abu ali ibn sino (avisenna)

DOCX 3 pages 21.5 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.5 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

mavzu: birinchi renessans hodisasining yirik namoyandasi abu ali ibn sinoning hayoti va faoliyati abu ali ibn sino (980-1037). o‘rta osiyoning mashhur qomusiy allomasi va faylasufidir. buxorolik ibn sino (avisenna) 300 dan ortiq asar muallifidir. ularning orasida «tib qonunlari» va «bilim kitobi»,”donishnoma”, “xay ibn yakzon” ayniqsa keng dovruq qozongan. ibn sino merosining tahlili uning ilmiy qiziqishlari doirasi benihoyat keng, u tom ma’noda qomusiy bilimlar egasi bo‘lganidan dalolat beradi. ibn sino fanlarning ularni tadqiqot obyektlariga ko‘ra ajratishga asoslangan tasnifini taklif qilgan. uning fikricha, falsafaning vazifasi mavjudotni, ya’ni barcha narsalarni kelib chiqishini, o‘zaro munosabatini o‘rganishi lozim. bu olam yaxlit murakkab borliq deydi. u borliqni ikkiga bo‘ladi. 1. zaruriy vujud, ya’ni xudo. 2. imkoniy vujud, ya’ni xudodan kelib chiquvchi narsalar. ibn sino aytadiki, materiya 4 unsurdan tashkil topgan. materiya doim harakatda, u vaqt va fazo bilan bog‘liqdir. uning nazdida avval tog‘u-toshlar, so‘ngra o‘simlik, hayvonot va oxiri inson vujudga kelgan. inson boshqa barcha hayvonot olamidan …

2 / 3

in. shunday qilinglarki, birodaringiz sizlardan (o‘zi bilmagan) ba’zi narsalarni o‘rgansin va boshqalari (bo‘lsa) ba’zi narsalarni o‘rganib o‘zini kamolotga yetkazsin». ibn sino tabiat azaliy va abadiydir, uning qonunlari o‘z-o‘zidan o‘zgarmaydi va inson ularni anglab yetishga qodir, jon tana faoliyati bilan belgilanadi va uning individual umrboqiyligi mumkin emas, degan fikrni ilgari surgan. o‘sha davrda u shug‘ullanmagan fanning o‘zi bo‘lmagan. tibbiyot bilan bir qatorda, ibn sino falsafa, xususan bilish nazariyasini ham faol tadqiq etgan. ibn sino moddiy dunyo predmetlarini sezgilar manbai deb hisoblab, ularning obyektiv tabiatini tashqi moddiy dunyo in’ikosi sifatida yoritadi. bundan tashqari, u sezgini materiyaning xossalaridan biri deb e’tirof etadi. alloma sezgini materiyaning oliy shakllari bilan bog‘laydi. ibn sino mavjud narsalarni tasniflar ekan, sezgi hayvonlar deb ataluvchi jismlarga xosligini qayd etadi. ibn sino neoplatoniklarning jon hissiy narsalarni tananing biron-bir a’zosisiz idrok etadi, degan ta’limotini asossiz deb hisoblaydi. «qadimda ayrim olimlar (neoplatoniklar) jon hissiy idrok etiluvchi narsalarni hyech qanday organlarsiz bevosita sezadi, …

3 / 3

ladi. bu to‘lqinlar juda tez tarqaladi. ular quloqqa yetgach, tebranuvchi havo eshitish nervlariga tegadi va ular bundan jonni xabardor etadi. bu tavsif ancha sodda bayon etilgan bo‘lsa-da, hozirgi tasavvurlarga mos keladi. shuningdek, ibn sino sezgilarni hali obyektiv dunyoning subyektiv obrazi sifatida idrok etmaganidan dalolat beradi. sezgilarni tashqi ta’sirning organizmdagi harakati sifatida tushuntirar ekan, ibn sino uni mexanik talqin qiladi. ibn sino ko‘rish haqidagi ta’limotni ishlab chiqdi. ko‘rish jarayonini tushuntirar ekan, u ayni vaqtda platonning bu boradagi ta’limoti asossiz ekanligini ko‘rsatadi. ibn sino yorug‘likni ko‘rishning asosiy vositasi sifatida alohida qayd etadi. alloma sezgilarni va tuyg‘ularning barcha shakllarini o‘rganib, ularning fiziologik asoslarini, ya’ni miya tuzilishida sezgi markazlarining joylashuvini tushuntirishga harakat qildi. miyani aks ettirish faoliyatining bosh apparati deb talqin qilib, ibn sino hissiy bilish shaklini miya bilan bog‘ladi va uni idrok etish va sezish asosi deb e’tirof etdi. ibn sino ta’limotiga ko‘ra, in’ikos faqat aks ettiruvchi tizimga bog‘liq emas. sezish markazi miyaning …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu ali ibn sino (avisenna)"

mavzu: birinchi renessans hodisasining yirik namoyandasi abu ali ibn sinoning hayoti va faoliyati abu ali ibn sino (980-1037). o‘rta osiyoning mashhur qomusiy allomasi va faylasufidir. buxorolik ibn sino (avisenna) 300 dan ortiq asar muallifidir. ularning orasida «tib qonunlari» va «bilim kitobi»,”donishnoma”, “xay ibn yakzon” ayniqsa keng dovruq qozongan. ibn sino merosining tahlili uning ilmiy qiziqishlari doirasi benihoyat keng, u tom ma’noda qomusiy bilimlar egasi bo‘lganidan dalolat beradi. ibn sino fanlarning ularni tadqiqot obyektlariga ko‘ra ajratishga asoslangan tasnifini taklif qilgan. uning fikricha, falsafaning vazifasi mavjudotni, ya’ni barcha narsalarni kelib chiqishini, o‘zaro munosabatini o‘rganishi lozim. bu olam yaxlit murakkab borliq deydi. u borliqni ikkiga bo‘ladi. 1. ...

This file contains 3 pages in DOCX format (21.5 KB). To download "abu ali ibn sino (avisenna)", click the Telegram button on the left.

Tags: abu ali ibn sino (avisenna) DOCX 3 pages Free download Telegram