радиоактивлик

PPTX 28 pages 375.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 28
слайд 1 1. радиоактивлик. радиоактив турлари ва қонуниятлари. 2. радиоактив емирилиш қонуни. 3. ярим емирилиш даври, емирилиш доимийси. 4. кетма-кет емирилиш. 5. трансуран элементлар. режа: радиоактивлик. радиоактив емирилиш қонунлари. кетма-кет емирилиш. трансуран элементлар. таянч сўзлар: ядро, радиоактивлик, элемент, изотоп, интенсивлик, реакция, реактор, тезлаткич, плутоний, нептуний, экспоненциал, альфа, бета, трансуран, активлик, дифференциал, секуляр, радон, радий. 1 радиоактивлик ҳодисасини биринчи марта 1896 йилда беккерель кашф қилган. беккерель дастлаб 30 та радиоактив элементни топган ва хоссаларини ўрганган. а.а.беккерель уран тузи нурланишининг фотопластинкада қайт қилиниши алфа нурлар электр ва магнит майдонларида оғади. бу нурлар α-заррачалар деб аталадиган гелий атоми ядролари оқимидан иборат. унинг заряди +2е элементар мусбат зарядга эга бўлиб, заряди 2 электрон зарядига тенг. β-нурлар электр ва магнит майдонида оғади, улар тезлиги катта бўлган(160000 км/сек) электронлар оқимидан иборат бўлиб, β-заррачалар дейилади. β заррачанинг массаси α заррачаникидан 7350 марта кичик. β заррача энергияси 10-2 мев дан 10-15 мев гача бўлади. γ-нурлар частотаси жуда катта …
2 / 28
шда ажралган энергияга боғлиқдир. агарда бу энергия кичик бўлса, яшаш вақти кескин ортади, лекин бу ҳолда яшаш вақти бошланғич ва охирги ҳолатдаги ядроларнинг спинлари фарқига кучли боғлиқ бўлади. pадиоактивлик. бирор химиявий элемент изотопининг ўз-ўзидан элементар зарралар ёки енгил ядролар чиқариб, бошқа бир элементнинг изотопига айланиши радиоактивлик деб аталади. радиоактивлик фақат табиий шароитда пайдо бўлмасдан, балки сунъий равишда ҳам ҳосил қилинади. аммо иккала усулнинг принципиал фарқи йўқ. радиоактивликнинг асосий хусусияти–бу элементнинг мустақил ўз-ўзидан бошқа элементга айланишидир. ўз-ўзидан бошқа элементга айланган элементнинг химявий хоссалари ҳам ўзгариб кетади. табиатда ва зарралар чиқарадиган изотоплар ҳам аниқланган. бундай радиоактив ўзгаришлар парчаланиш ва парчаланиш дейилади. худди шундай оғир ядроларнинг (а=240) ўз ҳолича 2 та ўртача ядрога бўлиниши ҳам табиий радиоактивлик ҳисобланади. ҳар бир радиоактив модда атом заряди z ва а-атом массасидан ташқари бошқа ўз атомининг емирилиш тезлиги билан ҳам характерланади. муайян радиоактив моддадаги барча атомлар айни бир вақтда парчаланмайди. баъзиларда бу жараён жуда қисқа муддат ичида, …
3 / 28
(а=240) ўз-ўзидан иккита ўртача ядрога бўлиниши кўрсатилган (4) 5) 1963 йилда протон емирилиши ҳам кузатилган. яъни қайси ядроларда протонлар сони ортиб кетса бир ёки икки протон емирилиши мумкин. г.ф.флеров кашф этган. (5) протон емирилиши ва емирилишларига нисбатан жуда кичик бўлади. радиоактив емирилиш қонуни маълум бир статистик хусусиятга эга. вақт бирлиги ичида емирилаётган радиоактив модда атомларининг сони . шу моддадаги радиоактив атомларинг умумий сони га пропорционал бўлади. вақт оралиғида атомлар га камайса, у ҳолда радиоактив емирилиш қонуни (6) бу ерда емирилиш доимийси дейилади ва ларда ўлчанади. бу радиоактив изотопнинг нисбий камайиш тезлигини кўрсатади. (6) ифодадаги (7) агар бу ифодани интегралласак, (8) бўганда (9) (9) ифода радиоактив емирилиш қонуни дейилади. бу қонунга кўра, радиоактив ядронинг модда миқдори вақт ўтиши билан экспоненциал равишда камайиб боради. (9) формула орқали радиоактив ядроларнинг емирилиш интнсивликларини бевосита таққослаб бўлмайди. шу сабабли ярим емирилиш даври деган термин киритилади. ярим емирилиш даврида бир давр ичида дастлабки ядролар сони тақрибан …
