nerv sistemasiga ta'limot - nevrologiya

DOC 15 pages 107.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 107.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

7-ma’ruza mavzu: nerv sistemasi haqida ta’limot- nevrologiya reja: 1. nerv sistemasi to’g’risida umumiy ma’lumotlar. 2. orqa miya va uning tuzilishi. 3. bosh miya va uning tuzilishi. 4. miya po’stlog’ining tuzilishi. 5. periferik nerv sistemasi. tayanch iboralar: reseptorlar, konduktorlar, effektor, markaziy va periferik nerv sistemalari, avtonom va somatik nerv sistemalari, simpatik va parasimpatik nerv sistemalari, orqa va bosh miya, pardalar, bo’limlar, egatlar, birinchi va ikkinchi signal sistemalari, orqa va bosh miyadan chiquvchi nervlar. nerv sistemasi (nervologiya) umumiy ma’lumotlar i.m.sechenovning ta’biri bilan aytganda, “faoliyati reflekslarga asoslangan nerv sistemasi” bir necha xil vazifalarni o’taydi. birinchidan, u organizmda turli funksiyalarni bajaradigan a’zolarning ishlashini idora qiladi, shuningdek bir-biriga bog’laydi va moslab turadi. ikkinchidan, organizmni o’rab turgan tashqi muhitdan turli xildagi ta’sirotlarni qabul qilib, unga munosib javobni qaytarish yo’li bilan organizmni tashqi muhit bilan bog’laydi. organizmdagi deyarli hamma a’zolar va to’qimalarga nerv tolalari tarqalganligi va bu oxirgi tolalar (nerv uchlari) ning hammasi markaziy nerv sistemasi bilan …

2 / 15

orat. nerv hujayralari tarmoqlari yordamida bir-biri bilan bog’langan bo’ladi. lekin hujayralar bog’lanuvchi tolalarining uchlari bir-biriga qo’shilib (ulanib) ketmay, tegib turadi, xolos. ana shu nerv tolalarining bir-biriga tegib turgan joylari sinaps deb ataladi. nerv hujayralari asosan nerv sistemasining markaziy qismida joylashgan bo’lib, ularning shoxlari periferik nervlarni hosil qiladi. demak, har qaysi nerv orqa va bosh miyaga boruvchi (markazga tomon harakatlanuvchi yoki sezuvchi), shuningdek shu miyadan ishchi a’zolarga boruvchi (markazdan uzoqlashuvchi yoki harakatlantiruvchi) tolalar (o’tkazish yo’llari) dan iborat. markaziy va periferik nerv sistemalarining birgalashib ishlashini sodda qilib tushuntirish uchun shunday misolni keltirishimiz mumkin. qarshimizda bir necha qavatli katta bino turibdi, deb faraz qilaylik. shu binoga har tarafdan keltirilgan juda ko’p telefon simlari kiritilgan, bu simlar telefon apparatlariga ulangan. telefon simlari orqali turli mazmundagi xabarlar tashqaridan va shu bino ichidagi xonalardan kelib turadi hamda hammasiga munosib javoblar yuboriladi. ana shu har bir ta’sirotni markazga olib borib, undan javobni ishchi a’zoga yetkazuvchi ikki xil …

3 / 15

sirot (qo’zg’alish) qabul qiladi: 1. ekstroseptiv soha- tashqi tomondan teri yuzasi orqali olinadigan ta’sirot. 2. introseptiv soha - bunda asosan ichki a’zolarda hosil bo’ladigan kimyoviy moddalar qo’zg’alish ta’sirini beradi. 3. proprioseitiv soha - bunga maxsus reseptorlar vositasida tananing chuqur qismlari orqali qabul qilinadigan qo’zg’alishlarni yaratuvchi a’zolar (suyaklar, muskullar va hokazo) kiradi. orqa miya - medulla spinalisorqa miyaning tashqi tuzilishi orqa miya orqa va old tomonga biroz yassilangan kavak (nay) ga (silindr shakliga) o’xshagan bo’lib, umurtqa pog’onasining kanali ichida joylashgan. shuning uchun umurtqa pog’onasining bo’yin, ko’krak qiyshaymalarini (oldinga va orqaga) takrorlaydi. orqa miyaning ustki uchi katta ensa teshigi orqali uzunchoq miyaga o’tadi, pastki uchi esa tobora toraya borib, konus shaklida tugaydi. bu joyni conus medullaris deyiladi. shu konusning pastga qaragan uchidan ingichka tola ketadi, bunga oxirgi ip - filum terminale deyiladi, katta odamlarda bu ipning uzunligi 15 sm bo’ladi. oxirgi ip ikkinchi dum umurtqasi qarshisida, shu umurtqani ichidan qoplovchi pardada tugaydi. …

