o'sishning neoklassik modellarini emperik qo'llanilishi

DOC 17 pages 255.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 255.0 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o'sishning neoklassik modellarini emperik qo'llanilishi reja: 1. r. solouni neoklassik iqtisodiy o`sish modeli 2. iqtisodiy o`sishda dj. mid modeli. 3. iqtisodiy o`sishni a. lyuis modeli r. solouni neoklassik iqtisodiy o`sish modeli o`sishning birinchi neoklassik modellari 1950-yillar oxiri 1960-yillarda paydo bo`la boshladi, bunda dinamik muvozanat muammolariga e’tibor susayib, nafaqat foydalanilmagan quvvatlar balki yangi texnikani joriy etish, unumdorligini oshirish va ishlab chiqarishni tashkil etishni yaxshilash hisobiga o`sishning mumkin bo`lgan sur’atiga erishish muammosi birinchi pog`onaga chiqib qoldi. bu bilan bog`liq holda nafaqat nazariy asoslar balki iqtisodiy o`sishning taxlil qilish uslublari ham o`zgardi. bu davrda rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida yirik korxonalarning roli ortib, ular o`sishning neokeynschilik modeliga asoslangan holda o`z investitsiyalarini strategik rejalashtirish tartibida makro darajada dinamik o`sish modellarini to`za boshladilar. yirik firmalarning mustaqil iqtisodiy siyosat o`tkazishlari, ularning o`z o`sish siyosatiga bo`lgan qiziqishlari neoklassik yo`nalish vakillarini o`sishning neonekeyschilik makro iqtisodiy modellariga o`xshash modellarini yaratishga bo`lgan faolligini oshirdi. bu yo`nalish vakillari (amerikalik iqtisodchi r.solou, ingliz iqtisodchisi …

2 / 17

o`sishiga yangi ishchilarni jalb etish hisobiga ham erishish mumkin. · ikkinchidan, ular kapital koeffitsiyenti s ning o`zgarmasligidan kelib chiqqan. neoklassik modellar esa 2 xil ishlab chiqarish omillari (kapital va mehnat) ni hisobga olib va ularning o`zaro almashinuvini inobatga olib bu koeffitsiyent o`zgarishi mumkinligini ta’kidlaydilar. · uchinchidan ular bozor mexanizmining avtomatik ravishda muvozanatni tiklay olish qobiliyatini to`g`ri baholashmagan. neokeynschilardan farqli ravishda ular faqat raqobatli bozor iqtisodiyoti iqtisodiy o`sishning muvozanatliligini ta’minlay oladi deb hisoblashgan. raqobat mexanizmidan tashqari bunday shartlaridan biri bo`lib neoklassiklarda qat’iy pul tizimi hisoblanadi. dastlab bu model r.solou tomonidan ―iqtisodiy o`sish nazariyasiga qo`shilgan hissa‖ maqolasida bayon etilgan (1956 yil.), so`ng esa ―texnika taraqqiyoti va agregativ ishlab chiqarish funksiyasi‖ ishida rivojlantirildi (1957y). 1987 yilda uni ishlab chiqqanligi uchun muallif iqtisodiyot bo`yicha nobel mukofotiga sazovor bo`ldi. model resurslarning to`liq bandligini ta’minlovchi ishlab chiqarish omillari bozorlaridan mutlaq raqobat ustunligining neoklassik talqiniga asoslanadi. mahsulot ishlab chiqarish- nafaqat kapital balki mehnatning faoliyatidir va bu omillar …

3 / 17

iqarishning 3 omili funksiyasi hisoblanadi: mehnat l, kapital к va yer n: y = f(l,k,n) biroq yer omili iqtisodiy tizimda kam ma’noga ega bo`lganligi tufayli r. solou modelida keltirilmagan. r. solou modelidagi yalpi talab investitsion va iste’mol talabi bilan aniqlanadi. bir ishchi hisobiga ishlab chiqarish tenglamasi quyidagicha ko`rinishga ega bo`ladi: ishlab chiqarish funksiyasi tovarlar bozoridagi taklifni aniqlaydi, kapitalning jamg`arilishi esa- ishlab chiqarish mahsulotiga bo`lgan talabni. endi, kapitalning jamg`arilishi qanday qilib iqtisodiy o`sishni ta’minlanishini ko`rib chiqamiz. kapitalning hajmi investitsiyalar va chiqib ketish ta’sirida o`zgaradi: investitsiyalar kapital zahirasini oshiradi, chiqib ketish esa kamaytiradi. bir ishchi hisobiga investitsiyalar bir ishchiga tug`ri keladigan daromadning bir qismi hisoblanadi (i = sy) shunday qilib, (y) ni ishlab chiqarish funksiyasi ifodasi bilan o`zgartirsak, investitsiyalar tenglamasining kapital bilan qurollanganlik funksiyasiga ega bo`lamiz: i = sf(k) tenglamadan kelib chiqadiki kapital bilan qurollanganlik darajasi (k) qancha yuqori bo`lsa ishlab chiqarish darajasi f(k)) ham shunchalik yuqori bo`ladi, investitsiyalar i ham ko`p …

