psixologiya

DOCX 8 pages 23.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

ta’lim psixologiyasi 1. o‘rganish mohiyati va turlari yosh o‘sishi jarayonida boladagi barcha xulq va faoliyat o‘zgarishlari o‘rganish omillari bo‘lib hisoblanadi. o‘rganish ma’lum bir maqsadga erishishga imkon beruvchi faoliyat va xulqdagi tashqi (jismoniy) va ichki (psixik) o‘zgarishlarni talab qiladi. boshqacha qilib aytganda, o‘rganish tashqi va ichki faoliyat (xulq-atvor)dagi maqsadga muvofiq o‘zgarishlarda namoyon bo‘ladi. o‘rganish – bu faoliyatni maqsadga muvofiq qat’iy o‘zgar-tirishdir. u avvalgi faoliyat natijasida yuzaga keladi. o‘rganishda tushunchalarni ifodalash vositasi sifatida til katta ahamiyatga ega. so‘zlar orqali ifodalangan tushunchalarni o‘rganish odamning butun insoniyat tarixiy taraqqiyoti davomida to‘plagan bilimlarini o‘zlashtirishni anglatadi. predmetli harakatdan ideal harakatga tasavvur va tushunchalar bilan o‘tish fikrlash orqali amalga oshiriladi. u har doim ma’lum bir masalani hal etishga qaratiladi. shunday qilib, insonning tushuncha va aqliy harakatlarni o‘zlashtirishi uni fikrlashga o‘rgatishni ham talab qiladi. insonning butun fikrlash (aqliy va intellektual) faoliyatining pirovard maqsadi ishlab chiqarish va ijtimoiy hayot uning oldiga qo‘ygan turli amaliy masalalarni hal etishdan iborat. amaliy …

2 / 8

rda amalga oshadi. bunday maqsadga yo‘naltirilgan o‘rganishni tashkil etish – ta’lim deb ataladi. uning eng keng tarqalgan turi – maktab ta’limi. lekin ko‘plab boshqa muassasalarda ham ta’lim beriladi, masalan, rasm chizish, musiqa, o‘z-o‘ziga xizmat qilish ko‘nikmalari va boshqalarga bolalar bog‘chasida o‘rgatiladi. ta’lim elementlari oilaviy tarbiyada kuzatiladi (jamiyatda o‘zini to‘g‘ri tutish) va hokazo. o‘quv jarayonida bilim, malaka, ko‘nikmalar passiv emas, balki o‘qituvchi va o‘quvchining faol ishtirokida beriladi. ta’limni o‘rganuvchi va o‘rgatuvchi orasidagi o‘zaro faol harakat jarayoni, deb tavsiflash mumkin, buning natijasida o‘rganuvchida ma’lum bir bilim, malaka va ko‘nikmalar shakllanadi. bu jarayonni boshqarib, sifatli qilish, natijada eng samarali darajaga erishish pedagogika fanining (nazariya, metodika va amaliyot) asosiy vazifalaridan biri bo‘lib hisoblanadi. ta’lim muammolarini to‘g‘ri hal etish, o‘qish ma’lum darajada majburiy xususiyatga egaligi va asosiy maqsad yo‘lida engib o‘tish kerak bo‘lgan to‘siq sifatida namoyon bo‘lishi bilan ham bog‘liq. bu vaziyat uchun qarshi kurashuvchi kuchlarning mavjudligi xosdir. umuman olganda, bu ziddiyatli holat hisoblanadi, shuning …

3 / 8

‘z-o‘zi bilan kurashga emas, tashqi to‘siqlarni engishga yo‘naltirilgan. bunday vaziyatlar pedagogika nuqtai nazaridan optimaldir. ularni yaratish pedagogikaning muhim vazifasidir. ular o‘quvchining xulqini boshqarishni emas, balki uni tarbiyalashni, uning maqsad, qiziqish va idealini shakllantirishni talab qiladi. 3. faoliyatda ta’lim tizimi o‘quv faoliyati motivlari: 1. ichki manbalar bilan bog‘langan (tug‘ma, erishilgan ehtiyojlar). 2. tashqi manbalar bilan bog‘langan (hayotning ijtimoiy shart-sharoitlari). 3. shaxsiy manbalar bilan bog‘langan (qiziqishlar, intilishlar va boshqalar). ta’lim tuzilishi: 1. tashqaridan berilgan axborotni passiv qabul qilish va o‘zlashtirish. 2. faol tarzda axborotni mustaqil izlash, aniqlash va undan foydalanish. 3. tashqi tomondan shakllantirilgan axborotni yo‘naltirilgan holda izlash, aniqlash va undan foydalanish. o‘qish va ta’lim harakatlari turlari: 1. taqlid qilish, so‘zma–so‘z yoki mantiqan qabul qilish va takrorlash, tayyor namuna va qoidalar bo‘yicha mashq qilish. 2. savol va vazifalar tanlovi, axborot va umumiy tamoyillar qidiruvi, «ixtiyor» va fahmlash, ijodiy faoliyat. 3. qo‘yilgan vazifalarni hal etish va natijalarni baholash, sinov va xatolar, tajribadan o‘tkazish, …

