klimakis konsepsiyasi va tarixi

DOCX 27 pages 63.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.0 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mundarija reja kirish………………………………………………………………………………………………………3 i bob o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasi va ahamiyati hamda tarixi……………………………………………………………………………………….7 i.1. osimliklar qoplamida klimakis konsepsiyasi va axamiyati………………………7 i.2. klimakis konsepsiyasining tarixi……………………………………………………………..9 ii bob. o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasining asosiy tushunchalari, klimakis holatining ko’rsatkichlari va zamonaviy qarashlardaklimakis konsepsiyasi…………………………………………………….12 ii.1. o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasining asosiy tushunchalari……………………………………………………………………………………..………...12 ii.2. klimakis holatining ko’rsatkichlari …………………………………………………..……….14 ii.3. zamonaviy qarashlarda klimakis konsepsiyasi………………………………..…………17 xulosa………………………………………………………………………………………………………..20 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………………………….23 "biologiya fanining rivoji inson salomatligi, oziq-ovqat xavfsizligi va atrof-muhit barqarorligi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. biz biotexnologiyalarni qo‘llab-quvvatlashimiz va yoshlarni bu sohada rag‘batlantirishimiz kerak.” sh.m.mirziyoyev. kirish klimaks konsepsiyasi ekologiyaning asosiy tushunchalaridan biri boʻlib, oʻsimliklar jamoasining uzok vaqt davomida barqaror boʻladigan yakuniy bosqichini anglatadi. bu gʻoya orqali tabiatda oʻsimliklarning bir-biri bilan va atrof-muhit omillari bilan oʻzaro taʼsiri, jamoalarning rivojlanish bosqichlari va inson faoliyati taʼsiridagi oʻzgarishlar oʻrganiladi. klimaks konsepsiyasining kelib chiqishi va rivojlanishi klimaks tushunchasi birinchi marta 20-asr boshlarida amerikalik ekolog frederik clements tomonidan ishlab chiqilgan. uning fikricha, har qanday oʻsimliklar jamoasi maʼlum …

2 / 27

ariyasi (tansley) – tuproq, relyef, hayvonlar taʼsiri kabi omillar tufayli bir mintaqada bir nechta klimakslar boʻlishi mumkin. disklimaks nazariyasi odamlar yoki oʻtabiat hodisalari taʼsirida klimaksning buzilishi. klimaksga yetish jarayoni: suktsessiya oʻsimliklar jamoasi klimaks holatiga suktsessiya (oʻz navbatlilik) jarayoni orqali erishadi. suktsessiya ikki xil boʻladi: primer suktsessiya yangi hosil boʻlgan yerlarda (masalan, vulqon otilishi yoki koʻl qurib qolgan joylarda) boshlanadigan jarayon. sekunder suktsessiya – buzilgan joylarda (masalan, oʻrmon kesilgandan keyin) sodir boʻladigan tiklanuv jarayon. suktsessiya bosqichlari: pioner oʻsimliklar (masalan, yoʻtal, qamish) oʻtlar va butalar daraxtlar paydo boʻlishi barqaror klimaks jamoasi (masalan, aralash oʻrmon) oʻsimliklar qoplamiga taʼsir etuvchi omillar klimaks shakllanishiga quyidagi omillar taʼsir koʻrsatadi: iqlim (harorat, yogʻin, shamol) – masalan, choʻl mintaqalarida efemerlar, tropik oʻrmonlarda doim yashil daraxtlar ustunlik qiladi. tuproq – tuzlangan yerlarda shoʻrxok oʻsimliklar, unumdor tuproqlarda esa serhasham oʻtlar rivojlanadi. biotik omillar – oʻsimliklarning bir-biriga raqobati, hayvonlar va mikroorganizmlarning taʼsiri. antropogen omillar – qurilish, qishloq xoʻjaligi, oʻrmonlarni kesish klimaksni …

3 / 27

oʻzbekistonda klimaks tadqiqotlari oʻzbekistonda turli iqlim mintaqalari mavjud boʻlib, har birida oʻziga xos klimaks jamoalar uchraydi: choʻl va chala choʻl zonalari – efemerlar, saksovul, shoʻra. togʻli hududlar – archa, juniperus, yaylov oʻtlari. daryo vodiylari – togʻay oʻrmonlari (qamish, tol, terak). ilmiy tadqiqotlar gis texnologiyalari, masofadan zondlash va ekologik monitoring usullari orqali olib borilmoqda. kurs ishining dolzarbligi: tabiatda o‘simliklar qoplami doimiy o‘zgarishda bo‘ladi. ushbu o‘zgarishlar natijasida o‘simliklar fitotsenozining tarkibi, tuzilishi va funksiyasi ma’lum bosqichlar orqali rivojlanadi va oxir-oqibatda barqaror holatga, ya’ni klimaks holatiga yetadi. klimaks konsepsiyasi – bu fitotsenozlarning evolyutsion taraqqiyot yo‘lida o‘zgarib borishi, ularning muayyan ekologik sharoitga moslashgan va nisbatan barqaror bo‘lgan oxirgi bosqichini tushuntirib beruvchi ilmiy nazariyadir. kurs ishining maqsadi: o‘simliklar qoplamining rivojlanish bosqichlarini, xususan, klimaks holatini shakllantiruvchi ekologik va biologik omillarni o‘rganish, klimaks konsepsiyasining nazariy asoslarini tahlil qilish hamda uning tabiiy ekotizimlardagi rolini yoritishdan iborat. kurs ishining vazifasi: o‘simliklar qoplami va uning tarkibiy tuzilishini nazariy jihatdan o‘rganish; suktsessiya …

