yosh grammatikachilarning asosiy qarashlari

DOCX 9 sahifa 25,2 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 25,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

4- maʼruza. tilshunoslik tarixidagi yoʻnalishlar va maktablar reja: 1. yosh grammatikachilarning asosiy qarashlari 2. moskva lingvistik maktabi 3. qozon lingvistik maktabi. 4. peterburg maktabi. tayanch tushunchalar: qiyosiy-tarixiy metod, asosiy davrlar, asosiy vakillari, konsepsiyalari, asosiy qarashlari, jonli tilni oʻrganish, tarixiylik, atomizm, f.fortunatov, moskva, shakl, grammatik turkum, morfologiya, paradigma, qozon, i.a.boduen de kurtene, n.v.krushevskiy, v.a.bogoroditskiy, peterburg, l.v.shcherba, a.a.shaxmatov, tilshunoslikdagi yoʻnalishlar, a.m.peshkovskiy, g.o.vinokur, e.d.polivanov, a.a.shaxmatov, n.ya.marr, i.i.meshchaninov. maʼlumki, qiyosiy-tarixiy jihatdan hind-yevropa tillarini oʻrganish jarayoni bir necha taraqqiyot davrini boshidan kechirdi. ular quyidagilardan iborat: 1-davr.qiyosiy-tarixiy metodning asoslanishidan yosh grammatikachilargacha. 2-davr. yosh grammatikachilar. 3-davr. yosh grammatikachilardan f. de sossyurning “umumiy tilshunoslik kursi” asarigacha. 4-davr. f. de sossyurning “kursi” dan hozirgi kungacha. xix asrning 70-80-yillarida tilshunoslikda eski tilshunoslik yoʻnalishlariga hujum qilib yangi yoʻnalish maydonga keldi. nemis filologi f. tsarnke ularga kulgili tarzda yosh grammatikachilar deb nom berdi. yosh grammatikachilar oqimining boshlovchisi k. brugman bu nomni maktabning nomi qilib oldi. yosh grammatikachilar gʻoyalari amerika indologi v.d.uitni, italiyada …

2 / 9

09), german paul (1846-1921), bertold delbryuk (1842-1922) kabilar davom ettirib rivojlantirdilar. yosh grammatikachilarning asosiy qarashlari k.brugman va g.ostgofning “morfologik tadqiqotlar” nomli kitobining soʻzboshisida, g.paulning “til tarixining tamoyillari” kitobida, b. delbryukning “tilni oʻrganishga kirish” nomli asarlarida oʻz ifodasini topgandir. ular oʻz asarlarida uch konsepsiyani himoya qildilar: 1. til taraqqiyotida fonetik qonuniyatlar chetda qolmaydi. 2. til hodisalarining oʻzgarishida fonetik, morfologik oʻxshashlik (analogiya) asosiy rol oʻynaydi. 3. jonli dialektal nutq tilshunoslikning asosiy obyekti deb hisoblanishi kerak. yosh grammatikachilar tilni individual psixo-fiziologik faoliyat deb baholaydilar. ularning fikricha, tildagi hamma oʻzgarishlar individning nutqiy faoliyatida yuz beradi. til doim oʻzgarib turuvchi hodisa boʻlib, uni tarixiy nuqtai nazardangina oʻrganish maqsadga muvofiqdir. agar a. shleyxer tarixiylikni oʻzboshimchaliklar kurashi deb qarasa, yosh grammatikachilar tarixiylik ilmiylikdir, deb uqtiradilar. ular tarixiy nuqtai nazardan oʻrganishda umumiy hodisalarni emas, balki aniq hodisalarni oʻrganishni tavsiya etadilar. lekin yosh grammatikachilarda tarixgacha boʻlgan tilning oʻsish davri va tilning rivojlanmagan davri, degan konsepsiya yoʻq. yosh grammatikachilarning asosiy …

3 / 9

oʻrganganlar. tarixiylik tamoyili va tarixiy jarayon nazariyasi g. paulda har tomonlama ishlangandir. har qanday inson madaniyatining shakllari kabi til ham tarixan tekshirilishi kerak boʻlgan fandir, deydi g. paul. g. paul tarixiy fanlarni ikki guruhga ajratadi: 1.tarixiy tabiiy fanlar. 2.madaniyat haqidagi tarixiy fanlar. tilshunoslik madaniyat haqidagi fanlardan biri boʻlib, u tilni kishilik madaniyati yaratuvchisi sifatida oʻrganishi kerak. tarixiylik g.paulni psixologizmga olib keldi. u tarixiylik tamoyili asosida til mohiyatini psixologik nuqtai nazardan hal qildi. g. paul kontsepsiyasining mohiyati shundaki, u tarixiylikdan psixologizmga, psixologizmdan individualizmga tomon boradi. xullas, yosh grammatikachilar maktabi vakillarining qarashlarida quyidagilar yaqqol koʻzga tashlanadi: yosh grammatikachilar: 1.tilni individual psixofiziologik faoliyat deb bildilar. 2.tildagi oʻzgarishlar ayrim shaxsning odatdagi nutq faoliyatida yuzaga kelishini taʼkidlashdi. 3. bobo tilni tiklashga qarshi chiqib, jonli tillarni oʻrganishga chaqirdilar. 4. tilning ikki xil faoliyati (individual-psixologik, fiziologik) borligini koʻrsatishdi. 5. tilga doimiy oʻzgarib turuvchi hodisa sifatida tarixiy yondashishni talab qilganlar. 6. taʼlimotida atomizm asosiy rol oʻynab, bunda til …

