ozod sharafiddinov. millatni uyg‘otgan adib

DOCX 9 sahifa 42,7 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 42,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

ozod sharafiddinov. millatni uyg‘otgan adib agar mendan shuncha yil yashab umringdan topgan quvonching va mamnuniyating nima bo‘ldi deb so‘rasalar, men hech ikkilanmasdan oybek va g‘afur g‘ulom, abdulla qahhor va shayxzoda kabi buyuk so‘z san’atkorlari bilan zamondosh bo‘lganim, ularning suhbatlaridan bahramand bo‘lganim, betakror asarlaridagi go‘zallik va nafosat sirlarini kashf etib, voyaga yetganim bo‘ldi, deb javob berardim. agar mendan ushalmay qolgan orzularing, armonlaring bormi deb so‘rasalar, ha, ular to‘g‘risida, ayniqsa, oybek haqida adabiyotshunos sifatida yolchitib yozolmaganim, uning asarlaridagi bitmas-tuganmas boylikni ko‘ngildagidek qilib kitobxonlarga yetkazib berolmaganim menga armon bo‘lib qoldi, deb javob berardim. bilmadim, nega shunday bo‘ldikin? ehtimol, sho‘ro zamonidagi son-sanoqsiz mafkuraviy cheklashlar asoratidan qutula olmaganim sabab bo‘lgandir. yoki homil yoqubov, matyoqub qo‘shjonov, naim karimov, baxtiyor nazarov, ibrohim g‘afurov kabi zabardast oybekshunoslar panjasiga panja urishdan hayiqqandirman. balki hamisha oybekning vujudidan ufurib turadigan ulug‘vorlik qarshisida o‘zimni ojiz sezgandirman. bo‘lmasa, oybek haqida yozmadim emas, anchagina yozganman. hatto ayrim maqolalarim «vopros? literatur?» kabi nufuzli jurnallarda ham …

2 / 9

alar, oybek asarlarining ruhidan uzoq mulohazalar. maqolani shu ahvolda davom ettirishning ma’nisi yo‘q edi. yozishni to‘xtatib o‘ylay boshladim. bu orada eski dardim qo‘zg‘ab, shifoxonaga yotishga majbur bo‘ldim. og‘riq kuchaygandan kuchaydi. ko‘rgani kelgan do‘stu yoron «xudo dardni sevgan bandasiga yuboradi» deb menga tasalli berishardi. kimdir: «xudo bandasiga chiday olmaydigan dard yubormaydi» deb meni sabr-bardoshga chaqirdi. shifoxonaga yotganimdan ikki-uch kun o‘tgach, dorilar o‘tkirlik qildimi yo boshqa sababdanmi, ancha og‘irlashib qoldim. hattoki xotin bilan rozi-rizolik ham tilashib oldik. qo‘rqinchli va og‘riqli kunlardan biri boshlandi. og‘riqdan chalg‘ish uchun yana har narsalarni yoza boshladim. nazarimda, sira oqarib tong otmayotgan bu tun hayotimdagi oxirgi tun bo‘ladigandek edi. bilmadim, keyin uxlab qoldimmi yoki bosinqiray boshladimmi — harqalay, xonamning eng qorong‘i burchagidan bir maxluq o‘rmalab chiqqanday bo‘ldi va menga qarab karnaydan chiqayotganga o‘xshash ovozda «hali fursating bitgani yo‘q, hali zimmangda ishlaring bor», deganday bo‘ldi. uch-to‘rt to‘lg‘onganimdan keyin, angladimki, bugungi tun hali oxirgisi emas ekan. shunday qilib, ajalning ko‘ziga …

3 / 9

lug‘ qon» va «navoiy» romanini esladim, hatto ba’zi sahifalarini qayta o‘qib chiqdim. shunda g‘alati bir hol ro‘y berdi — ilgaridan tanish bo‘lgan sahifalar birdan boshqacha salobat kasb etdi, ularning rangin qirralari ko‘z o‘ngimda o‘zgacha bir tarovat bilan jilolandi. menga ayon bo‘ldiki, o‘zbek romanlari ichida oltinchisi va yettinchisi bo‘lib maydonga kelgan bu asarlar mazmun jihatidan ham, badiiyat jihatidan ham jahonning hech qaysi asaridan qolishmaydi. ular favqulodda zo‘r iste’dod bilan yaratilgan barkamol asarlar edi. shundan qirq yilcha avval universitetdagi matematik do‘stlarim bilan bo‘lib o‘tgan bir bahs esimga tushdi. sinchkov matematik do‘stim «qani aytgin-chi, hozirda o‘zbek romanlaridan qaysi biri xxi asrga o‘tadi?» deb so‘rab qoldi. men bu to‘g‘rida o‘ylamagan ekanman — dabdurustdan nima deyishimni bilmay qoldim. keyin hushimni yig‘ishtirib olib, «navoiy» romani», deb javob berdim. «shunaqami? bilmadim-ov», dedi do‘stim ishonqiramay. buni qarangki, adashmagan ekanman. lekin o‘shanda «qutlug‘ qon»ni ham qo‘shib aytishga tilim bormagan edi — adashgan ekanman. «qutlug‘ qon» bugun, xxi asrda ham …