4 / 27

ing predmenti:o’simliklar qoplamida klimaks konsepsiyasining maqsadi, me’todi,mazmuni va shakli kurs ishining hajmi i bob. o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasi va ahamiyati hamda tarixi i.1. 0’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasi va axamiyati klimaks konsepsiyasining mazmuni klimaks – bu ekologik tizimlarning, xususan, o‘simliklar qoplamining eng barqaror, muvozanatli va uzoq davom etuvchi holati hisoblanadi. u biologik sukcesiya jarayonining yakuniy bosqichidir. ya’ni, har qanday buzilgan yoki yangi paydo bo‘lgan fitotsenoz (masalan, yong‘in, o‘rmon kesilishi yoki yangi vulkan tuprog‘ida) vaqt o‘tishi bilan o‘zgaradi, bosqichma-bosqich murakkablashadi va oxir-oqibatda klimaks holatiga keladi. klimaks holati, odatda, iqlim, tuproq, namlik, harorat, rel’ef kabi abiotik omillarga to‘liq moslashgan barqaror fitotsenozdir. uzoq yillar davomida tashqi sharoit o‘zgarmasa, bu holat deyarli o‘zgarmay turadi. klimaks nazariyasining shakllanishi klimaks konsepsiyasi birinchi marta amerikalik botanik f.klements (frederic clements) tomonidan xx asr boshlarida taklif etilgan. u klimaksni biror hududning iqlimiga to‘liq moslashgan, mukammal muvozanatli o‘simliklar jamoasi deb ta’riflagan. clementsning fikricha, barcha sukcesiyalar oxir-oqibat bitta barqaror holatga olib boradi …

5 / 27

ror o‘simliklar jamoasi). klimaksning ahamiyati klimaks fitotsenozlar bir necha muhim ekologik funksiyalarni bajaradi: ekologik barqarorlikni ta’minlaydi – bu holat biosferaning eng muvozanatli qismidir. biologik xilma-xillikni saqlaydi – klimaks holatlar tur va genetik darajada boy bo‘ladi. tuproq eroziyasining oldini oladi, yer unumdorligini tabiiy holatda ushlab turadi. suv aylanishi va mikroiqlimni barqarorlashtiradi.ekologik monitoring va landshaftni tiklash ishlarida asos bo‘lib xizmat qiladi. o‘zbekiston sharoitida klimaks fitotsenozlar o‘zbekistonning iqlimiy sharoitiga qarab quyidagi klimaks fitotsenozlar ajratiladi: cho‘l zonasi – saksovul, qandim, yuzasidan barqaror cho‘l o‘simliklari. o‘rta tog‘ mintaqalari – yantoq, bodomzor, archazorlar. nam vodiy hududlar – qamishzorlar, terakzorlar. subalp va alp zonalari – butazor va giyohli fitotsenozlar.bugungi kunda ushbu klimaks holatlarning ko‘pchiligi inson faoliyati, ya’ni qishloq xo‘jaligi, qurilish, texnologik ifloslanish va o‘rmonlarning kesilishi tufayli izdan chiqmoqda. bu esa ekologik muvozanatning buzilishiga olib kelmoqda. klimaks konsepsiyasi: asosiy tushuncha klimaks — bu o‘simliklar jamoasi (fitotsenoz)ning barqaror va nisbatan doimiy holati bo‘lib, u iqlim sharoitlariga mos keladigan va …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klimakis konsepsiyasi va tarixi"

mundarija reja kirish………………………………………………………………………………………………………3 i bob o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasi va ahamiyati hamda tarixi……………………………………………………………………………………….7 i.1. osimliklar qoplamida klimakis konsepsiyasi va axamiyati………………………7 i.2. klimakis konsepsiyasining tarixi……………………………………………………………..9 ii bob. o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasining asosiy tushunchalari, klimakis holatining ko’rsatkichlari va zamonaviy qarashlardaklimakis konsepsiyasi…………………………………………………….12 ii.1. o’simliklar qoplamida klimakis konsepsiyasining asosiy tushunchalari……………………………………………………………………………………..………...12 ii.2. klimakis holatining ko’rsatkichlari …………………………………………………..……….14 ii.3. zamonaviy qarashlarda klimakis konsepsiyasi………………………………..…………17 xulosa………………………………………………………………………………………………………..20 fo...

This file contains 27 pages in DOCX format (63.0 KB). To download "klimakis konsepsiyasi va tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: klimakis konsepsiyasi va tarixi DOCX 27 pages Free download Telegram