ijtimoiy normalar tushunchasi va ularning tasnifi

DOC 136.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352821757_38307.doc www.arxiv.uz reja: 1. ijtimoiy normalar tushunchasi va ularning tasnifi 2. huquq tushunchasi, belgilari va turlari. 3. huquqning prinsiplari va funksiyalari. ijtimoiy normalar - bu jamiyatda insonlarning umumiy xulk-atvori qoidalari yigindisi bulib, ijtimoiy-iktisodiy tuzumga asoslangan, ongli iroda foaliyatining natijasidir. jamiyat xayotidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda ijtimoiy normalar katta urin uynaydi. ijtimoiy normalar deganda, kishilarning, jamoalar va ijtimoiy guruxlarning о`zaro munosabatlarini, yurish-turishi va xatti-xarakatlarini tartibga soluvchi barcha qoidalar yig`indisi tushuniladi. ijtimoiy normalar – odamlar va ularning birlashmalari о`rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi umumiy xulq-atvor qoidalari bо`lib, ular «inson – inson» munosabatlarini tartibga soladi. ijtimoiy normalarning turlariga quyidagilar kiradi: axloq normalari, jamoat birlashmalari normalari, milliy urf-odatlar, xalqlarning odatlari, an`analarning normalari, siyosiy hayot normalari, huquq normalari, diniy normalar. axloq normalari – ezgulik va yovuzlik, sha`n, qadr-qimmat, adolat va nohaqlik, burch va mas`uliyat haqidagi axloqiy tushunchalarga muvofiq ravishda jamiyatda о`rnatilgan xulq-atvor qoidalaridir. jamoat birlashmalarining normalari – jamoat birlashmalarining о`z faoliyatini tartibga solish uchun va tashkilotlarning …

r qoidalari. siyosiy normalar – alohida shaxslar va siyosiy birlashmalarining hokimiyatga munosabati masalalarini tartibga soluvchi xulq-atvor qoidalari. huquq normalari – davlat tomonidan belgilanadigan umummajburiy xulq-atvor qoidalari. ijtimoiy normalarning umumiy belgilari quyidagilardan iborat: a) insonlarning jamiyatdagi xulk-atvor qoidalari, ya`ni fukarolarning о`rtasidagi munosabatlar qanday bо`lishini belgilaydi; b) umumiy xulk-atvor qoidalar sifatida muayyan xayot vaziyatlarida xarakatlarni belgilaydi; v) insonlarning ongli-xoxish foaliyati natijasida vujudga keladi; g) jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy tuzum bilan chambarchas bog`likligi, uning iqtisodiy bazisini /ustkurmasini/ belgilaydi. muxtasar qilib aytganda, inson yashar, faoliyat kо`rsatar ekan, xoxlaydimi, yо`qmi muayyan qoidalarga asoslanib yashaydi. uning hayotini tartibga solib turuvchi qoidalar ijtimoiy normalar deyiladi. huquq tushunchasi, belgilari va turlari. huquq – ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, adolat va erkinlikka asoslangan yurish-turish qoidalarining tizimidir. har bir inson о`z hayotida huquq bilan aloqada bо`lib, huquq haqida о`z shaxsiy tasavvuriga ega bо`ladi. «umrida tabiatshunoslik va tarix masalalariga qiziqmagan insonni topish mumkindir, - deb ta`kidlagan edi rus huquqshunosi n.m.korkunov, - lekin hayoti davomida …

qadimgi faylasuf, huquq haqidagi masalani chetlab о`tmagan. falsafada ham huquq masalalari muhim о`rin egallagan. huquqshunoslikda esa huquq muammolari markaziy о`rinni egallagan. asriy ilmiy izlanishlar insoniyatni huquqni tо`g`ri tushunishga va uning mohiyatiga goh yaqinlashtirgan, goh uzoqlashtirgan. "huquqshunos uchun, - degan edi nemis faylasufi i. kant, - qonunlar talab qilgan narsa huquq bо`la oladimi, qanday umumiy mezon asosida huquqiylikni nohuquqiylikdan ajrata olishi sir bо`lib qoladi". nemis klassik falsafasi asoschisining bu sо`zlari hozirgi kunda ham о`z ahamiyatini yо`qotgani yо`q. amerika huquqshunosi fridmanning sо`zlariga qaraganda, «huquq» tushunchasi «kо`p ma`nolarga ega bо`lib, oynadek nozik, sovun kо`pigiday tutiriqsiz, vaqtdek tutqich bermas» jihatlarga ega. «huquq» iborasi kundalik hayotimizda kо`p qо`llaniladigan tushuncha bо`lib, «haq», «haqiqat» sо`zlaridan olingan. bugungi kunda huquqning bir necha ta`rifi mavjud. jumladan, farobiyning fikricha, huquq mamlakatdagi tinchlik va xavfsizlikni ta`minlash, taraqqiyotga shart-sharoit yaratish, ijodiy mehnatga imkom yaratish vositasidir. huquq-ehtiroslarni jilovlash vositasi va insonni asrash, avaylash qurolidir. «huquq – bu rasman tenglik prinsiplariga muvofiq bо`lgan, davlat …

