mushakto‘qimasi

PPTX 32 pages 22.9 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.9 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

европа тиббиёт университети тиббий-биологик фанлар кафедраси amaliy mashg‘ulot mavzu: mushak to‘qimasi. mushak to’qimasi. mushak to‘qimasi- tarkibida qisqaruvchi oqsillar tutuvchi hujayra va simplastlardan tuzilgan. biologik xususiyatiga ko‘ra mazkur oqsillar mushaklarning qisqarishini ta'minlaydi. mushak to’qimasining tasnifi. i. taraqqiyot manbaiga qarab: 1. mezenximadan rivojlanuvchi – tomirlar va ichki a'zolarning silliq mushak to’qimalari 2. epidermal (teri ektodermasi va prexordal plastinkadan) – ekzokrin bezlar tarkibidagi mioepitelial hujayralar 3. neyral (nerv nayidan) – ko‘z yoy pardasi silliq mushaklari 4. selomik (splanxnotom vistseral varag‘i mioepikardial plastinkasidan) – ko‘ndalang-targ‘il yurak mushak to’qimasi 5. somatik (miotomdan) – ko‘ndalang-targ‘il skelet mushak to’qimasi mushak to’qimasining tasnifi. morfologik va funktsional xususiyatlariga ko’ra: ko’ndalang-targ’il skelet mushak to‘qimasi. u ko‘ndalang - targ‘illikka ega uzun cho‘ziq hujayralar hosil qilgan ko‘p yadroli simplastlardan iborat. bunday mushaklarning qisqarishi tez, kuchli va kishi ixtiyoriga bo‘ysinadi. 2) ko’dalang-targ’il yurak mushak to’qimasi. u ko‘ndalang-targ‘illikka ega va alohida bir-biriga nisbatan parallel joylashgan silindrsimon cho‘ziq tarmoqlangan hujayralardan iborat, ularning bir- biri bilan …

2 / 32

g‘on miozin filamentlariga nisbatan sirpanishi hisobiga amalga oshadi. mushak hujayralaridagi ayrim organellalar o‘ziga xos nomalanadi. mushak hujayrasining sitoplazmasi - sarkoplazma, endoplazmatik to‘r - sarkoplazmatik to‘r, hujayra membranasi yoki plazmolemmasi - sarkolemma deyiladi. hujayra hajmining oshishi bilan tavsiflanuvchi jarayon- gipertrofiya deyiladi, hujayralar sonining ortishi hisobiga to‘qimaning o‘sishi- giperplaziya deyiladi. ko‘ndalang-targ‘il mushak to‘qimasi. ko‘ndalang-targ‘il skelet mushagi diametri 10 dan 100 mkm gacha bo‘lgan uzun, silindrsimon ko‘p yadroli mushak tolalaridan tashkil topgan. embrional taraqqiyot davrida mezenximal mioblastlar ko‘p sonli yadrolar tutuvchi mushak naychalarini hosil qiladi. mushak naychalari differentsiallashib, ko‘nladang-targ‘il mushak tolalariga aylanadi. mushak tolalarida cho‘ziq yadrolar sarkolemma ostida joylashadi, yadrolarning bunday joylashuvi skelet mushak tolalari uchun xosdir. skelet mushagi tolalarida sarkolemmaning bazal qavati va asl plazmolemmasi orasida mayda kam differentsiallashgan yo‘ldosh hujayralar joylashgan. mikroskop ostida ko‘ndalang targ‘il mushak to‘qimasini ko‘rganda- bir biridan aniq ajralib turadigan och va to‘q rangli ko‘ndalang chiziqlarni ko‘rish mumkin. skelet mushak to‘qimasi. u odam tanasini og‘irligini 25-50% tashkil etadi. …

3 / 32

chala turida ham parda shaklida o‘rab, qisqaruvchi tolalarni hosil qiladi. mazkur biriktiruvchi to‘qimali pardalar ayniqsa skelet mushagida yaxshi ko‘rinadi: epimiziy - mushakni sirtdan o‘rab turuvchi zich tolali biriktiruvchi to‘qima. mazkur to‘qimadan iborat to‘siqlar yirik nervlar, qon tomirlari va limfa tomirlari bilan birgalikda mushakning ichiga o‘sib kiradi. 2) perimiziy - bevosita har bir mushak tutami (mushak tolalari hosil qilgan)ni o‘rovchi yupqa biriktiruvchi to‘qimali parda. har bir mushak tutami tolalari birgalikda faoliyat yurituvchi funktsional birlikni hosil qiladi. nervlar, qon tomirlari, limfa tomirlari perimiziy orqali ichkariga botib kiradi. 3) endomiziy – har bir mushak tolasini tashqi tomondan o‘raydi. u retikulyar tolalar va fibroblastlardan iborat juda yupqa biriktiruvchi to‘qimali qatlam bo‘lib, tarkibida nerv tolalari va mushak tolasini kislorod bilan ta'minlovchi qon-kapillyarlari to‘rini tutadi. ayrim skelet mushaklarining uchlari konussimon torayib, bu yerda epimiziy paylarining zich shakllangan biriktiruvchi to‘qimasi bilan birgalikda mushak-pay birikishini hosil qiladi. ko’ndalang-targ’il skelet mushagining tuzilishi. yorug‘lik mikroskopi ostida skelet mushagi tolalarining bo‘ylama …