4 / 9

yo‘lchi xarakteri asta-sekin ochila boradi va undagi fazilatlar marjondek tizilib, yo‘lchining ichki dunyosini tugal ochib beradi. u ko‘p fazilatlar egasi, lekin bu uni ideal obrazga aylantirmaydi. muallifning mahorati shundaki, u yo‘lchi obrazini tasvirlashda romantik chizgilar va ranglarni bemalol ishlatishdan cho‘chimaydi, lekin ayni chog‘da hech bir nuqtada realizm qonunlaridan biron marta ham chekinmaydi. natijada mardlik, tantilik, ma’naviy yuksaklik, jasorat, teran aql-idrok, olijanoblik kabi sifatlar g‘oyatda hayotiy tarzda tasviralanadi. umuman, tabiiy shaklda namoyon bo‘ladigan hayotiylik muallif uslubining yetakchi fazilatini tashkil qiladi. natijada yo‘lchi shunchaki bir shaxs sifatida emas, butun o‘zbek xalqining timsoli sifatida gavdalanadi. uning evolyutsiyasi, qishloqdan kelib shahar muhitini kashf etganki, xxi asr boshidagi o‘zbeklar o‘rtasida boshlangan yangi uyg‘onish jarayonini o‘zida aks ettiradi. yo‘lchi o‘zining hayotiy printsiplari mirzakarimboylar dunyosining axloqiga tubdan zid ekanini anglaydi, o‘zining ma’naviy-axloqiy aqidalari beqiyos darajada yuksak ekanini idrok etadi. kitobxon muallif bilan birga kelajak yo‘lchilarniki degan e’tiqodga keladi. hayot qozonida obdon qaynagan yo‘lchi jismonan halok bo‘lsa-da, ma’naviy …

5 / 9

langan xalq uchun uning tishi o‘tadigan yozuvda navoiy asarlari nashr etilgancha yo‘q edi. xullas, oybek romani keng xalq ommasiga navoiyning siymosi, qiyofasi va ijodi haqida, aytish mumkinki, ilk marta atroflicha tasavvur berar edi. hatto qay bir nuqtalarda biz bugunga qadar ham navoiyni shu roman orqali tasavvur qilamiz. bu romanda ham olis hirotning hayoti benihoya aniq va qabariq holda tasvirlanadi va oybek navoiy xarakterini yaratar ekan, birinchi navbatda, uning buyuk gumanist ekaniga, nafaqat san’atkor, balki mutafakkir sifatidagi qarashlarini ifodalashga alohida ahamiyat beradi. natijada, o‘sha paytdagi atama bilan aytganda, chig‘atoy ulusi, ya’ni bugungi o‘zbeklarning bobolari, boshqacha aytganda, buyuk bobomiz amir temurning bevosita avlodlari jahon tsivilizatsiyasiga katta hissa qo‘shgan, jahon gumanizmining shakllanishida favqulodda katta o‘rin tutgan, yuksak madaniyat egasi, yorqin intellektual salohiyati bilan ko‘rinib turgan xalq bo‘lgani ochib berilgan. navoiy obrazini bunday talqin qilish ham g‘oyatda katta ahamiyatga ega edi — bu ham bevosita millatni uyg‘otishda juda muhim rol o‘ynaydi. shular bilan birga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ozod sharafiddinov. millatni uyg‘otgan adib" haqida

ozod sharafiddinov. millatni uyg‘otgan adib agar mendan shuncha yil yashab umringdan topgan quvonching va mamnuniyating nima bo‘ldi deb so‘rasalar, men hech ikkilanmasdan oybek va g‘afur g‘ulom, abdulla qahhor va shayxzoda kabi buyuk so‘z san’atkorlari bilan zamondosh bo‘lganim, ularning suhbatlaridan bahramand bo‘lganim, betakror asarlaridagi go‘zallik va nafosat sirlarini kashf etib, voyaga yetganim bo‘ldi, deb javob berardim. agar mendan ushalmay qolgan orzularing, armonlaring bormi deb so‘rasalar, ha, ular to‘g‘risida, ayniqsa, oybek haqida adabiyotshunos sifatida yolchitib yozolmaganim, uning asarlaridagi bitmas-tuganmas boylikni ko‘ngildagidek qilib kitobxonlarga yetkazib berolmaganim menga armon bo‘lib qoldi, deb javob berardim. bilmadim, nega shunday bo‘ldikin? ehtimol, sho‘ro zamo...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (42,7 KB). "ozod sharafiddinov. millatni uyg‘otgan adib"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ozod sharafiddinov. millatni uy… DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram