linzalar

DOC 6 pages 85.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

qavariq va botiq linzalarning bosh fokus masofalarini aniqlash. kerakli asboblar: optik taglik, chizg‘‘ich , qavariq (yig’uvchi) linzalar (№ 1;2) sochuvchi (botiq) linza (№ 3), elektr lampochka, ekran. ishning maqsadi: qavariq va botiq linzalarning fokus masofalarini turli usullar bilan aniqlash, linzalar yordamida tasvirlar hosil qilish. nazariy ma’lumot sferik sirtlar bilan chegaralangan shaffof muhit (havo, suv, shisha) qismi linza deb ataladi. linzalar optik asboblar deb ataluvchi mikroskop, teleskop,binokl, fotoapparat, spektroskop va boshqalarda qo‘llaniladi. o‘quv laboratoriyada yorug‘‘lik nurini yig‘‘ib beruvchi; ikki yoqlama botiq va yassi - botiq linzalar o‘rganiladi. linzani chegaralovchi sferik sirtlarning egrilik markazlaridan o‘tuvchi to‘g‘‘ri chiziq linzaning bosh optik o‘qi deyiladi. yorug‘‘lik optik markazidan o‘tganda o‘z yo‘nalishini o‘zgartirmaydi. yig‘‘uvchi linzaning bosh optik o‘qiga parallel tushayotgan yorug‘‘lik dastasi linzaning orqa tomonida optik o‘qning biror nuqtasida yig‘‘iladi, bu nuqta linzaning bosh fokusi deyiladi. bosh fokus f-harfi bilan belgilanadi (1-rasm). agar yorug‘‘lik dastasi sochuvchi linzaga uning bosh optik o‘qiga parallel tushayotgan bo‘lsa, u linzadan …

2 / 6

dir: 1. yig‘‘uvchi linzaning bosh optik o‘qiga parallel tushayotgan nur singandan so‘ng bosh fokusidan o‘tadi (rasm 3, 1 - nur). 2. yig‘‘uvchi linzaning bosh fokusidan o‘tgan nur singandan so‘ng bosh optik o‘qqa parallel tarqaladi (rasm 3,3- nur), 3. linzaning optik markazidan o‘tuvchi nur o‘z yo‘nalishini o‘zgartirmaydi (rasm-3,2-nur). yig‘‘uvchi linza yordamida tasvir hosil qilishda quyidagi hollar kuzatilishi mumkin: 1.1 1.buyum linzaning ikkilangan fokus masofasidan narida tursa, uning tasviri linzaning boshqa tomondagi bosh fokus bilan ikkilangan fokus masofasi oralig‘‘ida bo‘lib, u haqiqiy teskari va buyumga nisbatan kichiklashgan bo‘ladi (rasm -3). 2. agar buyum 2f masofada turgan bo‘lsa, uning tasviri haqiqiy va teskari bo‘lib, linzaning boshqa tomondagi ikkilangan fokus masofada joylashadi (rasm -4), bu holda tasvir va buyum kattaligi bir biriga teng bo‘ladi. 3.agar buyum bosh fokus bilan ikkilangan fokus oralig‘‘ida bo‘lsa, uning tasviri haqiqiy, teskari, buyumga nisbatan kattalashgan, linzaning boshqa tomondagi ikkilangan fokus masofadan narida joylashadi (5-rasm). ffokal tekisligidagi buyumning tasviri cheksizlikka …

3 / 6

masofasini topish. elektr lampochka, linza №1 va ekran bitta optik o‘qda yotadigan qilib o‘rnatiladi (ularning markazlari bir to‘g‘‘ri chiziqda bo‘lishi zarur) va buyum bilan ekran orasidagi masofa taxminan 50-60 sm qilib olinadi . linzaning tag‘likda u yoqdan bu yoqqa surish bilan buyumning aniq tasvirini ekranda hosil qilinadi va shu holdagi buyum bilan linza hamda linza bilan ekran orasidagi masofa lineyka bilan aniqlanadi. ko‘rish vositasida tasvirning aniqligini baholash juda ham aniq bo‘lmasligini nazarga olib o‘lchashni kamida besh marta takrorlash kerak . har bir o‘lchashdan olingan a va b qiymatlarini (2) formulaga qo‘yib hisoblab, linzaning f fokus masofasi aniqlanadi va topilgan natijalarning o‘rtacha qiymati topiladi. keyin shu tajribani takrorlab boshqa linzaning ham fokus nasofasi aniqlanadi. linzaning fokus masofasi aniqlangach, buyumni linzaga nisbatan 3-7 rasmlarda ko‘rsatilgandek joylashtirib 1) a >2 f 2) a =2 f 3) f < a 4) a = f 5) a < f hollar uchun tasvirlar hosil qilinadi. bunda …

4 / 6

masofani b harfi bilan belgilanadi va ularni o‘lchab, sochuvchi linza uchun nazariy olingan formuladan botiq linzaning fokus masofasi hisoblanadi. o‘lchashlar optik taglikka dastlab faqat a-lampochka, b-yig‘‘uvchi linza №2 va d ekran o‘rnatiladi (9-asm). ekranni o‘ng va chap tomonga surish bilan buyumning aniq tasviri olinadi va d ekran vaziyati belgilab olinadi . linza bilan ekran oralig‘’ida c botiq linza №3 ekranga yaqinroq qilib o‘rnatiladi, bunda ekrandagi tasvir hiralashadi. ekranni avvalgi joydan uzoqlashtirib, yana buyumiing aniq tasviri hosil qilinadi, so‘ngra ekranning yangi e vaziyati bilan sochuvchi linza orasidagi dc masofalari o‘lchab olinadi. e ekrandagi tasvirning hosil bo‘lishda d nuqtadagi tasvir c – sochuvchi linza uchun buyum vazifasini o‘taydi. o‘lchashlarni 3-4 marta takrorlab, c linzadan ekrangacha bo‘lgan masofaning o‘rtacha qiymati aniqlanadi. ce = a va dc= b masofalar qiymatlari (4) formulaga q’o‘yib sochuvchi linzaning fokus masofasi topiladi . adabiyot: 1.i.v.savel’ev, umumiy fizika kursi, 3-t.t.§ 9-12. 2.f.a.korolev, fizika kursi, 1978, § 30-33 3.fizikadan praktikum. …

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "linzalar"

qavariq va botiq linzalarning bosh fokus masofalarini aniqlash. kerakli asboblar: optik taglik, chizg‘‘ich , qavariq (yig’uvchi) linzalar (№ 1;2) sochuvchi (botiq) linza (№ 3), elektr lampochka, ekran. ishning maqsadi: qavariq va botiq linzalarning fokus masofalarini turli usullar bilan aniqlash, linzalar yordamida tasvirlar hosil qilish. nazariy ma’lumot sferik sirtlar bilan chegaralangan shaffof muhit (havo, suv, shisha) qismi linza deb ataladi. linzalar optik asboblar deb ataluvchi mikroskop, teleskop,binokl, fotoapparat, spektroskop va boshqalarda qo‘llaniladi. o‘quv laboratoriyada yorug‘‘lik nurini yig‘‘ib beruvchi; ikki yoqlama botiq va yassi - botiq linzalar o‘rganiladi. linzani chegaralovchi sferik sirtlarning egrilik markazlaridan o‘tuvchi to‘g‘‘ri chiziq linzaning bosh optik o‘qi...

This file contains 6 pages in DOC format (85.5 KB). To download "linzalar", click the Telegram button on the left.

Tags: linzalar DOC 6 pages Free download Telegram