4 / 15

rior boshqalariga nisbatan ingichkaroq bo’lib, fissura mediana anterior bilan sulcus lateralis anterior o’rtasida joylashadi, orqadagi tizimcha - funiculus posterior orqadagi o’rta egat - sulcus medianus posterior bilan sulcus lateralis posterior o’rtasida yon tizimcha - funiculus lateralis esa sulcus lateralis anterior bilan sulcus lateralis posterior o’rtasida joylashgan. bu yon egatlardan orqa miya nervlarining boshlang’ich nerv ildizlari chiqadi. oldingi yon egatlar bo’ylab har ikki tomondan nervlarning oldingi ildizlari - radix ventralis, orqadagi yon egatlardan esa nervlarning orqadagi ildizlari - radix dorsalis chiqadi. bu ildizlarning oldingi harakatlantiruvchi nerv tolalaridan, orqadagi ildizchalar esa sezuvchi nerv tolalaridan tashkil topgan. ular orqa miyadan chiqqandan so’ng umurtqalarning kemtiklari qo’shilishidan hosil bo’lgan yon teshiklari oldida yoki ichida bir-biri bilan birikadi va aralash (harakatlantiruvchi va sezuvchi tolalardan tuzilgan) nerv hosil qiladi. shu ikki ildizchaning qo’shilish joyida orqadagi ildizcha hisobidan tuguncha - ganglion spinale paydo bo’ladi. bunday tuguncha hamma orqa miya nervlarining orqadagi ildizlarida bor. orqa miyadan hammasi bo’lib 31 …

5 / 15

idan markaziy kanal - canalis centralis o’tadi. uzunchoq miya markazidagi kanal bilan tutashgan bu kanal ko’ndalang xarini ikkiga, ya’ni oldingi kulrang bitishma - comissura grisea an terior va orqadagi kulrang bitishma- comissura grisea posterior ga ajratadi. markaziy kanalning pastki, konusga yaqin qismi kengaygan bo’lib, bunga oxirgi qorincha - ventriculus terminalis deyiladi, tepa tomoni esa uzunchoq miya kanali orqali bosh miyaning iv qorinchasi bilan qo’shiladi. orqa miya ko’ndalangiga kesilganda kulrang moddaning kapalak shaklida yoki “n” harfi shaklida ekanligini ko’rish mumkin. ana shu kulrang moddaning oldingi qismlari bir oz kengaygan, orqa qismlari esa, aksincha, toraygan, nayzasimon bo’ladi. oldingi kengaygan chizig’ini oldingi shoxlar - cornua anterior, orqadagi toraygan chiqiqlarni esa orqadagi shoxlar - cornua posterior deb ataladi. oldingi va orqadagi shoxlarni bir-biriga qo’shib turgan sohani zona intermedia, ya’ni oraliq soha deyiladi. ana shu oraliq soha birinchi ko’krak segmenti bilan uchinchi bel segmenti o’rtasida yon tomonga birmuncha turib chiqqan bo’ladi. bu joyni tashqi (yon) …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv sistemasiga ta'limot - nevrologiya"

7-ma’ruza mavzu: nerv sistemasi haqida ta’limot- nevrologiya reja: 1. nerv sistemasi to’g’risida umumiy ma’lumotlar. 2. orqa miya va uning tuzilishi. 3. bosh miya va uning tuzilishi. 4. miya po’stlog’ining tuzilishi. 5. periferik nerv sistemasi. tayanch iboralar: reseptorlar, konduktorlar, effektor, markaziy va periferik nerv sistemalari, avtonom va somatik nerv sistemalari, simpatik va parasimpatik nerv sistemalari, orqa va bosh miya, pardalar, bo’limlar, egatlar, birinchi va ikkinchi signal sistemalari, orqa va bosh miyadan chiquvchi nervlar. nerv sistemasi (nervologiya) umumiy ma’lumotlar i.m.sechenovning ta’biri bilan aytganda, “faoliyati reflekslarga asoslangan nerv sistemasi” bir necha xil vazifalarni o’taydi. birinchidan, u organizmda turli funksiyalarni bajaradigan a’zolarning ishl...

This file contains 15 pages in DOC format (107.5 KB). To download "nerv sistemasiga ta'limot - nevrologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv sistemasiga ta'limot - nev… DOC 15 pages Free download Telegram