rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yumlikasallik qo‘zg‘atuvchilari: gerpesviruslari, varabdoviruslar xarakteristikasi va laboratoriyat ashxosi

PPTX 34 pages 1.2 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: gerpes viruslari va rabdoviruslar xarakteristikasi va labaratoriya tashxisi rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: gerpes viruslari va rabdoviruslar xarakteristikasi va labaratoriya tashxisi tuzuvchi xolmamatov ahadjon viruslar tasnifi, morfologiyasi va tuzilishi viruslar barcha organizm hujayralarida ko’payadigan, xususiy genomga ega bo’lib,hujayralardan tashqarida yashay olmaydi. ular odam,hayvon,hasharot,o’simlik,zamburug’ va bakteriyalarning obligat hujayra ichida yashovchi parazitlari bo’lib, oqsilni sintezlash,ferment va energiya hosil qilish xususiyatiga ega emas.viruslar taksonomiyasi bilan shug’ullanuvchi xalqaro qo’mita tasnifida(1982-y.) viruslar kimyoviy tarkibiga ko’ra, asosan, ikki guruhga bo ‘linadi:1) dnk tutuvchi viruslar; 2) rnk tutuvchi viruslar. dnk tutuvchi viruslarning 17 dnk-genomli va rnk tutuvchi viruslarning 42 rnk-genomli oilasi ma’lum. ulardan 6 ta dnk-genomli va 13 ta rnk-genomli oila, tibbiyot va veterinariyada ahamiyatga ega.viruslar tasnifida ulardagi nuklein kislotaning turi va uning viriondagi foiz miqdori kapsomerlar soni, nisbiy molekular og’irligi, viruslarning tuzilish xususiyatlari, reproduksiyasi va boshqa ma’lumotlar hisobga olinadi viruslar tasnifi. viruslarning zamonaviy tasnifi umurtqalilar,umurtqasizlar,o’simliklar …

2 / 34

ruslar oila, turkum, tur va tiplarga bo’linadi. oilalarga bo’linishi 1 va 2 mezonlarga asoslangan bo’isa,turkum va tiplarga qolgan belgilari bo’yicha ajratiladi.faqat umurtqalilarda uchraydigan viruslarga gerpes,adenoviruslar,ortomiksoviruslar,arenoviruslar, koronaviruslar kiradi. viruslarning nomlanishida qator qoidalar mavjud.oila nomi «viridae», kenja oila -«virinae», turkum-«virus» deb tugallanadi.viruslarning paydo bo’lishi. bir guruh olimlarning fikricha viruslar qadimgi hujayra shakliga ega bo’lmagan tirik parazit sistemaning turkumi bo’lib,faoliyati bo’yicha xo’jayin hujayrasi bilan bog’liq, ammo mustaqil holda rivojlanuvchi va irsiy jihatdan xo’jayin hujayrasidan alohida bo’lgan organizmdir. ularda turli xil nuklein kislotalarining bo’lishi, yo’q bo’lib ketgan hujayralargacha bo’igan bir ipli rnk ning ikki ipli dnk ga aylanishi evolutsiyasidir.ikkinchi guruh tarafdorlari viruslar evolutsiya jarayonida oqsil sintez qiluvchi sistemani yo’qotgan va haqiqiy hujayra ichidagi parazitga aylanib qolgan degan fikrdalar.uchinchi guruh olimlarning fikricha, viruslar hujayra elementlari danhosil bo’lib, avtonom sistemaga aylanib qolgan. bu gipotezaga ko’ra viruslarning irsiy materiali xilma-xil, bundan tashqari hujayra tarkibida ko’pgina tuzilmalar bo’lib, ular virus komponentlariga qardosh bo’lishi mumkin. masalan: dnk, rnk, plazmidalar …

3 / 34

ruslarga mansub. ular bir-biridan genomning tuzilishi, o’zgaruvchanligi,evolutsiyaning tezligi bilan farq qiladi. natijada yangi viruslar paydo bo’ladi. ko’pgina rnk tutuvchi viruslar xo’jayin hujayraning sitoplazmasida ko’payadi, ammo ayrim viruslar rivojlanishning ma’lum bosqichida hujayra yadrosining ichida ham joylashadi.hozir odamlarga patogen bo’igan rnk genomli viruslar 13 ta oilaga bo’linadi: picornaviridae, caliciviridae, reoviridae, retroviridae,togaviridac,flavividae, bonyaviridae, arenaviridae, filoviridae,rrhabdoviridae,coronaviridae,paramyxoviridae, orthomyxoviridae. gerpes virusi (yunoncha herpes-sudraluvchi, yoyilib ketuvchi) juda keng tarqalgan virus bo’lib, odam, maymun, uy hayvonlari,kemiruvchilar,qushlar,baliqlar va boshqa hayvonlar organizmida kasallik keltirib chiqarish xususiyatiga ega. molluska va zamburug’larda ham virus topilgan,morfologiyasi bir-biriga o’xshash.barcha gerpes viruslari uchta katta oilaga kiradi, ular yana 3 ta kenja oilaga bo’linadi: i.alfa-gerpes viruslar oilasi alphaherpesvirinae, uning kenja oilasiga 3 ta turkum kiradi: 1.simplexvirus turkumiga-oddiy gerpes virusi kiradi. 2.poikilovirus turkumiga-soxta quturish virusi kiradi. 3.varicellavirusturkumiga-varitsella-zoster virusi kiradi. ii.beta-gerpes viruslar oilasi bethaherpesvirinae, uning kenja oilasiga 2 ta turkum kiradi: 1.cytomegalovirus turkumi- odam sitomegalovirusi kiradi. 2.muromegalovirus turkumi-sichqon sitomegalovirusi kiradi. iii.gamma-gerpes viruslar oilasi gammaherpesvirinae, uning kenjaoilasiga 3 ta …