4 / 9

tovush evolyutsiyasi muammosi bilan shugʻullanadi. individual-psixologik pozitsiyada turuvchi yosh grammatikachilarga qarshi f. fortunatov tilning ijtimoiy xarakterini va til tarixining jamiyat tarixi bilan bogʻliqligini koʻrsatadi. f. f. fortunatov til va tafakkur birligiga katta eʼtibor berib, shu asosda tilni oʻrganishning aniq masalalarini yechadi. f. f. fortunatov soʻz strukturasi muammosini, grammatik nazariya talqinini berib, tilshunoslik taraqqiyotiga katta xizmat qildi. bundan tashqari, tildagi shakl haqida original taʼlimot yaratdi. moskva universitetida oʻqituvchilik qilib yurgan davrida oʻz maktabini yaratdi. f. f. fortunatovning eʼlon qilingan asarlari koʻp emas. uning qarashlari “hind-yevropa tillarining qiyosiy grammatikasidan bir necha sahifa”, “qiyosiy tilshunoslik”, “hind-yevropa tillarining qiyosiy morfologiyasi (turlanish va tuslanish)” kabi asarlarida oʻz ifodasini topgan. f. f. fortunatovning til va til hodisalari haqidagi qarashlari quyidagilardan iborat: 1. yosh grammatikachilar taʼsiri ostida tilning tashqi va ichki tarixi haqidagi taʼlimotni yaratdi. u bir tomondan tilni ijtimoiy hodisa deb, uning taraqqiyotini jamiyat taraqqiyotida koʻrsa, ikkinchidan, tilni har bir shaxsning individual faoliyati bilan bogʻlaydi. 2. …

5 / 9

ʻzgartirishga ega boʻlgan soʻzlar va b) oʻzgarmaydigan soʻzlarga boʻladi. b. toʻla boʻlmagan soʻzlar. v. undovlar. toʻla soʻzlar shakliga ega boʻlganlariga ot, feʼl, sifat, olmoshlarni kiritadi. 5.rus tilshunosligida etimologiya nomi bilan atalib kelgan boʻlimni morfologiya deb atadi. morfologiya ayrim soʻzning shakllari haqidagi taʼlimot boʻlsa, sintaksis soʻz birikmalari shakli haqidagi taʼlimotdir. leksikologiya soʻzlarning real maʼnolarini oʻrgansa, grammatika formal maʼnolarini oʻrganadi va u tilning shakli haqidagi taʼlimotdir. tilning tovush tomoni haqidagi taʼlimot esa mustaqil boʻlimni tashkil qiladi. soʻzning grammatik shakli, soʻz shakllarining tuzilishiga koʻra, sintetik, analitik, aralash shakllari, soʻz birikmasi shakli, gap boʻlagi va gap shakllari mavjud. 6. soʻz oʻzgartirish paradigmalarida shakllardan baʼzilarining formal qismi, yaʼni affiksi boʻlmasligi mumkin. paradigmadagi bunday soʻz shakli yuqorida keltirilgan birinchi qarashga sigʻmay qoladi. masalan, otning bosh kelishik shakli. affikssiz holatni shakl deyish bilan amalda asos qilib olingan mezondan chekinib, soʻzning nutqdagi umumiy koʻrinishini butunicha shakl deb hisoblash kerak, degan mezonga asoslanadi. soʻzning negiz va affikslarga boʻlinish imkoniyatini …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yosh grammatikachilarning asosiy qarashlari" haqida

4- maʼruza. tilshunoslik tarixidagi yoʻnalishlar va maktablar reja: 1. yosh grammatikachilarning asosiy qarashlari 2. moskva lingvistik maktabi 3. qozon lingvistik maktabi. 4. peterburg maktabi. tayanch tushunchalar: qiyosiy-tarixiy metod, asosiy davrlar, asosiy vakillari, konsepsiyalari, asosiy qarashlari, jonli tilni oʻrganish, tarixiylik, atomizm, f.fortunatov, moskva, shakl, grammatik turkum, morfologiya, paradigma, qozon, i.a.boduen de kurtene, n.v.krushevskiy, v.a.bogoroditskiy, peterburg, l.v.shcherba, a.a.shaxmatov, tilshunoslikdagi yoʻnalishlar, a.m.peshkovskiy, g.o.vinokur, e.d.polivanov, a.a.shaxmatov, n.ya.marr, i.i.meshchaninov. maʼlumki, qiyosiy-tarixiy jihatdan hind-yevropa tillarini oʻrganish jarayoni bir necha taraqqiyot davrini boshidan kechirdi. ular quyidagilardan ibora...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (25,2 KB). "yosh grammatikachilarning asosiy qarashlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yosh grammatikachilarning asosi… DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram