iii modul. o‘zbek adabiy tanqidi mafkuraviylashtirish va realizm uchun kurash jarayonida

DOCX 13 pages 172,1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 172,1 KB

Fayl turi DOCX

Pages 13

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

iii modul. o‘zbek adabiy tanqidi mafkuraviylashtirish va realizm uchun kurash jarayonida 7-mavzu: 30 – 40-yillar adabiy tanqidi reja: 1. 30-yillar adabiy tanqidi. 2. ikkinchi jahon urushi va urushdan keyingi davr adabiy tanqidi. 3. tanqid zamonaviylik uchun kurashda. g‘oyaviylikka e'tiborning kuchayishi. 4. adabiy tanqidda konflikt, qahramon, tipiklik muammolari. mavzuga oid tayanch so‘z va iboralar: adabiyotning mafkuraviylashtirilishi, adabiy tanqid va mafkura, tanqidchi dunyoqarashi, yangi inson tasviri uchun kurash, “konfliktsizlik nazariyasi”, tipiklik muammosi, zamonaviylik, hoziijavoblik, teatr taqrizchiligi, sxematizm, dramaturgiyada konflikt, tarixiy mavzu, zamonaviy mavzu, lirikada konflikt. tanqidda realizm masalasi, tanqidchi uslubi va mahorati, yozuvchidagi munaqqidlik salohiyati, tanqidchi mulohazalari, ilmiy-biografik metod, monografik tadqiqotlar, tanqidchi saviyasi, shaxsiyati. ma’ruza bayoni: 1. 30-yillar adabiy tanqidi. adabiyotni mafkuraviylashtirish sho‘rolar to‘ntaruvidan keyinroq yuzaga chiqqan bo‘lsa-da, bu jarayon aslida leninning “partiya tashkiloti va partiya adabiyoti” maqolasi ta’sirida ancha ilgari boshlangan bo‘lib, 20-yillarning o‘rtalari, xususan, 1927- yildan o‘zining dastlabki gurillash pallasiga kirdi va shu vaqtdan e'tiboran yildan yilga o‘zining talab va …

2 / 13

r asarni, ijodkor faoliyatini baholashda asosiy mezonga aylantirildi. 30-yillardan oybek, g‘.g‘ulom, m.shayxzoda, h.olimjon, uyg‘un, a.qahhor, u.nosir, a.umariy ijodlari shiddat bilan o‘sa boshladi. g‘oyaviy-badiiy saviyasi turli daraja va yo'nalishdagi «kecha va kunduz», «sarob», «qullar», «dushman», «qutlug‘ qon» kabi romanlar; «ko‘kan», «jontemir», «o‘ch», «dilbar — davr qizi», «navoiy», «zaynab va omon», «oygul bilan baxtiyor» , «norbo‘ta» va «naxshon» kabi poemalar; «bemor», «o‘g‘ri», «shum bola» «yodgor» kabi hikoya va qissalar maydonga keldi. k.yashin, u.ismoilov, n.safarov, z. fatxullin o‘zlarining bir qator dramatik asarlarini yaratdilar. o‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi tashkil etildi. 1934-yii 7-11 martda uning 1-syezdi bo‘lib o'tdi. syezdda r.majidiy unga rahbar etib saylandi. butunittifoq yozuvchilar syezdida (1934) sho‘ro adabiyotining yetakchi ijodiy metodi sotsialistik realizm ekanligi uzil-kesil belgilab qo‘yildi. keyinchalik yarim asrdan ortiqroq vaqt mobaynida butun sho'rolar adabiyotining boshiga bitgan — ijodni ham, yozuvchini ham bir qolipga solishga intilgan, adiblar boshi ustida partiyaviylik va sinfiylikdan iborat tegirmon toshini aylantirgan - balo mana shu sotsialistik realizmdan boshlandi. …

3 / 13

likni vulgar sotsiologizm asoratidan qutqarib qolish yo‘lidagi intilishlari alohida diqqatga sazovor bo‘lsa-da, yangi metod asoslaridagi partiyaviylik, xalqchillik, sinfiylik uchun boshlab bergan kurashlari, barcha milliy tanqidchilik, shu jumladan, o‘zbek tanqidchiligida ham izchillik bilan davom ettirilib, badiiy adabiyotning erkin va haqqoniy taraqqiyotiga katta to‘g‘anoq bo‘ldi, ko'pdan ko‘p iste’dodlarning nohaq nobud bo‘lishini tezlashtirdi. 30-yillardagi maqolalarga munosabatda ana shu xususiyatlarni doimo nazarda tutish kerak bo‘ladi. shu jarayonda o‘zbek tanqidchhiligi va adabiyotshunoslari safi i. sultonov, h.yoqubov, saidg‘ani valiyev, buyuk karimiy, g‘.karimov, yu.sultonov singari qator iste'dodli yoshlar hisobiga kengaydi. nazariy va amaliy jihatdan teran fikr yuritish iqtidoriga ega i.sulton va h yoqubovlar tezda el nazariga tusha boshladilar. 30-yillardan adabiy tanqidda bolalar adabiyotiga e’tibor kuchaydi. ayrim gazeta sahifalarida «boialar adabiyotiga diqqat qilingiz» rukni ham ochildi. h.yoqubovning «bolalar adabiyotining sifatini ko‘taraylik», sh.sulaymonning «bolalar adabiyoti to‘g‘risida», z. diyoming «bolalar kitobi haqida», yu. latifning «zafarning ijodi haqida» kabi maqolalarida bolalar adabiyotiga oid muammolar ko'tarib chiqildi; qahramon, badiiy til, shakl masalalari …

