noinersial san'oq sistemasi

PPTX 23 sahifa 305,3 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 23
мм_3 механика марузачи. доц. давлатов ў.т. mavzu. noinersial sanoq sistemasi. физика кафедраси 2023 1 маъруза: noinersial sanoq sistemasi. режа: 1.ноинерсиал санок системаси. 2.инеция кучлари. 3.текис айланувчи санок системалари. 4.марказга интилма куч. 5.кариолис кучлари. 2 текис ва тугри чизикли (яъни инерцияси билан) харакатланаётган (юлдузга нисбатан) санок системаси инерциал санок системаси булади. агар бирон инерциал санок система бошка шундай системага нисбатан тезланиш билан харакатланса у холда бу система ноинерциал санок система булади. ньютон конунлари факат инерциал санок системаларида уринлидир. 3 ноинерциал системаларда бу конунлар уринли эмас. масалан, текис ва тугри чизикли харакат килаётган абсолют силлик вагонда m массали шар ва бир кузатувчи турган булсин. иккинчи кузатувчи ерда вагон утадиган жой якинида турибди. демак, иккала кузатувчи хам инерциал санок системалари билан богланган. энди ердаги кузатувчи олдидан утиш пайтида вагон тезланиш билан харакатлана бошласа, у ноинерциал система булиб колади. бунда вагондаги шар вагон тезланишига тенг тезланиш билан карама-карши харакатланади. бунда кузатувчилар учун шарни харакатини …
2 / 23
циал санок системаларида жисмга таъсир этувчи кучлар fн ва fи кучларни йигиндиси деб караш керак ma'=∑fн+fи ёки ma'=∑fн-mao бу ерда а' ноинерциал санок системадаги жисмни барча кучлар таъсирида олган тезланишидир. шундай килиб:1.инерция кучлари факат ноинерциал санок системадагина таъсир килади. 2.инерция кучлари одатдаги ньютон кучларидан фарк килиб, уларни юзага келиш сабабларини жисмларни узаро тахсиридан чикариб булмайди. 3. инерция кучлари учун ньютон iii-конунини куллаб булмайди.инерция кучларини юзага келишини коинотдаги бутун жисмлар йигиндисини таъсири билан боглик дейиш мумкин. гап шундаки инерция кучлари билан тортишиш кучлари уртасида катта ухшашлик бор: иккаласи хам узлари таъсир килаётган жисм массасига пропорционалдир. баъзан кучларни умуман ажратиб булмайди. м-н, фазода корабль тезланиш билан харакатланаётган булса космонавт орка деворга сикувчи кучни хис килади. космонавтни бу куч таъсиридан олган сезгилари тортишиш кучидан оладиган сезгилардан хеч фарк килмайди. бунда космонавт узига таъсир этувчи кучни инерция кучи деб атайди. агар космонавт кораблни тинч турибди деб олиб, коинот кораблга нисбатан а тезланиш билан харакатланаяпти …
3 / 23
билан резинанинг эластилик кучи тенглашганда шарчанинг силжиши тухтайди. бу холатдаги шарчанинг чизикли тезлиги v булса, марказдан кочма инерция кучи шундай килиб ω бурчак тезлик билан айланувчи хар кандай система ноинерциал санок системасини хосил килади. бу системада жойлашган жисмларга марказдан кочма инерция кучлари таъсир килади. бундай кучлар таъсирида айланаётган дискдаги маятник мувозанат холатидан маълум бурчакка огади. агар жисм ноинерциал санок системасига нисбатан харакатланаётган булса унга кушимча инерцион табиатга эга булган кориолис кучи таъсир килади. инерция марказидан утган укка нисбатан айланма харакат кила оладиган диск устида m массали шарча v тезлик билан оа радиус буйлаб а нуктага томон харакат килсин. дискни узгармас бурчак тезлик билан харакатга келтирсак жисм оа радиус буйлаб эмас, балки ов траектория буйлаб харакатлана бошлайди. чунки айланаётган дискнинг хар бир нуктаси билан боглик санок системаси инерциал система булиб, бу нукталарнинг чизикли тезликлари микдор ва йуналиш жихатдан узгариб боради. бу узгариш нукталарнинг тезланиш билан харакат килаётганини билдиради. бунда харакаланаётган к' …
4 / 23
давом этиб турса сезиларли булади. масалан, шимолий ярим шардаги дарёларни унг сохиллари ювилади. темир йулларни унг томонлари ейилади, шимолга караб отилган снаряд шимолий ярим шарда шаркка, жанубга отилгани эса гарбга огади, юкоридан эркин тушаётган жисм шаркка огади. фуко маятнигини тебраниш текислиги айланади. уни курайлик : масалан, ерни шимолий кутби устида маятник узун айлана осмага илинган. уни тебрантирсак огирлик кучи ва таранглик куч таъсири остида битта тургун текисликда тебраниш керак. ер эса уни остида айланади. маятникни тебраниш текислигини ер сиртига проекцияси кутбда ерни айланиш йуналишига карама-карши йуналишда 1 соатда 15^o тезлик билан бурилади. ерни уз уки атрофида айланиши бошка купгина эффектларда хам намоён булади. масалан мексика курфазидан флоридага томон кучли окимни кориолис кучи буриб америка киргокларидан узоклаштириб атлантикага ундан баренц денгизга олиб чикади. экватордан иссик хаво кутарилиб кутбга харакатланади ва юкори босимли субтропик областни ташкил этади ва х.к (3) ифодада v ва ω лар узаро тик булганда (v.|.ω ) fкор максимал …
5 / 23
енгликдаги нормал тезланиш тенглама билан аникланади. демак, эркин тушиш тезланиши кутбдагига караганда экваторда кичик булади. назорат саволлари. 1. инерциал санок системалари деб нимага айтилади? 2. ноинерциал санок системаси деб кандай системага айтилади? 3. ньютон конунлари кандай системалар учун уринли? 4. инерция кучларини тушунтиринг? 5. мараздан кочма инерция кучини хосил булишини тушунтиринг. 6. кориолис кучлари кандай хосил булади? 7. ноинерциал санок системасида сакланиш конунлари нима учун бажарилмайди? 8. айланувчи санок системаларида ньютон ii конуни кандай булади ? 9. кориолис кучини йуналиши кандай? 10. фуко маятники нимани исботлайди? фойдаланилган адабиётлар 1.стрелков с.п. механика -тошкент, ўқитувчи, 1977 й. 2.алешкевич в. а., деденко л. г., караваев в. а.. механика. − м.: изд. центр«академия», 2004. −480 с. 3.jearl walker, david hallidey., r.resnick. fundamentals of physics. isbn 978-8808-08797-3. 2014. 4.сивухин д.п. умумий физика курси. 1-том. механика. тошкент, ўқитувчи, 1981 й. 5.турсунметов к.а., далиев х.с. механика 1-қисм. тошкент, университет 2000 й. 6.трофимова т. и. курс физики.м.: высшая …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"noinersial san'oq sistemasi" haqida

мм_3 механика марузачи. доц. давлатов ў.т. mavzu. noinersial sanoq sistemasi. физика кафедраси 2023 1 маъруза: noinersial sanoq sistemasi. режа: 1.ноинерсиал санок системаси. 2.инеция кучлари. 3.текис айланувчи санок системалари. 4.марказга интилма куч. 5.кариолис кучлари. 2 текис ва тугри чизикли (яъни инерцияси билан) харакатланаётган (юлдузга нисбатан) санок системаси инерциал санок системаси булади. агар бирон инерциал санок система бошка шундай системага нисбатан тезланиш билан харакатланса у холда бу система ноинерциал санок система булади. ньютон конунлари факат инерциал санок системаларида уринлидир. 3 ноинерциал системаларда бу конунлар уринли эмас. масалан, текис ва тугри чизикли харакат килаётган абсолют силлик вагонда m массали шар ва бир кузатувчи турган булсин. иккинчи кузату...

Bu fayl PPTX formatida 23 sahifadan iborat (305,3 KB). "noinersial san'oq sistemasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: noinersial san'oq sistemasi PPTX 23 sahifa Bepul yuklash Telegram