fitopatogen zamburug‘larning tarqalish usullari, parazitlik ixtisoslashuvi

DOCX 5 pages 92.3 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.3 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

8-mavzu: fitopatogen zamburug‘larning tarqalish usullari, parazitlik ixtisoslashuvi. infeksion jarayon. mavzuning maqsadi. tirik organizmlar oziqlanish usuliga qarab avtotroflar va geterotroflarga bo‘linadi. avtotroflar – fotosintez jarayonida organik modda yarata oladigan organizmlardir. geterotroflar mustaqil ravishda organik moddalarni ishlab chiqara olmaydi, ular faqat avtotroflar sintez qiladigan organik moddalar hisobiga yashaydi. geterotroflar to‘rt guruhga – obligat (haqiqiy) saprotroflar, fakultativ (shartli) parazitlar, fakultativ (shartli) saprotroflar va obligat (haqiqiy) parazitlarga bo‘linadi. ( kalit so’zlar : geterotrof , tirik organizm , zamburug ’ , mikologiya , zararkunanda , kasallik , zamburug’larning oziqlanishi , sistematikasi , biotrof ) asosiy masalalar: reja: 1. obligat saprotrofit va parazitlar 2. fakultativ saprotrofit va parazitlar 3. infeksion jarayon rivojlanishi. 4. inkubatsion davr tirik organizmlar oziqlanish usuliga qarab avtotroflar va geterotroflarga bo‘linadi. avtotroflar – fotosintez jarayonida organik modda yarata oladigan organizmlardir. geterotroflar mustaqil ravishda organik moddalarni ishlab chiqara olmaydi, ular faqat avtotroflar sintez qiladigan organik moddalar hisobiga yashaydi. geterotroflar to‘rt guruhga – obligat (haqiqiy) …

2 / 5

it shaklida hayot kechiradi. ular xo‘jayin o‘simliklarni zararlaab, parazit sifatida yashaydi, o‘simlik nobud bo‘lgach, uning organik birikmalari bilan oziqlanib, hayotini saprotrof shaklida davom ettiradi. o‘simlik to‘qimasini oldin nobud qilib, keyin o‘lik to‘qima bilan oziqlaniish tufayli fakultativ parazitlarni nekrotrof parazitlar ham deb atashadi. fakultativ parazitlar uzoq vaqt davomida saprotrof sifatida oziqlanishi va faqat muayyan sharoitda o‘simlikning tirik to‘qimalariga o‘tishi mumkin. odatda fakultativ parazit o‘simlikni noqulay sharoit yuzaga kelganda – o‘simlik zaif bo‘lib qolganida, uning to‘qimalari shikastlanganida yoki qariganida zararlaydi. 4.1-rasm. saprotrof va parazit tiplarining shartli sxemasi (sap rotrof faza shtrixlangan): a – obligat saprotroflar; b – fakultativ parazitlar; v – fakultativ saprotroflar; g – obligat parazitlar (popkova i dr., 2005). parazitizm darajalari diagramma shaklida ko‘rsatilgan. buerda to‘la shtrixlangan doira parazitizm umuman yo‘qligini ko‘rsatsa, fakultativ parazitizm xuddi shunday doira orqali, faqat shtrixlanmagan sektor yordamida ko‘rsatilgan. fakultativ saprotoroflar uchun parazitik va saprotrofik yashash tarzlari butunlay teskari hayot davrining asosiy qismini ular parazit sifatida …

3 / 5

obligat saprotroflar va fakultativ parazitlarning haqiqiy parazitizmga qarab yo‘nalgan evolyusiyasi hozirgi kunda ham davom etmoqda. demak, o‘simliklarda yangi kasallik paydo bo‘lishi har doim yana bitta saprotrof tirik o‘simlik hisobiga hayot kechiradigan parazitga aylanishi bilan bog‘liqdir. zamburug‘lar fitopatogen organizmlarning nekrotroflardan biotroflargacha bo‘lgan barcha shakllari mavjud bo‘lgan yagona guruhidir. parazitik ixtisoslashish guruhlari bo‘yicha fitopatogen zamburug‘lar fakultativ parazitlar, fakultativ saprotroflar va obligat parazitlarga bo‘linadi. fakultativ parazitlar guruhiga mansub zamburug‘larning aksariyati tuproqda hayot kechiradi. bu patogenlarning keng ixtisoslashganligi, ular deyarli barcha qishloq xo‘jalik ekinlarini zararlash imkonini beradi. obligat parazit zamburug‘larga zang, qorakuya, un-shudring va har xil shishlar – kartoshka raki, karam kilasi kabi qishloq xo‘jalik ekinlarining o‘ta zararli kasalliklari qo‘zg‘atuvchilari kiradi. ular tor ixtisoslashgan va ko‘pchiligining ekinlarning muayyan navlarini zararlashga ixtisoslashgan fiziologik irqlari mavjud. sporalash organlari o‘simlikning er usti yuzalarida hosil bo‘ladigan barcha obligat parazitlar bir mavsumda bir necha avlod spora beradi. ularning sporalari uzoq masofalarga shamol bilan tarqaladi. shu sababdan obligat parazitlar va …

