amaliy optika

PPT 38 pages 595.5 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 595.5 KB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

механика-математика факультети эҳтимоллар назарияси ва математик статистика кафедраси амалий оптика * кафедра мудири проф. а.а.абдушукуров 2-mavzu klassik spektral qurilmalar va ularning asosiy xarakteristikalari, optik sxemasi. spektral asboblarning turlari ixtiyoriy spektral asbobning vazifasi ma’lum oraliqdagi nurlanishni odatda 102-107 daraja aniqlikda spektrga ajratishdan iborat. spektral asboblar turli xil prinsipga asoslangan bo‘lishi mumkin. to‘lqin uzunliklarini fazoviy taqsimlovchi spektral asboblar ko‘pdan beri ma’lum. bunday asboblar odatda «klassik» spektral asboblar deyiladi va nurlanishni to‘lqin uzunliklari bo‘yicha taqsimlash selektiv filtrlash usuli bilan amalga oshiriladi. bunday spektral asboblarda albatta dispersiyalovchi element sifatida prizma, difraksion panjara yoki interferometr bo‘lishi mumkin. bunday spektral asboblarning prinspial sxemasi rasmda keltirilgan (1-rasm). 1-rasm. dispersiyalovchi element kollimatorda hosil qilinadigan parallel nurlar dastasi bo‘yicha qo‘yiladi. kollimator kirish tirqishi (1) va obyektivdan tashkil topgan. dispersiyalovchi element tomonidan hosil qilingan spektr (5) kamera obyektivining fokal tekisligida kuzatiladi. spektr kirish tirqishining monoxromatik tasviri sifatida hosil bo‘ladi. tasvirning kattalashtirishi kamera va kollimator obyektivlarining fokus masofalari nisbati f2/f1 ga …

2 / 38

rilgan spektral oraliqdagi nurlanishni to‘lqin uzunliklari bo‘yicha taqsimlaydi. monoxromatorning chiqish tirqishining obyektiviga qimirlamaydigan tirqish o‘rnatilgan bo‘lib spektrni shu tirqishga nisbatan siljitish mumkin. obyektiv chiqish tirqishi bilan birgalikda chiqish kollimatori deyiladi. agar monoxromatorda bir necha chiqish tirqishi bo‘lsa u polixromator deyiladi. monoxromatorlar va polixromatorlar asosida spektrometrlar va spektrofotometrlar quriladi. bunday qurilmalarda yorug‘lik manbai, tirqishlarni yoritish sistemasi va spektrni qayd qiluvchi sistema bo‘ladi. spektromertlar chiqarish spektrida spektral chiziqlarning chastotasi yoki to‘lqin uzunligini yoki yutilish spektrida polosalarning parametrlarini o‘lchashga mo‘ljallangan. bir necha qayd qiluvchiga ega bo‘lgan polixromatorli spektrometrlar miqdoriy spektral tahlil o‘tkazish imkoniga ega bo‘lib kvantometrlar deyiladi. spektrofotometrlar spektrometrlarga o‘xshash bo‘lib, faqat qayd qiluvchi qismi o‘rganilayotgan namunalarning yutilish spektrini optik zichlik yoki shaffoflik shkalasida qayd qiladi. shuningdek barcha spektral asboblar spektrni bir vaqtda qayd qilish chegarasi bilan (kanallar soni bilan) farq qiladi. masalan spektrograflar bir vaqtda keng oraliqni rasmga tushiradi. shu nuqtai nazardan ular ko‘p kanalli hisoblanadi. bu holda kanallar soni chiqish tirqishlarining …

3 / 38

’lumot butun spektr bo‘yicha to‘planadi. bir kanalli modulyasion spektral asboblar ham mavjud bo‘lib ularda faqat ma’lum bir δλ to‘lqin uzunligini oralig‘idagi signal qayd qilinadi. umumiy holda spektral asboblarning sinflari (klassifikasiyasi) jadvalda keltirilgan. kanallar soni(bir vaqtda ajratiladigan spektral intervallar) o‘rganiladigan spektral «klassik» usul (selektiv filtrlash) «yangi» usul (selektiv modulyasiya qilish) ko‘p kanalli spektrograf, spektroskop, polixromator furye spektrometr bir kanalli monoxromator sisam restrli spektromter spektral asbob deganda dastavval 1) yorug‘lik manbai, 2) nurlanishni to‘lqin uzunliklari bo‘yicha taqsimlovchi qism va 3) nurlanishni qabul qiluvchi qism (priyomnik)dan tashkil topgan asboblar to‘plami tushuniladi. spektral asbob deb-optik diapazondagi elektromagnit to‘lqinlarni chastota yoki to‘lqin uzunlik bo‘yicha taqsimlovchi va bu spektrni qayd qiluvchi asbobga aytiladi. spektrni o‘rganish deganda nurlanish energiyasining to‘lqin uzunlik yoki chastotaga bog‘liqligini o‘rganish tushuniladi. olingan spektrni qayd qilish uchun ko‘z, fotoplyonka yoki fotoplastinka, fotoelement, termoelement va hokazolar qo‘llanilishi mumkin. spektroskopik usul bilan olinadigan ma’lumotlarning hajmi va sifati spektral asbobning turidan tashqari yorug‘lik manbaining ish rejimi …