4 / 13

iiy asarlami tahlil etganda 30-yillar tanqidchiligi doim bir saviyada bo'lgani yo‘q, aibatta. xususan, paydo bo'layotgan yangi asarlar tadqiqi, talqini va bahosida jiddiy qiyinchiliklarga duch keldi. buni a.qodiriyning «obid ketmon» qissasi, a.qahhorning «sarob» romaniga munosabatlarda yaqqoi ko‘rish mumkin. oybekning «berdi tatar chinakam kurashchilikdan uzoqlashtiriladi», degan fikrida jon bor. biroq bundan qatiy nazar a.qodiriy «obid ketmon»da ham uzoqni ko‘ra oluvchi mutafakkir yozuvchi ekanini o‘zini ko‘rsata olgan edi. istiqlol davri adabiy tanqidchiligi asarning to‘g‘ri bahosini berib. qissada bugunga hamohang jihatlar ko‘p ekanligini ochib berdi. u.normatovning «orttirmay va kamitmay» deb nomlangan maqolasi («sharq yulduzi», 1998, ns 3)da asarning hozirgi davr bilan hamqadam jihatlari ochib berildi. sotti husayn (1906-1942) o‘z davridagi o‘zbekistonning ko‘zga ko'ringan adabiyot va madaniyat arboblaridan edi. u adabiy tanqidchi, dramaturg va publitsist sifatida ijod etdi. xx asr o'zbek adabiyot- shunosligi va tanqidchijigi asoschilaridan biri sanaluvchi sotti husayn matbuot va ada- biyotga 20-yillaming oxirlari va 30-yillaming boshlarida kirib keldi. bu davrda u oybek, …

5 / 13

«duoxon» va «jaholat balosi» kabi qisqa-qisqa sahna asarlari ham yozdi. ulami klubda o‘zi sahnalashtirdi. u viloyat yoshlar qo‘mitasi yo'llanmasi bilan toshkentdagi 0‘rta osiyo universitetiga yuborildi (1922). «yosh leninchi» gazctasining muharriri sifatida (1927—1928) jumhuriyat adabiy-madaniy hayotida sezilarli o‘rin egalladi. tahririyat qoshida navqiron yozuvchi va targ'ibotchilar to'garagi ochib, unda yoshlarning she'r, hikoya, ocherk, dostonlarining muhokama va munozaralarini uyushtirdi. adabiy o‘qish-o‘rganish, havaskorlaming e’tiborli asarlarini bostirish, nashr qilish ishlariga bevosita yordam berdi. sotti husayn qayerda, qanday vazifada ishlamasin, tanqidchi va yozuvchi bo'lish orzusidan kechmadi, butun hayotini ana shu orzu orqasidan quvish bilan o'tkazdi. adabiyotga qiziqish unda juda erta boshlandi: 16—18 yoshdayoq qator bir pardali pyesalar yozdi. keyin ko‘proq adabiyot va san’at nazariyasi bilan mashg'ul bo‘ldi. badiiy ijod nazariyasi bilan shug'ullanish davrning xarakterli xususiyatlaridan biri edi. sotti husayn uchun hayotning bosh maqsadi adabiyot, adabiyotni o'rganish, unga xizmat qilish va uni xalq xizmatiga bo'ysundirish edi. u yosh o‘zbek adabiyoti haqida «ko‘rmana» egalari to‘g‘risida» (1929), «0‘zbck adabiyotining …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "iii modul. o‘zbek adabiy tanqidi mafkuraviylashtirish va realizm uchun kurash jarayonida"

iii modul. o‘zbek adabiy tanqidi mafkuraviylashtirish va realizm uchun kurash jarayonida 7-mavzu: 30 – 40-yillar adabiy tanqidi reja: 1. 30-yillar adabiy tanqidi. 2. ikkinchi jahon urushi va urushdan keyingi davr adabiy tanqidi. 3. tanqid zamonaviylik uchun kurashda. g‘oyaviylikka e'tiborning kuchayishi. 4. adabiy tanqidda konflikt, qahramon, tipiklik muammolari. mavzuga oid tayanch so‘z va iboralar: adabiyotning mafkuraviylashtirilishi, adabiy tanqid va mafkura, tanqidchi dunyoqarashi, yangi inson tasviri uchun kurash, “konfliktsizlik nazariyasi”, tipiklik muammosi, zamonaviylik, hoziijavoblik, teatr taqrizchiligi, sxematizm, dramaturgiyada konflikt, tarixiy mavzu, zamonaviy mavzu, lirikada konflikt. tanqidda realizm masalasi, tanqidchi uslubi va mahorati, yozuvchidagi munaqqidlik salohiy...

This file contains 13 pages in DOCX format (172,1 KB). To download "iii modul. o‘zbek adabiy tanqidi mafkuraviylashtirish va realizm uchun kurash jarayonida", click the Telegram button on the left.

Tags: iii modul. o‘zbek adabiy tanqid… DOCX 13 pages Free download Telegram