4 / 5

shi. zamburug‘ o‘simlikka spora yoki mitseliy shaklida tushadi. barcha hollarda, zararlanish yuz berishi uchun inokulyum o‘sishi lozim, chunki zamburug‘ o‘simlikka faol – mitseliy gifalari hosil bo‘lishi – vositasida kiradi. inokulyum o‘sishi uchun esa tomchi shaklli namlik bo‘lishi shart. shu sababdan o‘simlik yuzalarida faqat yomg‘ir yoki shudring tomchilari mavjudligida zamburug‘lar o‘simliklarda kasallik qo‘zg‘ata oladi. zamburug‘lar o‘simliklarga mexanik jarohatlar, tabiiy teshiklar – og‘izcha (ustitsa), gidatoda, kavakcha (chechevichka) lar orqali yoki bevosita kutikulani teshib kiradi. oxirgi usul – o‘simlikning shikastlanmagan qobig‘ini bevosita teshib kirish – faqat obligat parazit zamburug‘larga xos; boshqa guruhlarga mansub kasallik qo‘zg‘atuvchilari (bakteriyalar, viruslar, obligat bo‘lmagan parazit zamburug‘lar va b.) bu usulda o‘simlikka kira olmaydi. o‘simliklarga mexanik jarohatlar orqali ko‘pincha fakultativ parazitlar – ildiz chirish, so‘lish, meva chirishi qo‘zg‘atuvchilari va ba’zi b. – kiradi. shu sababdan ularni «yara parazitlari», deb atashadi. zamburug‘ning tabiiy inokulyumi o‘sishi va o‘simliklarga kirishi bosqichlarida patologik jarayon atrof-muhit faktorlari – tomchi namlik va lozim bo‘lgan harorat …

5 / 5

alishi bevosita sitoplazma bo‘linishi jarayonida amalga oshadi. obligat parazitlarning ular egallagan to‘qimalarga yumshoq ta’siri mitseliy tarqalishi bosqichida hujayralar hayotchanligi saqlanishiga imkon beradi. obligat parazitlardan farqli o‘laroq, fakultativ saprotroflar egallangan hujayrani asta-sekin nobud qiladi va keyin darhol qo‘shni, sog‘lom hujayraga o‘tadi. bu patologik jarayonda fakultativ saprotrof ortida nobud bo‘lgan hujayralar to‘plamlari qoladi. hujayraga kirishdan oldin, hujayra ichida tarqaluvchi fakultativ parazitlar hujayrani o‘zining toksinlari bilan o‘ldiradi. shu sababdan fakultativ parazit o‘simlik to‘qimalarida tarqalishi jarayoni patogen hujayralarga kirishidan oldin nobud bo‘lgan hujayralar to‘plamlari paydo bo‘lishi bilan ifodalanadi. infeksion jarayon rivojlanishi. fitopatogen zamburug‘lar o‘simlikda tarqalishi davrida, hujayradan olinadigan ozuqa moddalar va yangi hujayralarni egallab borishi hisobiga zamburug‘ning vegetativ tanasi o‘sadi. patologik jarayonning bu bosqichida zamburug‘ tarqalishi tezligi i k k i t a faktor bilan belgilanadi: 1) muhit holati, ya’ni mitseliy o‘sishi uchun qulay yoki noqulay sharoit bilan ta’minlovchi o‘simlik to‘qimalari xususiyatlari; 2) atrof-muhit harorati: harorat muayyan patogen uchun bo‘lgan optimumga qancha yaqin bo‘lsa, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fitopatogen zamburug‘larning tarqalish usullari, parazitlik ixtisoslashuvi"

8-mavzu: fitopatogen zamburug‘larning tarqalish usullari, parazitlik ixtisoslashuvi. infeksion jarayon. mavzuning maqsadi. tirik organizmlar oziqlanish usuliga qarab avtotroflar va geterotroflarga bo‘linadi. avtotroflar – fotosintez jarayonida organik modda yarata oladigan organizmlardir. geterotroflar mustaqil ravishda organik moddalarni ishlab chiqara olmaydi, ular faqat avtotroflar sintez qiladigan organik moddalar hisobiga yashaydi. geterotroflar to‘rt guruhga – obligat (haqiqiy) saprotroflar, fakultativ (shartli) parazitlar, fakultativ (shartli) saprotroflar va obligat (haqiqiy) parazitlarga bo‘linadi. ( kalit so’zlar : geterotrof , tirik organizm , zamburug ’ , mikologiya , zararkunanda , kasallik , zamburug’larning oziqlanishi , sistematikasi , biotrof ) asosiy masalalar: reja: 1. o...

This file contains 5 pages in DOCX format (92.3 KB). To download "fitopatogen zamburug‘larning tarqalish usullari, parazitlik ixtisoslashuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: fitopatogen zamburug‘larning ta… DOCX 5 pages Free download Telegram