4 / 28
активлик бирлиги қилиб 1 секунддаги емирилишлар сони қабул қилинган, яъни 1 емирилиш/с. бу бирлик беккерел (бк) деб ҳам аталади. 1 бк=1 емирилиш/с. си системасида бундан ташқари қуйидаги бирликлар қўлланилади: ўлчов бирликлари 1мки= 10-3 ки; 1мкки= 10-6 ки; ҳосилавий бирликлари кюри (ku), резерфорд баъзи элементларнинг ҳам емирилиш даври. биз юқорида бирор элемент ўзидан енгил ядролар чиқариб бошқа элемент изотопига айланишини кўрдик. атом ядроларини жуда катта энергияли (бир неча ўн миллиард электрон- волтларгача) заррачалар билан бомбардимон қилиб радиоактивликни ҳосил қилиш мумкин. атом ядроларини тез элементар заррачалар таъсири сабабли бўладиган айланиш процесси ядро реакциялари деб аталади. сунъий радиоактивлик биринчи марта сунъий ядровий реакцияни 1919 йилда резерфорд амалга оширган. резерфорд азот ( ) атомлари ядроларини зарралар билан бомбардимон қилиб кислород изотопи ядроларига айлантирди. резерфорд амалга оширган реакция қуйидагича: -заррачага азот атом ядро ичига киради ва ютилади. бу вақтда ҳосил бўлган оралиқ ядро (фтор- изотопи ядроси) барқарор бўлмайди. бу изотоп тезда ўзидан протонни чиқариб кислород …
5 / 28
ергияли тезлатгичлар яратилгач, кўплаб сунъий радиоактив изотоплар олинди. табиатда учрамайдиган урандан кейин жойлашган трансуран элементлар ҳам ҳар хил ядровий реакциялар ёки портлашлардан ҳосил бўлади. масалан, биринчи трансуран элемент (нептуний-237) уран-238 элементини нейтронлар билан парчалаш йўли билан ҳосил қилинган. (20) (21) трансуран элементлардан ва . . .(плутоний) биринчи марта реакторда ( ) реакцияси ёрдамида ҳосил қилинган. шу йўл билан олинган плутоний-239 ҳозирда ядро ёқилғиси сифатида ишлатилади. nazorat savollari: 1. radioaktivlik sharti. 2. radioaktivlik turlari 3. radioaktivlik yemirilish qonuni. 4. radioaktivlikni xaraktyerlovchi kattaliklarning fizik ma’nolari va ular orasidagi bog‘lanish (t1/2, , ). 5. radioaktivlikning kyechikish sabablari. 6. sun’iy radioaktivlik hodisasi. 7. aktivlik va uning o’lchov birliklarini ayting. 8. yarim yemirilish davrini tushuntiring. 9. yemirilish doimiysining fizik ma’nosini ko’rsating. adabiyotlar mo‘minov t.m., xoliqulov a.b., xushmurodov sh.x. atom yadrosi va zarralar fizikasi. oliy o‘quv yurtlarining fizik bakalavr ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. toshkent-2009. 67-82-betlar. r.b.bekjonov. atom yadrosi va zarralar fizikasi. t.1995. 1-bob, 84-116, …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "радиоактивлик"

слайд 1 1. радиоактивлик. радиоактив турлари ва қонуниятлари. 2. радиоактив емирилиш қонуни. 3. ярим емирилиш даври, емирилиш доимийси. 4. кетма-кет емирилиш. 5. трансуран элементлар. режа: радиоактивлик. радиоактив емирилиш қонунлари. кетма-кет емирилиш. трансуран элементлар. таянч сўзлар: ядро, радиоактивлик, элемент, изотоп, интенсивлик, реакция, реактор, тезлаткич, плутоний, нептуний, экспоненциал, альфа, бета, трансуран, активлик, дифференциал, секуляр, радон, радий. 1 радиоактивлик ҳодисасини биринчи марта 1896 йилда беккерель кашф қилган. беккерель дастлаб 30 та радиоактив элементни топган ва хоссаларини ўрганган. а.а.беккерель уран тузи нурланишининг фотопластинкада қайт қилиниши алфа нурлар электр ва магнит майдонларида оғади. бу нурлар α-заррачалар деб аталадиган гелий атоми ядро...

This file contains 28 pages in PPTX format (375.2 KB). To download "радиоактивлик", click the Telegram button on the left.

Tags: радиоактивлик PPTX 28 pages Free download Telegram