4 / 17

ri (dk) ni tashkil etadi. kapitalning har yili chiqib ketadigan qismi kapital zahiralari bilan proporsional. shunday qilib, investitsiyalarda chiqib ketishning va kapital zahiralariga ta’sirini quyidagi formula bilan ifodalash mumkin. bu yerda lk- bir ishchiga to`g`ri keladigan, kapital zahiralarining o`zgarishi. investitsiyalar va jamg`armalar tengligidan foydalanib. quyidagiga ega bo`lamiz. u kapitala zahirasi (k) investitsiyalar chiqib ketish hajmi bilan tenglashganga qadar ((sf(k) = dk)) o`z ishni (m>0) ko`rsatadi. bu holatni ye nuqta ifodalab unga mehnatning kapital bilan qurollanganlikning barqaror darajasi k* muvofiq keladi. k* ga erishganda iqtisodiyot uzoq muddatli muvozanat holatida bo`ladi. kapitalning boshlang`ich hajmiga bog`liq bo`lmagan ravishda, u keyinchalik barqaror holatga ega bo`ladi. agar kapital zahiralari barqarorlik darajasi (k1) dan past bo`lsa investitsiyalar chiqib ketishdan ortiq bo`ladi, kapital bilan qurollanganlik oshadi va o`sib boradi.- (k*) darajasiga yetmaguncha. agar kapital zahiralari (k2) nuqtaga mos kelsa, unda investitsiyalar eskirishdan kam bo`ladi. demakki kapital zahiralari qisqarib (k*) darajasiga yaqinlashib boradi. kapital bilan qurollanganlikning muvozanatli darajasiga …

5 / 17

tezlashishini ko`zda tutadi. oldin aholining o`sishi omilini ko`zatamiz. aholi soni o`sgandagi kapital bilan qurolanganlikning muvozanatli darajasi. aholi doimiy (n) sur’at bilan o`sadi deb tasavvur qilamiz. ishchilar sonining ko`payishi boshqa teng sharoitlarda mehnatning kapital bilan qurollanishining qisqarishiga olib kelishi mumkin. natijada, bir ishchiga kapital zahirasi o`zgarishini ko`rsatuvchi tenglama quyidagi ko`rinishga ega bo`ladi: mehnatning kapital bilan qurolanganligi pasayishi tufayli uni oldingi darajada saqlab turish uchun investitsiyalarning kapital chiqib ketishini qoplaydigan hajmi zarur. matematik jihatdan o`zgarmas kapital bilan qurolanganlik sharoitidagi iqtisodiyotda barqaror muvozanatni ifodalovchi bu talab quyidagi ko`rinishga ega bo`ladi: tenglamadagi (d+n) r investitsiyalarning kritik kattaligini xarakterlaydi. ya’ni bir ishchiga to`g`ri keladigan kapitalni doimiy o`zgarmas darajada saqlab turadigan hajmini ifodalaydi. aholi o`sishining hisobga olgan holda r. solou modelini grafik jihatdan ifodalash uchun mehnatning kapital bilan qurollanganligi barqaror darajasini (r*) deb belgilaymiz. aniqlaganimizdek, agar bir ishchiga to`g`ri keladigan kapital (r=const) bo`lsa iqtisodiyot muvozanat holatida bo`ladi. agar r1 r*, unda investitsiyalar ularning kritik darajasidan past …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'sishning neoklassik modellarini emperik qo'llanilishi"

o'sishning neoklassik modellarini emperik qo'llanilishi reja: 1. r. solouni neoklassik iqtisodiy o`sish modeli 2. iqtisodiy o`sishda dj. mid modeli. 3. iqtisodiy o`sishni a. lyuis modeli r. solouni neoklassik iqtisodiy o`sish modeli o`sishning birinchi neoklassik modellari 1950-yillar oxiri 1960-yillarda paydo bo`la boshladi, bunda dinamik muvozanat muammolariga e’tibor susayib, nafaqat foydalanilmagan quvvatlar balki yangi texnikani joriy etish, unumdorligini oshirish va ishlab chiqarishni tashkil etishni yaxshilash hisobiga o`sishning mumkin bo`lgan sur’atiga erishish muammosi birinchi pog`onaga chiqib qoldi. bu bilan bog`liq holda nafaqat nazariy asoslar balki iqtisodiy o`sishning taxlil qilish uslublari ham o`zgardi. bu davrda rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida yirik korxonalarning...

This file contains 17 pages in DOC format (255.0 KB). To download "o'sishning neoklassik modellarini emperik qo'llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'sishning neoklassik modellari… DOC 17 pages Free download Telegram