buxoro xonligi madaniyati va san'ati

DOC 6 pages 140.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 140.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: buxoro xonligi madaniyati va san’ati. reja 1. shayboniyxon va uning sulolasi davri madaniyati 2. shayboniylar davrida kitobat sanati, xatottlik, miniatyura sanatining rivojlanishi. 3. ashtarxoniylar sulolasi davridagi san’at va madaniyatdagi o’ziga xoslik. tasviriy san’at dashti qipchoqdagi kuchmanchi turkiy qabilalar xu asr boshlariga kelib, oltin o’rdadan ajralib chiqdi. mustaqil davlat tuzish harakati boshlandi. buni abulxayrxon (і4і2-і466) boshqardi. lekin bu davlatning umri uzoqqa bormadi. abulxayrxon vafotidan keyin bu davlat parchalanib ketdi. keyinchalik uning nabirasi muhammad shayboniyxon parchalanib ketgan bu davlatni qayta tiklashga muyassar bo’ldi. shayboniyxon bu davlatni tiklabgina qolmay, balki uning hududini ancha kengaytirib, yangi davlat tuzishga muyassar bo’ldi. shayboniyxon o’z davlatini kengaytirish rejasi ustida bosh qotirayotgan bir paytda tumuriylar saltanatida toju-taxt uchun kurash avjiga chiqdi. buning ustiga dehqonlar bilan katta er egalari orasidagi nizolar ham ko’chayib borayotgan edi. bundan foydalanib shayboniyxon tez orada temuriylar erini birin-ketin o’z erlariga qo’shib ola boshladi va qisqa vaqt ichida tumuriylarning asosiy tayanchi bo’lgan movarounnahr bilan …

2 / 6

ga uchrab xalok bo’lgach, qator janglardan keyin taxtni jinyani ubaydullaxon egallaydi. lekin xonzodalar orasida toju taxt uchun kurash va o’zaro urushlar natijasida shayboniylar davdati ikkiga bo’linib, birining poytaxti samarqand, ikkinchisiniki esa buxoro bo’lib qoldi. samarqand xoni "ulug’xon" deb elon kilindi. lekin keyinchalik ulug’ xon qaysi joyda istiqomat qilsa, o’sha joy mamlakat poytaxti hisoblandi. shuning uchun ham keyinroq, ya’ni abdullaxon hukmronlik qilgan davrda(xu1 asrning ikkinchi yarmi) buxoro qaytadan poytaxtga aylantirildi. buxoro xonlikning muhim madaniy va siyosiy markaziga aylanishi uning mavqiyeni oshirib yubordi. xunarmandchilik nihoyatda rivoj topdi. buxoro xunarmanddari yaratgan buyumlar tashqarida ham mashhur bo’ldi. paxtadan mato ishlab chiqarish, terini qayta ishlash, gilamchilik, kandakorlik, kulolchidik va qurolsozlik borasida buxoro ustalari katta yutuqlarga erishdilar. dunyoviy fanlar, musiqa, sheriyat, xattotlik va miniatyura rassomligi rivojlandi. me’morchilik. shayboniylar davri memorligi ikki bosqichda o’rganish mumkin. bulardan birinchisi xvi asrning 60- yillargacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. bu yillarda temuriylar davri me’morligi uslubi davom etib, uning yangi yo’llarini …

3 / 6

davrda toshkentdagi xazrati imom me’moriy majmuasiga asos solindi, al bakr kafali shoshiy (1541-42) majmualari barpo etildi. xonlik memorligining ikkinchi bosqichi xvi asrning 60-90 yillarga to’g’ri keladi. abdullaxon ii boshqargan bu davrda buxoro va undan tashqarida ham katta qurilishlar olib borildi, mavjudlari ta’mirlanib yirik majmualarga aylantirildi. shu davrda buxoroda poi kalon jome machiti, madarixon(1566-67) va abdullaxon(1588-90), ko’kaldosh(1557-98) madrasalari, labi xovuz me’moriy majmuasi vujudga keldi. shu yillarda buxorodan tashqarida ham shunday majmualari yaratildi. jumladan toshkentda ko’kaldosh madrasasi qad ko’tardi. uni toshkent xokimi ko’kaldosh qurdirgan edi. xuddi shu nomdagi buxorodagi ko’kaldosh madrasasini esa abdullaxon p ning sarkardasi qulbobo ko’kaldosh qurdirgan). chor bakr me’moriy majmuasi(1559) ham davrning yirik qurilmalaridandir. abdullaxon p mablag’iga bu erda xonakoh, masjit va madrasalar barpo etilgan. qurilmalar obodonlashtirilib atrofi chorbog’ga aylantirilgan. shu davrda katta suv inshoatlari, usti berk rastalar - timlar barpo etildi. abdullaxon bandi shunday inshoatlarddan bo’lgan. to’g’on va suv omborini tashkil etgan bu abdullaxon bandi shu yillar qishloq …

4 / 6

galikda yagona yirik me’moriy majmuani tashkil etgan. shu davrda toshkentdaga xazrati imom me’moriy majmuasi yanada kengaytirilib qo’sh madrasa uslubida madrasa va maqbaralar barpo etildi, ayvonlar qurilib xovuz va ko’qalamzorlashtirish ishlariga e’tibor berildi. abdullaxon p 1534 yili tug’ilgan,1583 yili u butun o’zbeklar xoni deb e’lon qilingan.ko’k gumbaz(1590-91). toqi zargaron(16 asr), toqi sarrofon(16 asr) tasviriy san’at shayboniyxon qo’liga kiritgan mavorounnaxr boy madaniy merosga ega edi. shu yillarda kamoliddin bexzod va uning atrofida to’plangan ko’pgina rassom va xattotlar ijod qilishar edi. shayboniyxon va uning davomchilari davrida o’rta osiyo, xususan buxoroda san’at va madaniyat o’zining gullagan davrini boshidan kechirdi. shu erda, ayniqsa, kitobat madaniyati va san’ati, xatotlik va u bilan bog’liq holda miniatura madaniyati va san’ati rivojlandi. kulyozmalari bezash, ularni kitob xoliga keltirish borasada buxorolik ustalar dong taratdilar. bu erda taniqli xattot va musavirlar ko’chib keldi. buxoro, samarqand, toshkentda betakror o’rta osiyocha miniatyura maktabi shakllana boshladi. shu san’at rivojlanishining dastlabki bosqichini shayboniylarning tarixiy bayonnomalariga …

5 / 6

u davrdan xattotlik madaniyati va san’ati ham yanada rivojlandi. bu rivojga xirot maktabi kuchli ta’sir etdi. bu ishlarda 1528 yili xirotdan buxoroga ko’chib kelib, umrining oxirgacha shu erda mehnat qilgan k.behzod shogirdlaridan «xattotlar qiroli» mir ali sezilarli iz qoldirdi. mir ali bu erda zamondoshi m.muzahhib va uning shogirdlari bilan xamkorlikda ishladi va qo’lyozmalarni ko’chirgan. parijdagi milliy kutubxonada saqlanayotgan nizomiyning dostoni ko’chirmasi shunday hamkorlikda yaratilgan. o’rta osiyoda miniatyura maktabining yirik vakili maxmud muzahhib xisoblanadi. asl ismi mahmud shayhzoda bo’lgan muzahhib kamoliddin behzod, miroq naqqosh qo’lida tasviriy san’at sirlarini o’rgangan. temuriylar saltanatiga chek qo’yilib hokimiyat shayboniylar qo’liga o’tganidan keyin u saltanatining poytaxti samarqandda keyinroq buxoroda yashab saroyda xizmat qilgan. buxoroda 80 yoshda olamdan 1572 yili buxoroda vafot etgan. maxmud muzahhib 1485-90 yillar orasida tug’ilgan deb taxmin qilinadi. u kitob bezash hamda miniatyura ishlash borasida yuksak mahoratga ega bo’lganligi uchun ham unga "muzahhib" ya’ni "oltin suvi yurituvchi" taxalusi berilgan. mahmud shayhzodaning 30 ga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro xonligi madaniyati va san'ati"

mavzu: buxoro xonligi madaniyati va san’ati. reja 1. shayboniyxon va uning sulolasi davri madaniyati 2. shayboniylar davrida kitobat sanati, xatottlik, miniatyura sanatining rivojlanishi. 3. ashtarxoniylar sulolasi davridagi san’at va madaniyatdagi o’ziga xoslik. tasviriy san’at dashti qipchoqdagi kuchmanchi turkiy qabilalar xu asr boshlariga kelib, oltin o’rdadan ajralib chiqdi. mustaqil davlat tuzish harakati boshlandi. buni abulxayrxon (і4і2-і466) boshqardi. lekin bu davlatning umri uzoqqa bormadi. abulxayrxon vafotidan keyin bu davlat parchalanib ketdi. keyinchalik uning nabirasi muhammad shayboniyxon parchalanib ketgan bu davlatni qayta tiklashga muyassar bo’ldi. shayboniyxon bu davlatni tiklabgina qolmay, balki uning hududini ancha kengaytirib, yangi davlat tuzishga muyassar bo’ldi. ...

This file contains 6 pages in DOC format (140.5 KB). To download "buxoro xonligi madaniyati va san'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro xonligi madaniyati va sa… DOC 6 pages Free download Telegram