda suv boshqa moddalarni o'rganishda ularning hajmi va solishtirma zichliklari o'lchamlari uchun na'muna sifatida foydalaniladi. i.o'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi 1.1.suvning hujayradagi taqsimoti hujayra devori. yetuk o'simlik hujayrasi atrofida uchta qavat farqlanadi. birlamchi hujayra devori ko'proq yosh hujayralarda bo'lib asosan tarkibida pektin moddasini tutgan sellyuloza fibrillari ko'p bo'ladi. pektin bu …

4 / 36

va yog'ochlik hamda qog'oz materiallarini asosini tashkil qiladi. hujayra devorlari oralig'ida kalsiy pektatdan tashkil topgan o'rta plastinka ham mavjuddir. hujayra devorlari gidrofillik xususiyatiga ega bo'lganligi sababli o'zida anchagina suv ushlaydi. undagi suv ikki qismdan-harakatchan va kamharakatchan suv formalaridan iboratdir. hujayra devorining harakatchan suviga sellyuloza mikrofibrillari orasidagi yirik kapillyarlarda harakatlanuvchi suv kiradi. mikrofibrillar yuqori tartibli krisstallsimon sof agregatlar bo'lib, 60-70 dona bir-biriga yaqin va parallel joylashgan hamda bir tomonga yo'nalgan sellyuloza zanjirlari orasida vodorod bog'larining vujudga kelishidan hosil bo'ladi. mikrofibrillarning o'zi ham kam tartibli sellyuloza molekulalari hamda gemiotsellyuloza bilan o'ralgandir. gemiosellyuloza bu polisaxaridlar geterogen guruhining yig'ma nomi bo'lib har xil o'simliklarda turlicha bo'ladi. ular vodorod bog'lari orqali bir biri bilan va mikrofibrillar bilan bog'lanib mikrofibrillarning murakkab turini hosil qiladi. sellyuloza mikrofibrillaridagi va mikrokapillyar bo'shliqlaridagi suv kam harakatchan suvdir. umuman hujayra devoridagi suv miqdori uning tarkibidagi sellyuloza miqdori va shirasi kontsentrasiyasiga bog'liqdir. agarda hujayra devori tarkibida sellyuloza bo'lmagan moddalar ko'p bo'lsa undagi …

5 / 36

boshqa birikmalar ham kiradi. bular ham o'z navbatida sitoplazmaning tarkibidagi suv miqdoriga ta'sir qiladi. sitoplazmadagi suvning miqdoriga aminokislotalarning gidrofill guruhlari xususan kislorod va azot elementlari ham katta ta'sir qiladi. chunki, ular atrofida vodorod bog'lari hosil qilganligi sababli, avval aytib o'tganimizdek kislorod va azot tomonga o'girilgan suv molekulalari ko'p bo'ladi. oqsil molekulasidan 1 mmk masofadagi suv unga mustahkam bog'langan holatda bo'lib tuzilishi muz tuzilishiga o'xshagan bo'ladi. shuningdek oqsil molekulasidan 10 mmk masofagacha bo'lgan suv molekulalari ham kamharakatchandir. protoplazmaning hajmi doimo vakuol hisobiga oshishi mumkin. masalan, tashqi muhitdagi eritmada, protoplazmaga yaxshi o'tuvchi, ammo tonoplastdan o'tmaydigan yoki o'ta qiyin o'tadigan ionlar ko'p bo'lsa yuqoridagi holatni kuzatish mumkin. j. briggsning (1970) fikricha agar sitoplazmadagi kationlar harakatchanligi tashqi muhit kationlaridan yuqori bo'lsa, bu holatda kationlarning almashinuvi sitoplazmaning osmotik bosimining ortishiga olib keladi. chunki, ionlar almashinuvi molyar asosda emas balkim ekvivalent asosda boradi. vakuoladagi suv. suvning vakuoladagi miqdori 98% gacha bo'lishi mumkin. odatda vakuola hujayraning 50% …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi"

mundarija: kirish…………………………………………………………………..………3 i.o'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi 1.1.suvning hujayradagi taqsimoti………………………..……..6 1.2.tuproq tarkibidagi suvning xillari………………………..15 ii.transpiratsiya va ularning fiziologik ahamiyati 2.1.o'simliklarda suvning muvozanati………….……….…….19 2.2.turli ekologik guruh o'simliklarida suv almashinuvi xususiyatlari……………………………………………………………26 2.3.o'simliklarni sugorishning fiziologik asoslari.........…30 xulosa ………………………………………………………….……….…….36 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………..…………….37 kirish ma'lumki, o'simliklar to'qimalari tarkibining 70-95% suvdan iborat. suv o'zining ajoyib xususiyatlari tufayli organizmlar hayot faoliyatida birinchi va boshqa moddalarga tenglashtirib bo'lmaydigan o'rinni egallaydi. ammo uning hujayra tuzilishida...

This file contains 36 pages in DOCX format (78.9 KB). To download "o'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklarda suv almashinuvi f… DOCX 36 pages Free download Telegram