ma'lumotlarni muhofaza qilish usullari

DOCX 6 pages 40.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

ma’ruza mashg’ulotlari 10-mavzu: ma'lumotlarni muhofaza qilish usullari reja: 1. axborotlarni himoyalashning asosiy vosatalari 2. axborot xavfsizligini ta’minlash. 3. resurslardan ruxsatsiz foydalanish va uning oqibatlari. 4. texnik vositalar bilan himoyalanadigan axborotlarning turlari. tayanch tushunchalar: axborot xavfsizligi, ssl (secure socket layer) va set (secure electronic transactions) protokollari, login, parol, avtorizatsiy, ro‘yxatdan o‘tish, kompyuter virusi, axborot xujumlari, antivirus dasturlariga avp, doctorweb, nod32. axborotlarni himoyalashning asosiy vosatalari haridor, krеdit kartasi sohibi, bеvosita tarmoq orqali to’lovlarni bajarish uchun ishonchli va himoyalangan vositalarga ega bo‘lishi lozim. hozirgi kunda ssl (secure socket layer) va set (secure electronic transactions) protokollari ishlab chikilgan: • ssl protokoli ma’lumotlarni kanal darajasida shifrlashda qo’llaniladi; • set xavfsiz elеktron tranzaktsiyalari protokoli yakinda ishlab chikilgan bo‘lib, faqatgina moliyaviy ma’lumotlarni shifrlashda qo’llaniladi. set protokolining joriy etilishi bеvosita internetda krеdit kartalar bilan to’lovlar sonining kеskin oshishiga olib kеladi. set protokoli quyidagilarni ta’minlashga kafolat bеradi: • axborotlarning to’liq maxfiyligi, chunki foydalanuvchi to’lov ma’lumotlarining himoyalanganligiga to’liq ishonch hosil …

2 / 6

lash elеktron to’lovlarning amalga oshirilishini kafolatlaydi. ma’lumki internet tarmoqlararo informatsiya almashinuvini ta’minlavchi magistiraldir. uning yordamida dunyo bilimlar manba’iga kirish, qisqa vaqt ichida ko‘plab ma’lumotlar yig‘ish ishlab chiqarishning va uning texnik vositalarini masofadan turib boshqarish mumkin. shu bilan bir qatorda internetning ushbu imkoniyatlaridan foydalanib turmoqdagi begona kompyuterlarni boshqarish ularning ma’lumotlar bazasiga kirish, nusxa ko‘chirish g‘arazli maqsadda turli xil viruslar tarqatish kabi noqonuniy ishlarni amalga oshirsh mumkin. internetda mavjud bo‘lgan ushbu xavf, axborot xavfsizlik muammolari bevosita tarmoqlarning xususiyatlaridan kelib chiqadi. bizning oldingi paragraflarda qayd etib o‘tganimizdek ixtiyoriy tarmoq xizmatini o‘zaro kelishilgan qoida (protokol) asosida ishlovchi juftlik «server» va «mijoz» dastur ta’minoti bajaradi. ushbu protokollar miqyosida ham «server», ham «mijoz» dasturlari ruxsat etilgan amallarini (operatsiya) bajarish vositalariga ega. masalan, nttr protokoldagi formatlash komandalari web sahifalarida joylashtirilgan tovush, vidio animatsiyalar va har xil aktiv ob’ektlar ko‘rinishidagi mikrodasturlar. xuddi shunday ruxsat etilgan operatsiyalar, aktiv ob’ektlardan foydalanib internetda ba’zi bir noqonuniy harakatlarni oshirish tarmoqdagi kompyuterlarga va …

3 / 6

hli egasi ma’lum bo‘lgan serverlardan ko‘chiring. · elektron pochta orqali yuborilgan «aktiv ob’ektlar» va dasturlarni ishlatmang, yoki qo‘shimchali o‘z-o‘zidan ochiluvchi sizga noma’lum arxiv holidagi ma’lumotlarni ochmang. · elektron pochta xizmatidan foydalanayotganingizda ma’lumotlarni shifrlash zarur, ya’ni kriptografiya usullaridan foydalaning. · egasi siz uchun noma’lum bo‘lgan xatlarni ochmang. · egasi ma’lum bo‘lgan va uning sifatiga kafolat beruvchi antivirus dasturlardan foydalaning va ularni muntazam yangilab boring. · internetda mavjud bo‘lgan axborot resurslar va dasturlardan ularning mualliflari ruxsatisiz foydalanmang. axborot xavfsizligini ta’minlash. axborot xavfsizligini ta’minlash – bu foydalanuvchining axborotlarini himoyalashga quyilgan me’yor va talablarni bajarishidir. axborot xavfsizligi esa bu axborot foydalanuvchilariga va ko‘plab axborot tizimlariga zarar keltiruvchi tabiiy yoki sun’iy xarakterga ega tasodifiy va uyushtirilgan ta’sirlardan axborotlarni va axborot kommunikatsiya tizim obyektlarining himoyalanganligidir. login tushunchasi. login – shaxsning, o‘zini axborot kommunikatsiya tizimiga tanishtirish jarayonida qo‘llaniladigan belgilar ketma-ketligi bo‘lib, axborot kommunikatsiya tizimidan foydalanish huquqiga ega bo‘lish uchun foydalaniluvchining maxfiy bo‘lmagan qayd yozuvi hisoblanadi. parol tushunchasi. …

4 / 6

h tartibi. ro‘yxatdan o‘tish – foydalanuvchilarni ro‘yxatga olish va ularga dasturlar va ma’lumotlarni ishlatishga huquq berish jarayoni. ayrim veb-saytlar foydalanuvchilarga qo‘shimcha xizmatlarni olish va pullik xizmatlarga obuna bo‘lish uchun ro‘yxatdan o‘tishni, ya’ni o‘zi haqida ayrim ma’lumotlarni kiritishni (anketa to‘ldirishni) hamda login va parol olishni taklif qiladilar. foydalanuvchi ro‘yxatdan o‘tgandan so‘ng tizimda unga qayd yozuvi (account) yaratiladi va unda foydalanuvchiga tegishli axborotlar saqlanadi. login va parolga ega bo‘lish shartlari. biror shaxs o‘zining login va paroliga ega bo‘lishi uchun u birinchidan axborot kommunikatsiya tizimida ruyxatdan o‘tgan bo‘lishi kerak va shundan so‘ng u o‘z logini va parolini o‘zi hosil qilishi yoki tizim tomonidan berilgan login parolga ega bo‘lishi mumkin. login va parollar ma’lum uzunlikdagi belgilar ketma-ketligidan tashkil topadi. login va parollarning uzunligi va qiyinligi uning qanchalik xavfsizligini ya’ni buzib bo‘lmasligini ta’minlaydi. login va parolni buzish. login va parolni buzish – bu buzg‘unchining biror bir maqsad yo‘lida axborot kommunikatsiya tizimi obyektlaridan foydalanish uchun qonuniy …

5 / 6

mlariga kira olishga ega bo‘lishga imkon beruvchi muhim ma’lumotlarni bildirishi mumkin. fishing – ijtimoiy injeneriyaning bir turi bo‘lib, foydalanuvchilarning tarmoq xavfsizligi asoslarini bilmasligiga asoslangan. jumladan, ko‘pchilik oddiy faktni bilishmaydi: servislar qayd yozuvingiz ma’lumotlari, parol va shu kabi ma’lumotlarni yuborishni so‘rab hech qachon xat yubormaydi. resurslardan ruxsatsiz foydalanish va uning oqibatlari. axborot-kommunikatsiya tizimining ixtiyoriy tarkibiy qismlaridan biri bo‘lgan hamda axborot tizimi taqdim etadigan imkoniyat mavjud bo‘lgan resurslardan belgilangan qoidalarga muvofiq bo‘lmagan holda foydalanishni cheklash qoidalariga rioya qilmasdan foydalanish – bu resurslardan ruxsatsiz foydalanish toifasiga kiradi. bunday foydalanish natijasida quyidagi oqibatlar yuzaga kelishi mumkin: axborotning o‘g‘irlanishi; axborotni o‘zgartirish; axborotning yo‘qotilishi; yolg‘on axborotni kiritish; axborotni qalbakilashtirish va h.k. kompyuter virusi. kompyuter virusi – bu o‘z-o‘zidan ko‘payuvchi, kompyuter tarmoqlari va axborot tashuvchilari orqali erkin tarqaluvchi, hamda kompyuter va unda saqlanayotgan axborot va dasturlarga zarar yetkazuvchi dastur kodi yoki komandalar ketma-ketligi hisoblanadi. kompyuter viruslari quyidagi xossalarga ega: o‘zidan nusxa ko‘chirish, axborotdan ruxsatsiz foydalanishni amalga oshirish. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlarni muhofaza qilish usullari"

ma’ruza mashg’ulotlari 10-mavzu: ma'lumotlarni muhofaza qilish usullari reja: 1. axborotlarni himoyalashning asosiy vosatalari 2. axborot xavfsizligini ta’minlash. 3. resurslardan ruxsatsiz foydalanish va uning oqibatlari. 4. texnik vositalar bilan himoyalanadigan axborotlarning turlari. tayanch tushunchalar: axborot xavfsizligi, ssl (secure socket layer) va set (secure electronic transactions) protokollari, login, parol, avtorizatsiy, ro‘yxatdan o‘tish, kompyuter virusi, axborot xujumlari, antivirus dasturlariga avp, doctorweb, nod32. axborotlarni himoyalashning asosiy vosatalari haridor, krеdit kartasi sohibi, bеvosita tarmoq orqali to’lovlarni bajarish uchun ishonchli va himoyalangan vositalarga ega bo‘lishi lozim. hozirgi kunda ssl (secure socket layer) va set (secure electronic transa...

This file contains 6 pages in DOCX format (40.4 KB). To download "ma'lumotlarni muhofaza qilish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlarni muhofaza qilish u… DOCX 6 pages Free download Telegram