o'zbekiston milliy universiteti umumiy astronomiyadan masalalar to'plami

DOC 82 pages 2.1 MB Free download

82 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type DOC

Pages 82

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 82

нужные числа o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi mirzo ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti o’zbekiston milliy universitetining 95 yilligiga bag’ishlanadi s.n.nuritdinov, i.u.tadjibayev, r.f.ziyaxanov umumiy astronomiyadan masalalar to`plami toshkent – 2013 ushbu o’quv uslubiy qo’llanma mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti fizika fakul’tetida umumiy astronomiya kursi bo’yicha bir necha yillar davomida o’qitib kelingan materiallar va amaliy mashg’ulotlar bo’yicha qo’lga kirilgan tajribalar asosida tuzilgan. ushbu qo’llanma amaliy va sferik astronomiya asoslari, vaqtini aniqlash, osmon mexanikasi va gravitatsion tortishish qonunlari, sayyoralar fizikasi, nurlanish qonunlari, astronomik qurilmalar, yulduzlar fizikasi, koinot tuzilishi kabi o’n uchta bo’limdan iborat. har bir bo’limda qisqacha nazariy material, masalalarning yechilish namunalari hamda mustaqil yechish uchun misol va masalalar berilgan. o’quv uslubiy qo’llanma “5140400 – astronomiya” va “5140200 - fizika” ta’lim yo’nalishlarida taxsil oluvchi talabalar uchun mo’ljallangan. в данном учебном методическом пособии собраны материалы, полученные из многолетней практики обучения теоретического курса и практических занятий по предмету «общая астрономия» на …

2 / 82

asis of many years experience of teaching theoretical and practical courses on “general astronomy” at the physical faculty of national university of uzbekistan after named mirzo ulughbek. the book consists of 13 parts where it are given the worked examples and concret problems for a unassisted work on next topics: “foundations of practical and spherical astronomy”, “determination of the time”, “the laws of celestial mechanics and gravitational attraction”, “physics of planets”, “radiation’s laws”, “astronomy equipments”, “physics of the stars” and “universe structure”. in every part there are corresponding theoretical material, decision of standard problems and tasks. this book is intended for the students of the directions of – “5140400 – astronomy” and “5140200 - physics”. mualliflar: f-m.f.d., professor nuritdinov salohitdin nasritdinovich f-m.f.n., dotsent tadjibayev ikram uralbayevich f-m.f.n., dotsent ziyaxanov rashid faridovich taqrizchilar: o’zfa astronomiya instituti direktorining ilmiy ishlar bo’yicha muovini, f-m.f.dok. s.p. ilyasov o’zmu dotsenti, f-m.f.n. a.t. mirzayev mas’ul muharrir: …

3 / 82

ii. yulduz turkumlari 80ilova iii. refraksiya jadvali 82adabiyotlar ro’yxati kirish ma`lumki, har qanday nazariy o`quv materialni talaba chuqur tushunib olib, uni amalda qo`llay olishi uchun u dastlab ushbu fan bo`yicha tuzilgan mavjud misol va masalalarni tahlil qilib chiqib, ularni yechishi zarur. bunday zarur bosqichni to`la va puxta bajargan talaba kelajakda yetuk pedagog bo`la olishiga yoki jiddiy ilmiy ish bilan shug`ullana olishiga kafolat berish mumkin. o`zbekiston milliy universiteti fizika fakultetida "umumiy astronomiya" fani 30 yildan ortiq davr ichida o`qitilib kelinib, u bo`yicha doim amaliyot darsi bo`lib kelgan. qo`lingizdagi o`quv - uslubiy qo`llanmada "umumiy astronomiya" fanining dasturiga mos ravishda 13 ta boblari bo`yicha misol va masalalar berilgan. ushbu boblarning har biri boshida unga oid qisqacha asosiy nazariy material eslatma ko`rinishida qayd qilinib, so`ngra albatta namunaviy misol va masalalar mualliflar tomonidan yechib, yetarlicha batafsil bo`lgan tarzda keltirilgan. natijada ushbu qo`llanmaga jami 300 ga yaqin misol - masalalar kiritilgan. ularni yechishda ishlatiladigan astronomik doimiylar …

4 / 82

ri sistemalari ta’rif: osmon sferasi deb markazida kuzatuvchi turgan radiusi ixtiyoriy bo’lgan faraziy sferaga aytiladi. bu sferaga biz osmon yoritqichlarining vaziyatlarini proeksiyalaymiz. osmon sferasining asosiy chiziqlari, nuqtalari va aylanalari vertikal chiziq (shoqul chizig’i): osmon sferasining markazidan o’tuvchi va og’irlik kuchi yo’naligiga parallel bo’lgan chiziq. zenit (z) va nadir nuqtalar (z'): vertikal chiziqning osmon sferasi bilan kesishgan nuqtalari. matematik gorizont: vertikal chiziqqa perpendikulyar, osmon sferasining markazidan o’tuvchi osmon sferasi bilan kesishuvchi gorizontal tekislikdan iborat katta aylana. olam o’qi: osmon sferasi markazidan o’tuvchi va osmon sferasining ko‘rinma sutkalik harakati yuz beradigan, ya’ni, yer aylanish o’qiga parallel chiziq. olamning shimoliy (р) va janubiy (р') qutblari: olam o’qining osmon sferasi bilan kesishgan nuqtalari. osmon ekvatori: osmon sferasining markazidan o’tuvchi olam o’qiga perpendikulyar va osmon sferasi bilan kesishuvchi katta aylana tekisligi. osmon meridiani: olam qutbi va zenit nuqtalaridan o’tuvchi katta aylana. shimol (n) va janub (s) nuqtalar: gorizont va meridian kesishadigan nuqtalar. shimol nuqta gorizontda …

5 / 82

gan ko’rinma katta aylanasi. bahorgi (() va kuzgi (() tengkunlik nuqtalar: ekliptika va ekvatorning kesishgan nuqtalari. osmon sferasida nuqtaning (xususan, yoritqichning) vaziyati sfera sirtidagi 2 ta koordinata bilan aniqlanadi. eng ko’p ishlatiladigan bunday koordinatalar sistemasi to’rtta. bularning har birida nuqtaning vaziyati ikkita koordinata bilan aniqlanadi, ulardan biri nuqtaning biror bir asosiy aylana tekisligidan burchak masofasini beradi, ikkinchisi esa ushbu aylana tekisligida yotgan uning biror bir aniq nuqtasidan boshlab hisoblanadi. shunday qilib, bitta koordinata katta aylana yoyi, ikkinchisi koordinata esa sferik burchakni tashkil etadi. gorizontal koordinatalar sistemasi (h, a): = h - balandlik (-900≤h≤+900) = a - azimut (00≤a≤3600) = z - zenit masofa (00≤z≤1800) z+h=900 ekvatorial koordinatalar i sistemasi (t, (): = t - soat burchak (00≤t≤3600) =( - og’ish (-900≤(≤+900) =p - qutb masofa p+ ( =900 ekvatorial koordinatalar ii sistemasi ((, (): = ( - og’ish (-900≤(≤+900) = ( - to’g’ri chiqish (0h≤(≤24h) yoki (00≤(≤3600) ekliptik koordinatalar sistemasi …

Want to read more?

Download all 82 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston milliy universiteti umumiy astronomiyadan masalalar to'plami"

нужные числа o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi mirzo ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti o’zbekiston milliy universitetining 95 yilligiga bag’ishlanadi s.n.nuritdinov, i.u.tadjibayev, r.f.ziyaxanov umumiy astronomiyadan masalalar to`plami toshkent – 2013 ushbu o’quv uslubiy qo’llanma mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti fizika fakul’tetida umumiy astronomiya kursi bo’yicha bir necha yillar davomida o’qitib kelingan materiallar va amaliy mashg’ulotlar bo’yicha qo’lga kirilgan tajribalar asosida tuzilgan. ushbu qo’llanma amaliy va sferik astronomiya asoslari, vaqtini aniqlash, osmon mexanikasi va gravitatsion tortishish qonunlari, sayyoralar fizikasi, nurlanish qonunlari, astronomik qurilmalar, yulduzlar fizikasi, koinot tuzilishi...

This file contains 82 pages in DOC format (2.1 MB). To download "o'zbekiston milliy universiteti umumiy astronomiyadan masalalar to'plami", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston milliy universiteti… DOC 82 pages Free download Telegram