4 / 38

xarakterlanadi: chiziqli dispersiya, ajrata olish qobiliyati, dispersiya sohasi, yorug‘lik kuchi va fotometrik aniqlik. bundan tashqari har bir spektral asbob ma’lum bir spektr sohasida ishlashi bilan ham xarakterlanadi. chiziqli dispersiya dl/dλ-dl bu spektrdagi ikkita bir-biriga yaqin yotgan chiziq orasidagi masofa. dλ=λ1-λ2 o‘sha chiziqlarning to‘lqin uzunliklari. ajrata olish qobiliyati r-bu bir-biriga yaqin bo‘lgan λ1 va λ2 chiziqlarni bir-birdan ajratib alohida ko‘rsata olish qobiliyati. dispersiya sohasi. spektrdagi to‘lqin uzunligining ma’lum sohasi bo‘lib spektrda spektral chiziqning holati bilan to‘lqin uzunligi orasida (uzviy) bir qiymatli bog‘lanishini belgilaydi. spektral asbobning yorug‘lik kuchi r, bu asbobning fotometrik xossasini xarakterlab yorug‘lik oqimi bilan manbaning yorqinligini o‘zaro bog‘laydi. yorug‘lik kuchi manbaning yorqinligi bilan o‘lchanadigan energetik miqdor orasidagi proporsionallik koeffisiyentiga teng. u spektral asbobning geometrik va spektroskopik parametrlariga bog‘liq. shuningdek nurlanishning manbadan qabul qiluvchigacha bo‘lgan oraliqda qancha qismi yo‘qolishiga, spektrni qayd qilish usuliga bog‘liq. har qanday energetik miqdor o‘lchanayotganda ma’lum xatoliklarga yo‘l qo‘yiladi. unda o‘rtacha kvadratik xatoligi ga teng bo‘ladi. …

5 / 38

ektrograf-isp-28 asosiy qismlari: s-tirqishi, d-difraksiyalovchi element, l1-kollimator va l2-kamera obyektivlari --- e-fotoplastinka. tirqish kollimator obyektiv fokusida joylashadi. l2-kamera obyektivi tirqishning monoxromatik tasvirini asbobning fokal tekisligida hosil qiladi. keyingi yillarda amalda avtokollimasion spektral asboblar keng qo‘llanilmoqda. ularda kollimator va kamera obyektivi rolini bitta sistema bajaradi. monoxromatorlar. ular nurlanish spektrini ma’lum kichik ∆λ intervalda ajratdi. unda tirqish yoki dispersiyalovchi elementni uzluksiz burash yo‘li bilan ma’lum spektral soha kuzatiladi. 4-rasm um-2 monoxromatri ular odatda simmetrik l1 va l2 obyektivlardan iborat bo‘lib ularning fokuslarida kirish va chiqish tirqishlari joylashgan. turli konstruksiyadagi monoxromatorlar monoxromatik nurlanish olish uchun mustaqil asbob sifatida qo‘llaniladi. bundan tashqari monoxromatorlar, spektrometrlar, spektrofotometrlar va boshqa spektral asboblarning asosiy qismi hisoblanadi. spektroskop – spektrni ko‘z bilan kuzatishga mo‘ljallangan asbob, hozirgi vaqtda kichik hajmdagi spektroskoplar ishlab chiqilgan. stiloskop – spektroskopning turlaridan biri. u metallarni yarim miqdor tahlilini o‘tkazish uchun mo‘ljallangan. uning ajrata olish qobiliyati spektr o‘rta qismida 1500-2000 ga teng. u to‘lqin uzunliklari shkalasiga …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy optika"

механика-математика факультети эҳтимоллар назарияси ва математик статистика кафедраси амалий оптика * кафедра мудири проф. а.а.абдушукуров 2-mavzu klassik spektral qurilmalar va ularning asosiy xarakteristikalari, optik sxemasi. spektral asboblarning turlari ixtiyoriy spektral asbobning vazifasi ma’lum oraliqdagi nurlanishni odatda 102-107 daraja aniqlikda spektrga ajratishdan iborat. spektral asboblar turli xil prinsipga asoslangan bo‘lishi mumkin. to‘lqin uzunliklarini fazoviy taqsimlovchi spektral asboblar ko‘pdan beri ma’lum. bunday asboblar odatda «klassik» spektral asboblar deyiladi va nurlanishni to‘lqin uzunliklari bo‘yicha taqsimlash selektiv filtrlash usuli bilan amalga oshiriladi. bunday spektral asboblarda albatta dispersiyalovchi element sifatida prizma, difraksion panjara yok...

This file contains 38 pages in PPT format (595.5 KB). To download "amaliy optika", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy optika PPT 38 pages Free download Telegram