nerv tizimi mashg'uloti

DOCX 12 стр. 594,4 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 594,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

amaliy mashg`ulot: nerv tizimi. mashg’ulotning maqsadi: amaliy mavzusini tashkil etishda pedagogik texnologiyalardan, grafik organayzerlardan va keys-stadi usullaridan foydalanish orqali talabalarda o’zlashtirilgan bilimlarni amaliy qo’llash ko’nikmalarini shakllantirishga, aniq vaziyatlarni taxlil qilish, farazlarini ilgari surish, avval o’zlashtirgan bilim, ko’nikma va malakalarini yangi vaziyatlarda qo’llab, yangi bilim, ko’nikma va malakalarni egallash, o’z fikrlarini bayon etishlariga erishiladi. mashg’ulotning ahamiyati: talabalarda kasbiy faoliyatda uchraydigan masalaning yechimini izlash va topa olish, jamoada ishlash, bo’lajak kasbining nozik tomonlarni o’rganishga imkoniyat yaratish. mashg’ulotning qisqacha nazariy qismi. i.p. pavlov ta’limoti bo‘yicha organizm ayrim a’zolar yoki tizimlar yig‘indisi bo‘lmay, tashqi muhit bilan uzluksiz aloqada bo‘lgan tirik umumlashgan tizimdir. har tirik mavjudot tashqi muhitdan ma’lum ta’sirot oladi va unga mos javob qaytaradi. bundan tashqari organizmda bo‘layotgan modda almashinish jarayonlari ham o‘z navbatida unga ma’lum bir ta’sir qiladi va organizm bunga javob qaytaradi. ta’sir tushayotgan soha bilan a’zo o‘rtasidagi aloqa organizmda nerv tizimi vositasida bog‘lanadi. nerv tizimi tana qismlari va a’zolarning faoliyatini …

2 / 12

an boshqa neyronga yoki ish bajaruvchi a’zoga o‘tkazib beradi. tuzilishi, vazifasi va aloqasiga qarab neyronlar sezuvchi yoki retseptor, oraliq yoki assotsiativ va harakatlantiruvchi yoki effektor neyronlarga bo‘linadi. i.sezuvchi neyronlarni dendritlarining uchlarida qabul qiluvchi apparat - retseptor joylashgan. retseptor ta’sirotni qabul qilib, uni nerv impulsiga aylantiradi. retseptorlar ma’lum bir ta’sirotni qabul qilishga moslashgan (mexanik, harorat, kimyoviy) bo‘lib, tuzilishi har xil bo‘ladi. retseptorlarning joylashishiga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi: 1.ekstrotseptorlar tashqi muhit ta’sirini qabul qiladi. ular teri, shilliq pardalar va sezgi a’zolarida joylashgan. 2.introtseptorlar organizmning ichki muhitida bo‘ladigan kimyoviy o‘zgarishlar, shuningdek to‘qima va a’zolardagi bosim o‘zgarishlari ta’sirotlarini qabul qiladi. 3.propriotseptorlar mushak, pay, boylam, fassiya, bo‘g‘im xaltasidagi ta’sirotlarni qabul qiladi. ii.oraliq yoki assotsiativ neyron qo‘zg‘olishni sezuvchi neyrondan harakat neyroniga o‘tkazib beradi. bu neyronlar markaziy nerv tizimida joylashadi. iii.effektor yoki harakatlantiruvchi neyronlarning tanalari markaziy nerv tizimida yoki vegetativ tugunlarda joylashgan. ularning aksonlari ish bajaruvchi a’zolarga (ko’ndalang targ’il va silliq mushaklar va bezlarga) boradi. odamning nerv …

3 / 12

o‘p xollarda reflektor yoyi tarkibiga uchinchi (oraliq) neyron kirib, sezuvchi neyron bilan harakatlantiruvchi neyronni bir-biriga bog‘lab turadi. oddiy reflektor yoyi odatda ikki: afferent va efferent neyrondan iborat. afferent neyronning tanasi markaziy nerv tizimidan tashqarida joylashib, orqa miya tuguni yoki bosh miya nervlari sezuvchi tugunlarining sohta unipolyar hujayralaridan iborat. bu hujayralarning pereferik o‘simtalari orqa miya nervlari yoki sezuvchi tolalari bo‘lgan bosh miya nervlari tarkibida yo‘nalib ularning uchlari retseptorni hosil qiladi. ularning markaziy o‘simtalari orqa miya nervlarining orqa sezuvchi ildizi va bosh miya nervlari tarkibida orqa yoki bosh miyaga kiradi. sezuvchi xujayraning bu o‘simtasi orqa miyaning kulrang moddasida yoki bosh miyaning harakatlantiruvchi o‘zagi efferent neyroni hujayralari bilan sinaps hosil qilib birikadi va nerv qo‘zg‘alishi harakatlantiruvchi neyronga o‘tadi. harakatlantiruvchi neyron o‘simtalari orqa miya nervlarining oldingi ildizi tarkibida ish bajaruvchi a’zoga boradi. odatda reflektor yoyi tarkibida afferent neyron bilan efferent neyron o‘rtasida oraliq neyron joylashadi. odamning bir butun nerv tizimi shartli ravishda odam organizmining …