4 / 32

di. mushak tolasi sarkoplazmasi uzun silindrsimon iplar tutamlarini - miofibrillalar tutadi. miofibrillalar- mushak tolasiga nisbatan parallel joylashadi va ular o‘zaro uchlari bilan birikkan sarkomerlar zanjiridan tashkil topgan. mitoxondriya va sarkoplazmatik to‘r asosan diametri 1-2 mkm ga ega miofibrillalar orasida joylashadi. qo‘shni miofibrillalar sarkomerlarining yon chegaralari bir-biriga to‘g‘ri keladi – bu esa nafaqat miofibrillalar, balki mushak tolasi uchun ham xos bo‘lgan ko‘ndalang-targ‘illikni ta'minlaydi. elektron mikroskopik tekshirilganda sarkomerlarning tuzilishi simmetrik ravishda miofibrillalarning bo‘ylama o‘qiga parallel joylashgan miozin va f-aktinni hosil qiluvchi 2 xil filamentlarning (yo‘g‘on va ingichka) mavjudligi bilan belgilanadi. yo‘g‘on filamentlarning (miozin) uzunligi - 1,6 mkm, kengligi - 15 nm ni tashkil etadi. ular a-diskda sarkomerning markaziy qismini tashkil etib joylashadi. miozin - ikkita bir xil og‘ir zanjir va ikki juft engil zanjirdan iborat. miozinning og‘ir zanjiri - miozin dumini hosil qilib, spiralsimon aylangan ingichka, o‘zaksimon oqsil molekulalaridan iborat. har bir og‘ir zanjirning bir uchidagi katta bo‘lmagan sharsimon (globulyar) bo‘rtmalar miozin …

5 / 32

ilan birikuvchi - tnt; ca2+ ni biriktiruvchi - tnc; aktin- miozinning o‘zaro ta'sirini boshqaruvchi - tni. troponin kompleksi muntazam ravishda ma'lum oraliqlarda har bir tropomiozin molekulasiga birikkan bo‘ladi. har biri z-chiziq yordamida ikkiga ajralgan i-disk faqat ingichka filamentlardan iborat (shuning uchun ham i-disk och bo‘yaladi). i-diskdagi muhim oqsillardan biri titin hisoblanadi, u eng yirik oqsil bo‘lib, yo‘g‘on miofilamentlarni z-chiziqqa birikishini ta'minlaydi. i-diskning keyingi muhim bir qismi nebulin oqsilidir, u har bir ingichka miofilamentni yon tomonlama bog‘lanishini ta'minlaydi va ularni al’fa-aktininga birikishiga yordam beradi. a-disk yo‘g‘on filamentlar va yo‘g‘on miofilamentlar orasiga botib kirgan ingichka miofilamentlarning bir qismidan iborat. a-diskning markazida och bo‘yaluvchi h-zona joylashgan bo‘lib, u faqatgina miozin molekulasining o‘zaksimon qismini tutadi, bu yerda ingichka miofilamentlar mavjud emas. h- zonaning markazidan m-chiziq o‘tadi. m-chiziq yo‘g‘on iplarni joyida ushlab turuvchi miomezin -miozin-bog‘lovchi oqsil va kreatinkinaza fermentini tutadi. mazkur ferment fosfokreatindan fosfat guruhini adfga o‘tishini katalizatsiyalaydi va shu bilan mushak qisqarishi uchun zarur …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mushakto‘qimasi"

европа тиббиёт университети тиббий-биологик фанлар кафедраси amaliy mashg‘ulot mavzu: mushak to‘qimasi. mushak to’qimasi. mushak to‘qimasi- tarkibida qisqaruvchi oqsillar tutuvchi hujayra va simplastlardan tuzilgan. biologik xususiyatiga ko‘ra mazkur oqsillar mushaklarning qisqarishini ta'minlaydi. mushak to’qimasining tasnifi. i. taraqqiyot manbaiga qarab: 1. mezenximadan rivojlanuvchi – tomirlar va ichki a'zolarning silliq mushak to’qimalari 2. epidermal (teri ektodermasi va prexordal plastinkadan) – ekzokrin bezlar tarkibidagi mioepitelial hujayralar 3. neyral (nerv nayidan) – ko‘z yoy pardasi silliq mushaklari 4. selomik (splanxnotom vistseral varag‘i mioepikardial plastinkasidan) – ko‘ndalang-targ‘il yurak mushak to’qimasi 5. somatik (miotomdan) – ko‘ndalang-targ‘il skelet mushak to’q...

This file contains 32 pages in PPTX format (22.9 MB). To download "mushakto‘qimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mushakto‘qimasi PPTX 32 pages Free download Telegram