rma sifatidagi) huquqni muqarrarlik shakli sifatida tavsiflanadi. «kо`pincha bо`lganidek,-deb ta`kidlagan kelzen,- huquq о`zida normani (yoki buyruqni) ifodalab qolmay, balki u shuningdek qandaydir qadriyatni tashkil etadi yoki ifodalaydi (mutlaq qadriyatga yо`l qо`yish mumkin bо`lgandagina bunday deyish ma`no kasb etadi). chunki huquq aynan norma bо`lganligi uchun qadriyatni tashkil etadi…» [11]. о`zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimovning fikricha, «huquq ijtimoiy hamjixatlik va kelishuvga asoslangan ijtimoiy tartib-intizomga erishish, erkinlik, adolatparvarlik va tenglikni vujudga keltirish vositasi»dir [12]. bizning fikrimizcha, huquq – jamiyatdagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, fuqarolarning hayotiy faoliyatini belgilab beruvchi yashash qoidalari tizimidir. huquq – davlat tomonidan belgilangan yoki ruxsat etilgan va uning kuchi bilan himoya qilinadigan umummajburiy xulq-atvor qoidalari-ning tizimi. "huquq" iborasi ikki ma`noda qо`llaniladi: obyektiv huquq – umummajburiy xulq-avtor qoidalarining yig`indisi. bu normalar u yoki bu insonning, subyektning irodasi hamda xohish-istagidan qat`i nazar mavjud bо`ladi. subyektiv huquq – muayyan jismoniy yoki yuridik shaxsga tegishli bо`lgan huquq. masalan, fuqaro jо`rayevning ma`lum narsaga, aytaylik avtomobilga nisbatan …

mahrum bо`ladi. huquqning asosiy belgilari quyidagilardir: 1) davlat yо`li bilan о`rnatilishi; 2) barcha uchun majburiyligi; 3) huquq normalarining qonunlar va boshqa muayyan manbalarda ifodalanishi; 4) subyektiv huquqlar orqali harakat qilish; 5) davlat tomonidan ta`minlanganligi. huquq adolatdan ajralmasdir. rim huquqida huquqning halol yashash, о`zgalarni xafa qilmaslik, har kimga keraklisini berish kabi qoidalari yozib qо`yilgan edi. huquq ezgulik va adolatlilik san`ati-dir. huquqda adolat mezoni ifodalanadi. huquqni tushunishda uch xil yondashuvni kо`rsatish mumkin: birinchidan, hukuqni normativ tushunish. mazkur yondashuvda huquq – huquqiy normalar yig`indisi yoki tizimi sifatida ta`riflanadi. huquqiy adabiyotlarda bu yondashuv huquqni tor ma`noda tushunish deyiladi; ikkinchidan, huquqni sotsiologik tushunish. bu yondashuvda huquq ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish bilan tenglashtiriladi; uchinchidan, huquqni falsafiy tushunish. bu yondashuvda «huquq» tushunchasi erk va adolat о`lchovlari bilan ta`riflanadi. yuridik adabiyotlarda sо`nggi ikki yondashuv asosida huquqni keng ma`noda tushunish shakllangan. huquqni keng ma`noda tushunish tarafdorlari bо`lgan huquqshunos olimlar huquqni ta`riflashda huquq normalaridan tashqari huquq tushunchasiga huquqiy ong, huquqiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy normalar tushunchasi va ularning tasnifi"

1352821757_38307.doc www.arxiv.uz reja: 1. ijtimoiy normalar tushunchasi va ularning tasnifi 2. huquq tushunchasi, belgilari va turlari. 3. huquqning prinsiplari va funksiyalari. ijtimoiy normalar - bu jamiyatda insonlarning umumiy xulk-atvori qoidalari yigindisi bulib, ijtimoiy-iktisodiy tuzumga asoslangan, ongli iroda foaliyatining natijasidir. jamiyat xayotidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda ijtimoiy normalar katta urin uynaydi. ijtimoiy normalar deganda, kishilarning, jamoalar va ijtimoiy guruxlarning о`zaro munosabatlarini, yurish-turishi va xatti-xarakatlarini tartibga soluvchi barcha qoidalar yig`indisi tushuniladi. ijtimoiy normalar – odamlar va ularning birlashmalari о`rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi umumiy xulq-atvor qoidalari bо`lib, ular «inson – inson» m...

DOC format, 136.0 KB. To download "ijtimoiy normalar tushunchasi va ularning tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy normalar tushunchasi v… DOC Free download Telegram