4 / 34

temiratki (gerpes-zoster) viruslari kiradi. oddiy gerpes virusi oddiy gerpesning yuqumli ekanligini 1921-yili u.gryujer aniqladi.bu virus odamlarda keng tarqalgan.morfologiyasi. gerpes virusining virioni dumaloq, o’lchami 120-150 nm,murakkab tuzilishga ega. virus genomi ikki ipli dnk dan iborat bo’lib,molekular massasi 80-150 md.virus genomida 80 ga yaqin genlar mavjud.dnk tashqarisidan kapsid va superkapsid qavatlari bilan qoplangan.kapsid 162 ta kapsomerdan iborat.superkapsid esa ikkita lipid membranadan tashkil topgan bo’lib,tashqarisida tikansimon o’simtalar glikoproteidlari bor. virion tarkibida 30xil oqsil bor. bundan tashqari,zararlangan hujayrada tuzilmalarga kirmaydigan 20 xil oqsil sintez qilinadi ko’paytirish. gerpes viruslari tovuq embrionining xorion-allantois qobig’ida ko’paytiriladi. ular odam embrionining o’pka, buyrak hujayra kulturalarida yaxshi ko’payadi.hujayralarga patogen ta’sir etib, ularda kiritmalar va simplastlar hosil qiladi gerpes viruslari moyil hujayraga retseptorli endositoz yo’li bilan kiradi,bu jarayonda virion o’zining tashqi qobig’ini yo’qotadi. qobig’idan ajralgan nukleokapsid yadroga boradi, bu yerda virion ikkinchi qobig’i- kapsidini ham yechadi, natijada faqat dnk qoladi va uning transkripsiya hamda replikatsiyasi ishtirokida virus dnk ning transkripsiyasi sodir …

5 / 34

di antigenlari. virus bir necha antigenlarga ega, bular ichki oqsillar va glikoproteidlarga bog’liq. asosiy immunogenlik xususiyatiga ega bo’lgang b, gc va gd glikoproteidlar tipga xos, ichki nukleokapsid tarkibidagi oqsillar esa guruhga xos antigenlardir.gerpes viruslari antigen tuzilishiga ko’ra 2 ta (1 va 2-) serotiplarga bo’linadi. gb,gc va gd glikoproteid oqsillar virusni neytrallovchi antiteloni hosil qiladi. bundan tashqari,bu oqsillar organizmda hujayraviy immunitetni rivojlantiradi. virus antigenlari rif, kbr, nr va pretsipitatsiya reaksiyalari yordamida differensiatsiya qilinadi. chidamliligi.virusning rezistentligi yuqori emas. virus past haroratda,50% li glitserin eritmasida, ayniqsa, quritilgan holda yaxshi saqlanadi.50°℃c haroratgacha qizdirilganda 30 daqiqada faolligini yo’qotadi. virusefir,1% li fenol,0,5% li formalin eritmalari va boshqa dezinfeksiyalovchi moddalar ta’siriga chidamsiz. hayvonlarga nisbatan patogenligi. gerpes viruslari tabiiy sharoitda hayvonlarda kasallik qo’zg’atmaydi, ammo maymun, quyon, dengiz cho’chqachalari, oq sichqon va boshqa hayvonlarga virus yuqtirilganda,ularda 4-7 kundan so’ng isitma va nobud bo’lishgacha olib boradigan parezlar boshlanadi. viruslarni miya, qon va ko’z konyunktivalaridan ajratib olish mumkin. kasallikning odamlardagi patogenezi …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yumlikasallik qo‘zg‘atuvchilari: gerpesviruslari, varabdoviruslar xarakteristikasi va laboratoriyat ashxosi"

rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: gerpes viruslari va rabdoviruslar xarakteristikasi va labaratoriya tashxisi rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: gerpes viruslari va rabdoviruslar xarakteristikasi va labaratoriya tashxisi tuzuvchi xolmamatov ahadjon viruslar tasnifi, morfologiyasi va tuzilishi viruslar barcha organizm hujayralarida ko’payadigan, xususiy genomga ega bo’lib,hujayralardan tashqarida yashay olmaydi. ular odam,hayvon,hasharot,o’simlik,zamburug’ va bakteriyalarning obligat hujayra ichida yashovchi parazitlari bo’lib, oqsilni sintezlash,ferment va energiya hosil qilish xususiyatiga ega emas.viruslar taksonomiyasi bilan shug’ullanuvchi xalqaro qo’mita tasnifida(1982-y.) viruslar kimyoviy tark...

This file contains 34 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yumlikasallik qo‘zg‘atuvchilari: gerpesviruslari, varabdoviruslar xarakteristikasi va laboratoriyat ashxosi", click the Telegram button on the left.

Tags: rnk saqlovchi viruslar keltirib… PPTX 34 pages Free download Telegram

rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yumlikasallik qo‘zg‘atuvchilari: gerpesviruslari, varabdoviruslar xarakteristikasi va laboratoriyat ashxosi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yumlikasallik qo‘zg‘atuvchilari: gerpesviruslari, varabdoviruslar xarakteristikasi va laboratoriyat ashxosi"

Similar files