psixik hodisalar va jarayonlar

DOCX 21 pages 36.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.0 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: tafakkurni bilish faoliyati sifatida o’rganish reja: 1. psixik hodisalar, holatlar, jarayonlar haqida tushuncha. 2. bilish jarayonlari haqida tushuncha. 3. sezgi, idrok, tafakkur, xayol jarayonlari, ularning o’xshashligi va farqlari. psixik hodisalar psixik holatlarni, psixik jarayonlarni va psixik xususiyatlarni o’z ichiga oladi. bularning barchasi tirik organizmning tashqi olamni u yoki bu darajada aks ettirishi bilan bog’liq bo’lganligi uchun ham bir so’z bilan ruhiy, psixik hodisalar deb ataladi. psixik hodisalarning birinchisi hisoblangan psixik holatlar deganda tashqi olamni aks ettirish va javob qaytarish xususiyati, mexanizmlari tushuniladi. masalan, bolalar va kattalarning dunyoni aks ettirishlari,sog’lom yoki betob odamning aks ettirishi,bardam,tetik yoki horg’in, charchagan odamning aks ettirishi sifat xususiyatlari va holatlari bir-biridan farq qiladi. psixik xususiyatlar deganda odam – subyektning betakror, bir-biridan farq qiladigan xususiyatlaritushuniladi. bunda asosan odamning temperamenti, qobiliyati va xarakteri nazarda tutiladi.psixik hodisalar ichida psixik jarayonlar yetakchi va asosiy mazmunni kasb etadi. psixik jarayonlar tashqi olamni ongda aks ettirish, unga javob reaksiyalarini berish bilan …

2 / 21

a shaxsning individual xususiyatlari deb nomlangan qismlarga bo’lib o’rganiladi. psixik hodisalar - bu faoliyatning hozir ta’sir etayotgan (sezgi, idrok) yoki qachonlardir, ya’ni turmush tajribasida (xotira) yuz bergan qo’zg’oluvchiga javob tarzida ro’y beradigan, ana shu ta’sirni umumlashtiradigan, ular pirovard natijada olib keladigan natijalarni (tafakkur, xayol) oldindan ko’ra olishga yordam beradigan, bir xil ta’sirlar natijasida faoliyatni (his-tuyg’u, iroda) kuchaytiradigan yoki susaytiradigan, umuman faollashtirib yuboradigan va boshqa xildagi ta’sirlar oqibatida uni tormozlaydigan, odamlar xulq-atvoridagi (temperament, xarakter va b.) tafovutlarni aniqlaydigan doimiy boshqaruvchilaridir. tashqi olamni aks ettirishda rol o’ynaydigan jarayonlar deganda sezgi, idrok, tafakkur, xayolni tushunamiz. biroq boshqa psixik jarayonlar ham ta’sir ko’rsatadi. psixik jarayonlarda birinchi signallar tizimi bilan bir qatorda odam uchun xos bo’lgan ikkinchi signallar tizimi ham ahamiyatlidir. xohlagan psixik jarayonning sodir bo’lishi va davom etishi shunday bir ruhiy hodisaga bog’liqki u barcha jarayonlarda ishtirok etadi, uning samaradorligiga ta’sir o’tkazadi. bu diqqatdir. diqqat ongning bir nuqtaga qaratilishi bo’lib, shaxsning faolligini hamda uning …

3 / 21

qdor va boshqa ko’plab narsalar to’g’risida biz sezgi a’zolari vositachiligida axborotlarga ega bo’lamiz.sezgi deb sezgi a’zolarimizga bevosita ta’sir etib turgan narsa yoki hodisalarning ayrim sifat va xossalarining ongimizda aks ettirilishiga aytamiz. biz turli ranglarni, ta’mlarni, og’ir-yengilni, issiq-sovuqni, tovushlarni sezamiz. sezgi a’zolari axborotni qabul qilib oladi, saralaydi, jamlaydi va miyaga yetkazib beradi. sezgi a’zolari tashqi olamning kishi ongiga kirib keladigan yagona yo’lidir. sezgi a’zolari kishiga tevarak atrofdagi olamda mo’ljal olish imkonini beradi. sezgilar hosil bo’lishi uchun quyidagi shartlar bo’lishi kerak: birinchidan, sezgi a’zolarimizdan birontasiga ta’sir etadigan narsa yoki hodisa bo’lishi kerak. ikkinchidan, sezuvchi apparat soz bo’lishi kerak. bu apparat quyidagi qismlardan iborat: 1. sezuvchi organ (reseptor). 2. o’tkazuvchi yo’l (afferent nerv). 3. bosh miya po’stlog’idagi markaz 4. miyadan javob impulslarini uzatuvchi yo’l (efferent nerv). bitta sezgi apparatini tashkil qiladigan qismlarni i. p. pavlov umumlashtirgan nomda analizator deb atagan. sezgi mohiyatiga ko’ra obyektiv olamning subyektiv siymosidir. lekin sezgilarning hosil bo’lishi uchun organizm …

4 / 21

ixik hodisalar kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. qo’zg’otuvchining aynan o’ziga o’xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida hosil bo’ladigan nerv jarayoni sezgining fiziologik negizi hisoblanadi. analizator uch qismdan tarkib topadi: 1) tashqi quvvatni nerv jarayoniga aylantiradigan maxsus transformator hisoblangan periferik bo’lim (reseptor). 2) analizatorning periferik bo’limini markaziy analizator bilan boglaydigan yullarini ochadigan afferent nerv (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar. 3)analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq (miyaning o’zi bilan tugaydigan) bo’limlar. analizator periferik bo’limlarining muayyan hujayralari miya qobig’idagi hujayralarning ayrim qismlariga mos bo’ladi. jumladan, ko’z to’r pardasining turli nuqtalarida hosil bo’ladigan tasvir miya qobig’ida ham har xil nuqtalarda shuni aks ettiradi; eshitishda ham xuddi shu jarayonni kuzatishimiz mumkin: nog’ora parda va miyadagi aks sado. sezgining hosil bo’lishi uchun hamma analizatorlar yaxlit bir narsa sifatida ishlashi darkor. qo’zg’otuvchining reseptorga ta’siri qo’zg’alishning yuz berishiga olib keladi. analizator nerv jarayonlarining yoxud reflektor yoyining butun yo’li manbai va eng …

5 / 21

joylashgan hamda ichki a’zolarining holatini aks ettiradigan interoseptiv sezgilar; 3. reseptorlari mushaqlarda va paylarda o’rnashgan proprioseptiv sezgilar; ular gavdamizning harakati va holati haqida axborot berib turadi. harakatni sezadigan proprioseptiv sezgi turi, shuningdek, kinesteziya deb ham atalib, uning reseptorlari kinestezik yoki kinestetik reseptorlar deb ham ataladi. ekstroseptorlarni ikki guruhga: kontakt va distant reseptorlarga ajratish mumkin. teri orqali paypaslab ko’rishga asoslangan sezgilarni taktil sezgilar deyiladi, bular ham o’z funksiyasiga ko’ra bir necha xil bo’lishi mumkin, masalan, haroratni sezish, silliq yoki g’adir-budirni, qattiq yoki yumshoqni, issiq-sovuqni sezish va hokazo. sezgilarning umumiy qonuniyatlari. sezgilar aynan bir xil qo’zg’atuvchilarni aks ettirish shaqllaridan iboratdir. jumladan, elektro magnit nurlanishi ko’rish sezgisining qo’zg’otuvchisi hisoblanadi. bu nurlanish to’lqini uzunligi 380 dan 770 millimikron doirasida bo’ladi va ko’rish analizatorida nerv jarayoniga aylanadi. eshitish sezgilari-reseptorlarga tebranish tezligi (chastotasi) 16 dan 20 ming gersgacha bo’lgan tovush to’lqinlari ta’sirini aks etish natijasidir. ta’sir kuchi shundan past bo’lsa ham, baland bo’lsa ham sezgi paydo …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixik hodisalar va jarayonlar"

mavzu: tafakkurni bilish faoliyati sifatida o’rganish reja: 1. psixik hodisalar, holatlar, jarayonlar haqida tushuncha. 2. bilish jarayonlari haqida tushuncha. 3. sezgi, idrok, tafakkur, xayol jarayonlari, ularning o’xshashligi va farqlari. psixik hodisalar psixik holatlarni, psixik jarayonlarni va psixik xususiyatlarni o’z ichiga oladi. bularning barchasi tirik organizmning tashqi olamni u yoki bu darajada aks ettirishi bilan bog’liq bo’lganligi uchun ham bir so’z bilan ruhiy, psixik hodisalar deb ataladi. psixik hodisalarning birinchisi hisoblangan psixik holatlar deganda tashqi olamni aks ettirish va javob qaytarish xususiyati, mexanizmlari tushuniladi. masalan, bolalar va kattalarning dunyoni aks ettirishlari,sog’lom yoki betob odamning aks ettirishi,bardam,tetik yoki horg’in, charchag...

This file contains 21 pages in DOCX format (36.0 KB). To download "psixik hodisalar va jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: psixik hodisalar va jarayonlar DOCX 21 pages Free download Telegram