hamza hakimzoda

PPTX 29 pages 3.4 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) adibning hayoti va ijodi. hamza xx asr oʻzbek adabiyotiga tamal toshini qoʻyganlardan biri. xix asr oxiri xx asr boshidagi oʻzbek madaniyatining eng yirik namoyandalaridan, faol maʼrifatparvar shoir, oʻqituvchi, jamoat arbobi. u sheʼriyatni hayotga va xalqqa yaqinlashtirish, hozirgi zamon nasrini oʻzbek adabiyotida qaror topdirish, ayniqsa drama, komediya, tragediya yaratish bobida va teatr sanʼatini rivojlantirishdaulkan izlanishlar va kashfiyotlar qilgan sanʼatkordir. hamza 1889 yilda qoʻqonda tabib oilasida tugʻildi. otasi maʼrifatli, ilgʻor ziyoli edi. hamza eski maktabda, rus-tuzem maktabida va madrasada oʻqidi, fors, arab va rus tillarini oʻrgandi. shu bilan birga fuzuliy, navoiy, hofiz kabi mashhur sharq shoirlari, furqat, muqimiy asarlari ustida mustaqil mutolaa qildi, ulardan oʻrgandi, ilhomlandi va ular taʼsirida 1905 yildan boshlab “nihon” taxallusi bilan sheʼrlar yoza boshladi va 25 yoshdayoq “devon” tuzdi. ularda sharq sheʼriyatiga xos muhabbat, diniy tematika bilan birga maʼrifatga chaqirish muhim oʻrin egallaydi. hamza oʻzining pedagogik faoliyatini 1910 yilda toshkentda …

2 / 29

oʻzgarishlar bilan tanishdi. 1915–1917-yillar davomidahamza qator asarlar yaratib, undaxalqhayoti, uning orzu-intilishlarini ifodaladi, oʻzining insonparvarlik gʻoyalarini xalq tili bilan sodda va ravon uslubda bayon etdi, ommani ilm-maʼrifatgachaqirdi, bidʼatni qoraladi. uning “yangi saodat” povesti, “gul” turkumidagi toʻplamlari (“milliy ashulalar uchun milliy sheʼrlar majmuasi”) shu davrlarda yozilgandir. u maʼrifatparvarlik gʻoyalarini ommalashtirishda teatrdan ham unumli foydalandi.1915–1916-yillarda “feruzaxonim”, “ilm hidoyati”, “loshman fojiasi” kabi qator drama va komediyalar yozib, baʼzilarini oʻzi tuzgan “havaskor truppa”sida sahnalashtirdi. adibning jadidchilik harakatlaridagi o’rni. hamzaning 1917 yilga qadar boʻlgan faoliyati va ijodi oʻz davri madaniy-maʼnaviy hayoti, maʼrifatchilik va jadidchilik taʼsirida shakllanib, uning faol ishtirokchisi boʻlganligi, mustamlaka zulmiga qarshi xalq orasida maʼrifat tarqatish yoʻlida tinimsiz kurash olib borganligini koʻrsatadi. u jadidlarga ergashdi va jadidchilikning ilgʻor vakillaridan biriga aylandi. jadidlar otasi ismoil gʻaspirali vafot etganda hamza marsiya yozib, “dod qil davri falaqdin, botdi xurshidi jahon”, deb yozdi. munavvar qorini “muhtaram ustozi oliy”, “maʼnaviy ota”, deb atadi. hamza bir maqolasida bunday deb yozdi: “agar …

3 / 29

z asarlarida ana shularga qarshi kurash olib bordi. “zaharli hayot” dramasida maryamxon “shariatda jabr harom!”, “shariatda adolat bor”, “islomiyat oʻlmaydi”, deydi. hamza “pora olib, dindan kechib” xalqni aldaganlarni “millat hisi yoʻq ekan” deb taʼkidlaydi. 1917 yil fevral voqeasi munosabati bilan yozgan maqolasida hamza bunday deydi: “mana bu kun haqiqatan, hurriyat vositasi bilan eski xoin va zolim, mustabid hukumati 50 yildan beri boʻyin, qoʻl va oyogʻimizga sezimsiz solub kelgan umrlik ogʻir zanjirlarni qoʻlga koʻrsatub yechdi, xolos qildi. bu haqiqat, musovot vositasi bila, bir taraf, zolim amaldorlar, ikkinchi tarafdan, rahmsiz, shafqatsiz talonchilar temir tirnogʻi ostida poʻstlari butun sidirilub, yuraklari ezilub, choʻkub xonimonlaridan ajrob kelub turgan mazlum, nohaq faqiru bechora, yetim, gʻariblarning burgutlarning panjai margidan raho qildi… bu kun ostroumov, ilminskiy kabilarning tarbiyasida yashagan va aning maslakiga xizmat etuvchi, vatandagi oʻz oramizdan chiqqan din xoinlarini xiyonatlarin haqiqat maydoniga otur. nohaqlarni sharmanda va marnigun qilur”. adibning ma’naviy merosi. hamza kompozitor, rejissyor, jurnalist, pedagog va …

4 / 29

heʼrida “toʻrt yuz yillik romanov bitgach davlati koʻtarildi asorat, xoʻrlik illati”, “bir sanjoqda toʻplansin islom davlati” deb kuylaydi. hamza sheʼriyati, xususan, uning “milliy ashulalar uchun milliy sheʼrlar majmuasi” uning ijodidagina emas, balki umuman xix asr oxiri xx asr boshidagi oʻzbek sheʼriyatida olgʻa tashlangan katta bir qadamdir. hamza bu realistik turkumda turkiston xalqining haqqoniy ahvolini, oʻz soʻzi bilan aytganda “turkiston qissasini” koʻrsatib beradi. toʻplamdagi sheʼrlarni sodda tilda va xalq qoʻshiqlari pardasida, yoʻsini, yoʻli va ohangida yozadi, har bir sheʼr boshida xalq orasida mashhur boʻlgan biror ashulani koʻrsatib, undan parcha keltirib oʻtadi. uning “yangi saodat” povesti ham yangicha proza asarlari yaratish sohasida qoʻyilgan muhim qadamdir. unda ham maʼrifat, erkin-baxtli hayotga intilish ruhi yetakchilik qiladi. asarning soʻngida shunday soʻzlarni oʻqiymiz: “xudo zolim emas, birovga berub, birovga bermay qoʻymas. xudoyi taborak va taolo saodat ilmda, razolat jahlda, har bir ish bandaning oʻz harakatiga muvofiq, deb kalomida takror xabar bergani bor”.hamza dramalari oʻzbek adabiyotiga yangilik …

5 / 29

di anʼanalarining salmogʻi katta. hamza oz davrida teatrlarda ishladi drammalar truppalar tuzdi. u toʻgʻri soʻzligi, haqiqatgoʻyligi va murosasizliga tufayli biror yerda muqim ishlay olmadi. buxoroda, toshkentda, fargʻona, xoʻjaylida, avval qishlogʻida – yurt boʻylab koʻchib yurdi. 1929 yili 18 martda shohimardonda fojiali oʻlim uni hayotdan olib ketdi. мeвалар можаросиўрукўрук ўрнидан туруб,рангини сарғайтуруб,келди тутни бошига,шовқун солуб тик туруб.деди: „эй тут, талтайиб,дема ҳар сўз ялпайиб,бошгинангга бир урай,ерда қолгин шалпайиб.сени кўп еган кишибадан қашимоқ иши,ортуқчадур устигаюракбуруқ ташвиши.оре ман сандан кейин,сандан юз ҳисса ширин,айтуб адо қилайин,қайси ҳуснимни бирин.ўзум минг дардга даво,қурутса андан бажо,ҳатто мағзимни олуб,солгай қандолат аро.мухтасар айлай сўзум,мева ичра бир ўзум,боғ ичини ёмтар,оппоқ, ойдиндак юзум“ гилосгилос ҳаддан ошиқуб,хафаликдан тошиқуб,келди ўрук бошига,мушт кўтаруб шошиқуб:„эй ўрук, сан сўзлама,махтанмоқни кўзлама!ёнбошингга бир тепай,боғга ҳаргиз юзлама.ғўранг қурсун, кеч битар,еган киши ич кетар.пишганинг шалпайтируб,қуруғингдан бод етар.билурсан, отим гилос,суяр мани ом-у хос.мани кўрган кишиларўзга мева хоҳламас.шириндурман асалдан,дорудурман азалдан.бисмилло деб еганниқутқазам минг касалдан.калтароқ қилай сўзум,махтасам арзир ўзум.боғга кирган кўзигаёқутдек ёнар юзум“. hamzaning …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hamza hakimzoda"

hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) adibning hayoti va ijodi. hamza xx asr oʻzbek adabiyotiga tamal toshini qoʻyganlardan biri. xix asr oxiri xx asr boshidagi oʻzbek madaniyatining eng yirik namoyandalaridan, faol maʼrifatparvar shoir, oʻqituvchi, jamoat arbobi. u sheʼriyatni hayotga va xalqqa yaqinlashtirish, hozirgi zamon nasrini oʻzbek adabiyotida qaror topdirish, ayniqsa drama, komediya, tragediya yaratish bobida va teatr sanʼatini rivojlantirishdaulkan izlanishlar va kashfiyotlar qilgan sanʼatkordir. hamza 1889 yilda qoʻqonda tabib oilasida tugʻildi. otasi maʼrifatli, ilgʻor ziyoli edi. hamza eski maktabda, rus-tuzem maktabida va madrasada oʻqidi, fors, arab va rus tillarini oʻrgandi. shu bilan birga fuzuliy, navoiy, hofiz kabi mashhur sharq shoirla...

This file contains 29 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "hamza hakimzoda", click the Telegram button on the left.

Tags: hamza hakimzoda PPTX 29 pages Free download Telegram