4 / 8

arga o‘rganish ko‘nikma – avtomatlashtirish (qisman avtomatlashtirish) darajasigacha olib chiqilgan harakatdir. inson harakat va faoliyatni ongli yoki ongsiz ravishda amalga oshiradi. odatda, harakatlarning yakuniy maqsadi hamda ularning umumiy xususiyatlari anglanadi. bir tarafdan insonning hech bir harakati oxirigacha avtomatlashgan bo‘lishi mumkin emas (ya’ni ongdan chiqarib tashlangan), negaki u oxir oqibatda anglangan maqsad tufayli paydo bo‘ladi va boshqariladi. boshqa tomondan, insonning har qanday harakati sezilarli darajada ong ishtirokisiz amalga oshuvchi, turli faoliyatni bajarishni osonlashtiruvchi ko‘nikmalar tufayli qisman avtomatlashadi. ²arakatlarning alohida tomonlarining avtomatlashishi ularning tuzilishini o‘zgartiradi va mukammallashtiradi. ko‘nikmalar harakatlarning maqsad va shartlariga emas, ularni bajarish usullariga tegishli. avtomatlashish ongni harakatlar yuzaga keluvchi motorli, sensor va intellektual operasiyalarni nazorat qilishdan ozod qiladi. bu ma’noda harakatlarni bajarish avtomatlashib qoladi. ko‘nikmalarga o‘rganish. tajribalar shuni ko‘rsatadiki, o‘quvchini talab etilayotgan harakatlar, uni rejalashtirish shakllari bilan batafsil dastlabki tanishtiruv harakatlarni o‘zlashtirishni va ularga mos ko‘nikmalarni shakllantirishni sezilarli darajada tezlashtiradi. ²arakatlarning bajarilishi sensor va intellektual faoliyatni tartibga solish va …

5 / 8

g kuchini nimanidir o‘rganishga yo‘naltirish. agar o‘quv maqsadiga yo‘naltirilgan harakatning o‘zi bo‘lmasa, unda o‘qishning o‘zi ham bo‘lmaydi. ²ar qanday maqsadli o‘rganishning mazkur universal komponenti yodlab olish deb ataladi. yod olishning birinchi shartini shunday ta’riflash mumkin: o‘rganilishi va o‘zlashtirilishi zarur bo‘lgan narsa inson tomonidan tashqi va ichki olamdan qabul qilinadigan barcha boshqa narsalardan ajratib olinishi kerak. qarash kamlik qiladi – ko‘rish kerak, tinglash kamlik qiladi – eshitish kerak. o‘qituvchining tushuntirishi bilan bir paytda begona «shovqinlar» oqimi ham mavjud bo‘ladi. psixologik tajribalar shuni ko‘rsatadiki, inson bir vaqtning o‘zida ob’ektlarning chegaralangan doirasini (taxminan 5-9) qabul qilishga qodir. qolgan barchasi umumiy xira fon sifatida aks etadi yoki umuman anglanmaydi. ma’lum bir ma’lumotni tanlash, qayta ishlash va foydalanishda inson shaxsining namoyon bo‘lishini psixologlar ko‘rsatma deb ataydilar. shunday qilib, o‘qishga e’tibor va ko‘rsatma – o‘quvchilarda psixik va amaliy yo‘naltiril-ganlikning (natijalarga, maqsadga va o‘qish jarayoniga) tashqi ifodasidir. o‘quv materialni o‘rganishning tashqi omillariga quyidagilar kiradi: o‘quv materialining mazmuni, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya"

ta’lim psixologiyasi 1. o‘rganish mohiyati va turlari yosh o‘sishi jarayonida boladagi barcha xulq va faoliyat o‘zgarishlari o‘rganish omillari bo‘lib hisoblanadi. o‘rganish ma’lum bir maqsadga erishishga imkon beruvchi faoliyat va xulqdagi tashqi (jismoniy) va ichki (psixik) o‘zgarishlarni talab qiladi. boshqacha qilib aytganda, o‘rganish tashqi va ichki faoliyat (xulq-atvor)dagi maqsadga muvofiq o‘zgarishlarda namoyon bo‘ladi. o‘rganish – bu faoliyatni maqsadga muvofiq qat’iy o‘zgar-tirishdir. u avvalgi faoliyat natijasida yuzaga keladi. o‘rganishda tushunchalarni ifodalash vositasi sifatida til katta ahamiyatga ega. so‘zlar orqali ifodalangan tushunchalarni o‘rganish odamning butun insoniyat tarixiy taraqqiyoti davomida to‘plagan bilimlarini o‘zlashtirishni anglatadi. predmetli harakatd...

This file contains 8 pages in DOCX format (23.6 KB). To download "psixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya DOCX 8 pages Free download Telegram