4 / 12

osh miya po‘stlog‘i boshchiligida bir-biriga bog‘lanib qilgan faoliyatidan iborat. shuning uchun birorta a’zo faoliyatining o‘zgarishi boshqa a’zolar faoliyatining o‘zgarishiga olib keladi. masalan: jismoniy ish qilgan vaqtda mushaklarda modda almashinuvi kuchayadi va kislorodga talab oshadi. bunga javoban reflektor ravishda o‘pka va yurakning faoliyati kuchayib, mushaklarga qon va kislorodning kelishi ko‘payadi. topografik nuqtai nazardan nerv tizimi markaziy va periferik qismlarga bo‘linadi. markaziy qismiga bosh va orqa miya kirib, ular kulrang va oq moddalardan iborat. kulrang modda nerv hujayralarining to‘plami, oq modda esa nerv o‘simtalaridan tashkil topgan. periferik qismi tarkibiga nerv ildizlari, tugunlari, chigallar va nervlar kiradi. nerv tizimining filogenezi bir hujayrali sodda organizmlarda (amyoba) nerv tizimi bo‘lmaydi. ularda tashqi muhit bilan aloqa organizmning ichi va tashqarisida joylashgan suyuqlik vositasida bo‘ladi (gumoral boshqarish). keyinchalik nerv tizimi hosil bo‘lganidan so‘ng, gumoral boshqarish uning ta’siriga o‘tib, neyro-gumoral boshqarish paydo bo‘ladi. nerv tizimi filogenezda bir nechta bosqichni o‘tadi: i-bosqich to‘rsimon nerv tizimi. bu bosqichda nerv tizimi …

5 / 12

qo‘shib turadi. shuning uchun ularning ma’lum nuqtalaridagi ta’sirot ma’lum segment sohasiga tarqaladi. nerv tugunlari hayvonlarni bosh qismida ko‘proq to‘plangan bo‘lib sezgi a’zolari bilan bog‘lanadi. iii-bosqich naysimon nerv tizimi. umurtqali hayvonlarda nerv hujayralari bir-biri bilan bog‘lanib uzluksiz nerv tizimchasini hosil qiladi. uning ichida bo‘shlig‘i bo‘ladi. bu bosqichda nerv tizimi bir xil segmentlardan iborat bo‘lib, neyronlarning o‘simtalari ma’lum bir segmentga tegishli sohaga tarqaydi. nerv tizimining taraqqiyoti odamning markaziy nerv tizimi pushtning tashqi varag’i ektodermadan taraqqiy etadi. pusht tanasining dorsal qismlarida ektoderma hujayralari nerv (medullyar) plastinkani hosil qiladi. dastlab u bir qavat hujayralardan iborat bo‘lib, keyinchalik bu hujayralardan spongioblastlar (tayanch to‘qima-neyrogliyani hosil qiluvchi) va nerv hujayralarini hosil qiluvchi neyroblastlar takomillashadi. medullyar plastinka hujayralarining ko‘payishi uning turli qismlarida har xil bo‘lgani uchun u bukilib medullyar egat hosil bo‘ladi. uning chekkalari o‘sishi natijasida sekin-asta ko‘tariladi va o‘zaro birikib nerv nayini hosil qiladi. nerv nayi birikish davrida uch qavatdan iborat bo‘lib, keyinchalik ichki qavatidan qorinchalar va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nerv tizimi mashg'uloti"

amaliy mashg`ulot: nerv tizimi. mashg’ulotning maqsadi: amaliy mavzusini tashkil etishda pedagogik texnologiyalardan, grafik organayzerlardan va keys-stadi usullaridan foydalanish orqali talabalarda o’zlashtirilgan bilimlarni amaliy qo’llash ko’nikmalarini shakllantirishga, aniq vaziyatlarni taxlil qilish, farazlarini ilgari surish, avval o’zlashtirgan bilim, ko’nikma va malakalarini yangi vaziyatlarda qo’llab, yangi bilim, ko’nikma va malakalarni egallash, o’z fikrlarini bayon etishlariga erishiladi. mashg’ulotning ahamiyati: talabalarda kasbiy faoliyatda uchraydigan masalaning yechimini izlash va topa olish, jamoada ishlash, bo’lajak kasbining nozik tomonlarni o’rganishga imkoniyat yaratish. mashg’ulotning qisqacha nazariy qismi. i.p. pavlov ta’limoti bo‘yicha organizm ayrim a’zolar yoki...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (594,4 КБ). Чтобы скачать "nerv tizimi mashg'uloti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nerv tizimi mashg'uloti DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram