shaxs psixologiyasi

DOC 52.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353022248_39539.doc www.arxiv.uz reja: 1. shaxs to`g`risida umumiy tushuncha 2. shaxs , individ, individuallik. 3. shaxs strukturasi. 4. shaxsning motivatsion sohasi. psixologiya fanida inson zotiga xoslik masalasi individ (lo-tincha pkzts! — ajralmas, alohida zot degan ma`no anglatadi), shaxs, individuallik (yakkahollik) tushunchalari orqali aks ettiriladi. katta yoshdagi ruhiy sog`lom (esi-hushi joyida) odamlar ham, chaqaloq ham, nutqi yo`q, oddiy malakalarni o`zlashtira olmaydigan akli za-iflar ham individlar deb ataladi. biroq bulardan birinchisinigi-na shaxs deb atash an`ana tusiga kirib qolgan, chunki o`sha zotgina ijtimoiy mavjudod, ijtimoiy munosabatlar mahsuli, ijtimoiy taraqqiyotning faol qatnashchisi bo`la oladi. individ sifatida yorug` dunyoga kelgan odam ijtimoiy muhit ta`sirida keyinchalik shaxsga aylanadi, shuning uchun bu jarayon ijtimoiy-tarixiy xususiyatga ega-dir. ilk bolalik chog`idanoq individ muayyan ijtimoiy munosabat-lar tizimi doirasiga tortiladi, bunday shaxslararo munosabatlar tarzi tarixiy shakllangan bo`lib, u yoshligidanoq shu tayyor (ajdodlar yaratgan) ijtimoiy munosabat, muomala, muloqot tizimi bilan ta-nisha boradi. ijtimoiy qurshov (oila a`zolari, mahalla ahli, ja-moatchilik, ishlab chiqarish jamoasi), ijtimoiy …

or, faoliyat, muomala motivlarida, ustanovkalarida, amaliy ko`nik-malarida ko`zga tashlanadi. boshqacha so`z bilan aytganda, faollik shaxsning atrof-muhitdagi voqelikni egallashga intilgan sa`y-harakatlarda vujudga keladi. shaxsning faolligi uning o`z istiqbo-li uchun yo`l-yo`riqtanlashda, uni o`zlashtirishda, hayotda o`z mavqei va o`rnini topishda gavdalanadi. bir xil turmush sharoitlari shaxs faolligining turli shakllari-ni yaratish hamda har xil hayotiy vaziyatni vujudga keltirish imkoni yatiga ega. hayetda biron bir tanbeh berishning o`zi kimdadir ruhiy hisni uyg`otsa, boshqa birining sirtiga ham yuqmasligi uchraydi. shunday qilib, odamga ta`sir qiluvchi barcha tashqi qo`zgatuvchilar ijtimoiy shart-sharoitlarga, faoliyatning ichki tarbiyaviy qismla-ri (tomonlari, jihatlari, jabhalari, tarkiblari) tuzilishi yig`in-disi bilan boyitilishi evaziga shaxs degan tushuncha hosil bo`ladi. shaxsning eng muhim xususiyatli jihatlaridan biri — bu uning individualligidir, ya`ni yakkaholligidir. individuallik deganda, insonning shaxsiy psixologik xususiyatlarining betakror birikma-si tushuniladi. individuallik tarkibiga xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig`in-disi, iroda, faoliyatlar motivlari, inson maslagi, dumyoqarashi, iqtidori, har xil shakldagi reaksiyalar, qobiliyatlari va shu kabi-lar kiradi. psixik …

bir o`xshamagan rollarni ijro etadi. masalan, ota-onaning, oilaning «egovi», injiq, «zo`ravon» bola o`z tengqurlari davrasida ehtiyotko-rona harakat qilib, o`zini tamoman boshqacha tutadi. shuningdek, jiddiy, talabchan va xizmat vaqtida boshqalarga qo`shilmaydigan sa-yohat davrida, mehnat faoliyatida, hashar va hamkorlikda, ulfatchi-likda hazilkash va qiziqchiga aylanishi mumkin. yuqorida kelti-rilgan masalalardan bitta odamning o`zi turli vaziyatlarda mazmun jihatdan bir-biriga qarama-qarshi rollarni bajaradi. aksariyat hollarda odam turli-tuman vaziyatlarga, sharoitlarga mos, ularga mutanosib bo`lgan jihatlarni (jabhalarni) namoyon qiladi, uning oilada, xizmat vazifasida, jamoatchilik orasida, sport musobaqa-sida va shu singarilarida o`z zimmasiga olgan rollarni bir-biriga qarama-qarshi emas, balki o`zaro hamohang tarzda o`ynaydi. ana shu inson fazilatlarining, xislatlarining, sifatlarining bir-biri-ga mosligi shaxsning yaxlitligini ko`rsatuvchi alomatlardan biri bo`lib, undagi qarama-qarshilik, ziddiyat va shakllanib ulgirmagan xususiyatlarning ko`rsatkichi uningturli vaziyatlarda bajariladigan rollarning o`zaro bir-biriga zidligi yoki nomutanosibligi hisoblanadi. inson jamiyatningturli guruhlarida odamlarning o`z zimmasiga olgan vazifalari va rollari qanchalik rang-barang bo`lmasin, tur-mushdagi mavqei ko`p ma`no, ko`p qirrali xususiyatga ega bo`lishidan qat`i nazar, …

