o’zbekistonda dalachoydoshlar (hypericaceae) oilasi

DOCX 38 pages 446.9 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 446.9 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

o’zbekiston respublikasi fan va inovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti ekologiya va botanika kafedrasi botanika fanidan o’zbekistonda dalachoydoshlar (hypericaceae) oilasi kurs ishi bajardi : xusanova mubina kurs ishi rahbari : mamasoliyev.s biologiya ta’lim yo’nalishi 104-gurux talabasi 6 mundarija: kirish…...………………………………………………………………………………4 i bob. dalachoydoshlar oilasi haqida ma’lumot…………………6 1.1. oilaning umumiy ta’rifi va ilmiy ahamiyati………………………………………………........6 1.2. tarixi va tasnifi-filogenetik kelib chiqishi, sistematik holati…………………………..…........7 1.3. morfologik hususiyatlari poya, barg, gul,urug’lar………………………………………….....10 1.4. hypericium turkumi haqida batafsil ma’lumot………………………………………………..12 1.5. o’zbekistonda uchraydigan hypericium turlari va ularning tarqalish………...........................17 ii bob. dalachoydoshlar oilasining ahamiyati……………….…..17 2.1 ekologik ro’li va yashash muhitlari…………………………………………………….……...17 2.2 dorivor va formaseftik ahamiyati tarkibi, faol moddalar, preparatlar…………………….…...25 2.3 xalq tabobatida qo’llanilishi…………………………………………………………………..25 2.4 tadqiqotlar va klinik foydalanishdagi namunalar………...………………………….…….….29 2.5 asosiy turlari va tuzilmalari…………………………………………………………….….….33 iii xulosa…………………………………………………………………………...36 iv foydalanilgan adabiyotlar……………………………………….…38 kirish mavzuning dolzarbligi: botanika fanining rivojlanish tarixi jamiyatning rivojlanish tarixi bilan bog`liq ibtidoiy odamlar xayotining dastlabki davrlaridan boshlab foydali va zararli o`simliklarni ajrata bilganlar. insoniyat ehtiyojlarini ko`ndirish maqsadida …

2 / 38

larining morfologik belgilarini, hayotiy shakllarini, tarqalishini va asosiy vakillarining lotincha nomlarini hamda ahamiyatini o‘rganish. mavzuning vazifalari: kurs ishining maqsadi dalachoydoshlar oilasining o’simlik organizmida tutgan rolini aniqlash ,ularning vazilarini to’liq o’rganish. kurs ishining obyekti va predmeti. o’simlikni har bir turini o’rganib ularni bir biri bilan uzviy bogliqligini hamda ularning o’zaro farqlari bilan tanishamiz. kurs ishining obyekti: gullaydigan yuksak organizmlar ya’ni dalachoydoshlar oilasi hisoblanadi. kurs ishining predmeti: oilaning ekologik sharoitlarga moslashuvi, ularning turli muhitlardagi tarqalishi, tuzilishi, ko‘payish jarayonlari va inson hayotidagi amaliy ahamiyati. mavzuning amaliy ahamiyati. dalachoydoshlar tarkibiga kiruvchi o‘simliklar nafaqat tabiiy muhitda ekologik muvozanatni saqlashda, balki inson hayotida ham keng ko‘lamda qo‘llaniladi. ushbu kurs ishida dalachoydoshlar oilaning morfologik va biologik xususiyatlari o‘rganilib, uning iqtisodiy va tibbiy ahamiyati aniqlangan.amaliy jihatdan, oilasiga kiruvchi ba’zi o‘simliklarning dorivor vositalar sifatida qo‘llanilishi sog‘liqni saqlash sohasida muhim o‘rin tutadi. ushbu kurs ishi o‘simlikshunoslik, farmakologiya va qishloq xo‘jaligi sohalarida amaliy tadqiqotlar uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin. oilaning …

3 / 38

oilaning eng yirik turkumi – hypericum (dalachoy) boʻlib, ilmiy va amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega. hypericaceae oilasi vakillarining koʻpchiligi dorivor oʻsimliklar sifatida qadimdan mashhur: xususan, st. john’s wort nomi bilan tanilgan hypericum perforatum (teshik dalachoy) asab kasalliklari va tushkunlikni davolashda qadimdan qoʻllanib kelinadi. shu bilan birga, hypericaceae oilasi oʻsimliklari oʻziga xos biokimyoviy birikmalari – masalan, hypericin va hyperforin – orqali ilmiy tadqiqotlarda qiziqish uygʻotib, yangi dorilar yaratishda istiqbolli manba boʻlib xizmat qilmoqda. oilaning ilmiy ahamiyati shundan iboratki, uning vakillari nafaqat biologik faol moddalarga boy, balki ekotizimlarda ham muayyan rol oʻynaydi. hypericaceae oʻsimliklari asosan sargʻish gullari, koʻplab changchilari va dorivor xususiyatlari bilan e’tiborni tortadi. bu oilaga mansub koʻplab turlar xalq tabobatida ham asrlar davomida ishlatilgan. xususan, oʻzbekistonda “dalachoy” nomi bilan mashhur boʻlgan ayrim turlar me’da-ichak kasalliklari, yaralar va jarohatlarni davolashda qoʻllanilgan. oʻzbekistonda hypericaceae oilasining vakillari, xususan hypericum turkumi turlari uchraydi. ushbu kurs ishida hypericaceae oilasining ilmiy tavsifi, tarixi va tasnifi, morfologik …

4 / 38

ilogeniya natijalari ushbu guruhning mustaqil evolyutsion yoʻlga ega ekanligini tasdiqladi. natijada, zamonaviy apg (angiosperm phylogeny group) tasnifida hypericaceae alohida oila sifatida tan olingan va malpighiales tartibida “clusioid clade” deb nomlanuvchi klad tarkibiga kiritilgan. hypericaceae oilasining filogenetik kelib chiqishi haqida ilmiy manbalarda shuni ta’kidlashadi: mazkur oila vakillari qazilma topilmalariga koʻra eotsen davrigacha (taxminan 50 million yil avval) paydo boʻlgan bo‘lishi mumkin. ba’zi manbalar hatto boʻr davriga oid (taxminan 70–80 mln yil avval) izlarni ham tilga oladi., ya’ni hypericaceae juda qadimiy gul oʻsimliklar guruhlaridan biridir. bu oila evolyutsiyasi davomida turli iqlim va geografik sharoitlarga moslashgan holda keng radiatsiya qilgan. hozirgi kunda uning tarkibidagi hypericum turkumi shimoliy moʻ’tadil zonalardan tortib tropik togʻli hududlargacha yoyilgan, vismia, harungana, cratoxylum kabi turkumlar esa asosan tropik mintaqalarda tarqalgan. tasnifiy nuqtai nazardan, hypericaceae oilasi ichida jami 6 ta turkum (rod) e’tirof etiladi. bularga yuqorida sanab oʻtilgan hypericum, triadenum (ba’zi tasniflarda hypericum tarkibiga kiritiladi), cratoxylum, eliea, harungana, psorospermum va …

5 / 38

gan. demak, sistematik holatga koʻra, oʻzbekiston oʻsimliklar dunyosida hypericaceae oilasi kamsonli vakillar bilan ifodalangan. biroq shunisi qiziqki, shu uch tur ham xalq tabobati va ilmiy jihatdan muhim oʻrin tutadi.xulosa qilib aytganda, hypericaceae oilasining tasnifi va filogeniyasida oxirgi o‘n yilliklarda muhim o‘zgarishlar ro‘y berdi – mustaqil oilaga ajratilishi, ichki tasnifining aniqlashtirilishi va evolyutsion bog‘liqliklarining o‘rganilishi. bu jarayonlar oilaning nafaqat tizimli biologiya uchun, balki dorivor oʻsimliklarni kashf etish va ulardan foydalanish nuqtai nazaridan ham ahamiyatli ekanligini koʻrsatdi. i.3 morfologik xususiyatlari – poya, barg, gul, meva, urug‘lar hypericaceae oilasi oʻsimliklari, xususan hypericum turkumi vakillari, oʻziga xos morfologik belgilari bilan ajralib turadi. ular orasida ko‘p yillik oʻtlar, yarim butalar va hatto ba’zi tropik turlarda butalar ham uchraydi. oʻzbekistonda uchraydigan turlarning barchasi koʻp yillik otsimon oʻsimliklardir.poya: hypericum turlarining poyalari odatda tik o‘suvchi, tarsi mustahkam, ba’zan shoxlanadigan tuzilishga ega. masalan, teshik dalachoy (h. perforatum) poyasi 30–100 sm balandlikka yetuvchi, toʻq yashil rangli, silliq va tuklanmagan bo‘lib, …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekistonda dalachoydoshlar (hypericaceae) oilasi"

o’zbekiston respublikasi fan va inovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti ekologiya va botanika kafedrasi botanika fanidan o’zbekistonda dalachoydoshlar (hypericaceae) oilasi kurs ishi bajardi : xusanova mubina kurs ishi rahbari : mamasoliyev.s biologiya ta’lim yo’nalishi 104-gurux talabasi 6 mundarija: kirish…...………………………………………………………………………………4 i bob. dalachoydoshlar oilasi haqida ma’lumot…………………6 1.1. oilaning umumiy ta’rifi va ilmiy ahamiyati………………………………………………........6 1.2. tarixi va tasnifi-filogenetik kelib chiqishi, sistematik holati…………………………..…........7 1.3. morfologik hususiyatlari poya, barg, gul,urug’lar………………………………………….....10 1.4. hypericium turkumi haqida batafsil ma’lumot………………………………………………..12 1.5. o’zbekistonda uchraydigan hypericium turlari ...

This file contains 38 pages in DOCX format (446.9 KB). To download "o’zbekistonda dalachoydoshlar (hypericaceae) oilasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekistonda dalachoydoshlar (… DOCX 38 pages Free download Telegram