aqqiyparvar, gumanistik tadqiqotchilarining tajribasida ko`rsatilishicha, shaxsning psixo-logik tuzilishi, psixologik xususiyatlari, xarakter xislati, tempe-rament xususiyatlari, irodaviy sifatlari, akliy qobiliyatlari, is-te`doddarajalari, barqaror qiziqishlari, hukmron motivlari, his-siyoti va shu kabilarning birikmasi (majmuasi) har bir yaqqol, alo-hida odamda betakror, barqaror, turg`un birlikni tashkil etadi. bu esa, o`z navbatida gsh.xsni psixologik tuzilishining nisbiyligi, qat`iyligi, stereotipligi to`g`risidagi fikrni qat`iy tasdiqlashga imkon yaratadi. shaxsning eng muhim xususiyatli jihatlaridan biri - bu uning individualligidir, ya`ni yakkaholligidir. individuallik deganda, insonning shaxsiy psixologik xususiyatlarining betakror birikma-si tushuniladi. individuallik tarkibiga xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig`in-disi, iroda, faoliyatlar motivlari, inson maslagi, dunyoqarashi, iqtidori, har xil shakldagi reaksiyalar, qobiliyatlari va shu kabi-lar kiradi. psixik xususiyatlarning birikmasini aynan o`xshash tarzda aks ettiruvchi inson mavjud emas. masalan, yaqin odamdan ayrilgan-ligi qayg`u-alam, uning bilan birga esa hayotda tiklab bo`lmovchi va boshqalarda takrorlanuvchi fazilatlar murakkab voqelikning man-gulikka yo`nalishi bilan izohlash mumkin. shaxs o`zining qadr-qim-mati va nuqsonlari bilan ijtimoiy turmushda faol ishtirok qili-shi, ta`lim …

lfatchi-likda hazilkash va qiziqchiga aylanishi mumkin. yuqorida kelti-rilgan masalalardan bitta odamning o`zi turli vaziyatlarda mazmun jihatdan bir-biriga qarama-qarshi rollarni bajaradi. psixik holatlar, hodisalar (hissiyot, xohish, orzu, tafakkur va shu kabilar) uzluksiz ravishda o`zgarib turishi, ijtimoiy guruhlar-da, hayotiy vaziyatlarda odam o`z zimmasiga olgan rollariga aloqador xulq-atvorning o`zgarishi, yoshni ulg`ayib borishi ham shaxsning psi-xologik qiyofasi (milliylik, etnik ta`sir asosida) muayyan daraja-da barqarorlikni saqlaydi. mazkur nisbiy barqarorlik odam qat-nashadigan uning yashash sharoitlari, jismoniy xususiyatlarining qiyofasi bilan uyg`unlikda shakllantiruvchi ijtimoiy munosabatlar yig`indisining doimiyligi bilan uzviy bog`liqdir. biroqbiz qayd qilib o`tgan doimiylik nisbiy xususiyatga egadir. chunki shaxsni psixik tuzilishining o`zgarishi jahon psixologlarining bir qator tadqiqotlarida o`rganilgan. bu o`zgarishlar odamning yashash muhiti, amalga oshiradigan faoliyatida namoyon bo`luvchi hisoblanib, ular ijtimoiy ta`sir, tarbiya sharoitiga bevosita aloqadordir. «endopsixika» va «ekzopsixika» haqida tushuncha yuqorida ta`kidlab o`tilgan ilmiy muammolardan birinchisi bir shaxsni boshqa odamlardan ajratib turadigan individual tuzilishi-ga ega ekanligidir. ushbu yaqqol psixologik muammoni hal qilish shaxsning mazkur tuzilishining ichki …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs psixologiyasi"

1353022248_39539.doc www.arxiv.uz reja: 1. shaxs to`g`risida umumiy tushuncha 2. shaxs , individ, individuallik. 3. shaxs strukturasi. 4. shaxsning motivatsion sohasi. psixologiya fanida inson zotiga xoslik masalasi individ (lo-tincha pkzts! — ajralmas, alohida zot degan ma`no anglatadi), shaxs, individuallik (yakkahollik) tushunchalari orqali aks ettiriladi. katta yoshdagi ruhiy sog`lom (esi-hushi joyida) odamlar ham, chaqaloq ham, nutqi yo`q, oddiy malakalarni o`zlashtira olmaydigan akli za-iflar ham individlar deb ataladi. biroq bulardan birinchisinigi-na shaxs deb atash an`ana tusiga kirib qolgan, chunki o`sha zotgina ijtimoiy mavjudod, ijtimoiy munosabatlar mahsuli, ijtimoiy taraqqiyotning faol qatnashchisi bo`la oladi. individ sifatida yorug` dunyoga kelgan odam ijtimoiy muhit ta`sir...

DOC format, 52.0 KB. To download "shaxs psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs psixologiyasi DOC Free download Telegram