badiiy asarda syujet va kompozitsiya

DOC 8 pages 90.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

alisher navoiyning “sab’ai sayyor” dostonida 4-mavzu: badiiy asarda syujet va kompozitsiya. (2 soat). reja: 1. syujet haqida umumiy ma’lumot. 2. syujetni shakli xarakterlovchi ikki qarash: a) syujet – xarakter qirralari namoyon bo’ladigan voqealar; b) syujet – hayot ziddiyatlarini umumlashtiruvchi voqealar. 3. syujet va konflikt. syujet elementlari haqida ma’lumot. 4. syujet usullari, hayot materiali va syujet. fabula va syujet. 5. syujetda zamon va makon. tayanch so’z va iboralar: syujet, kompozitsiya, ekspozitsiya, tugun, voqea rivoji, kulminatsiya, prolog, epilog, yechim, interyer, qoliplash, epigraf, asar sarlavhasi, badiiy asar shakli, badiiy asar mazmuni, konflikt, kompozitsiya, badiiy til, obraz, lirika, g`oya, badiiy asar, ilmiy asar, konflikt. hayot materialini badiiy aks ettirishda yozuvchi rang-barang tasvir vositalaridan foydalanadi. ana shunday vositalardan biri syujetdir. obrazlarning o’zaro munosabatidan, kurashidan kelib chiquvchi, iroda yo’nalishini, xarakter xususiyatini namoyon qiluvchi voqealar silsilasiga s y u j e t deyiladi. syujet fransuzcha sujet – predmet, mazmun, narsaning tasviri ma’nosini bildiradi. gorkiy “adabiyotning uchinchi elementi …

2 / 8

unday emas. ular qandaydir tarzda boshlanadi va nihoyasiga yetadi. masalan, hikoya, roman, qissada va dostonda qahramonlar hayotining ma'lum bir vaqt oralig`idagi kechmish-kechirmishlari qalamga olingan bo`ladi. biroq chegaralangan bu muddatdagi hodisalar badiiy asardagi qahramonlar xususida (albatta, ular asosiy qahramon yoki badiiy xarakter darajasidagi qahramon bo`lsa) yaxlit tasavvur qiladi. bunday samaraga esa badiiy asarning shakl va mazmun, mavzu va g`oya, syujet va kompozisiya, badiiy til singari vositalari mutanosibligi yordamida erishiladi. har qanday badiiy asar shakl va mazmun, mavzu va g`oya, syujet va kompozisiya singari unsurlardan tarkib topgan bo`ladi. biroq har qanday badiiy asar mavjudligining bosh asosi uning tilidir. til badiiy asarning joni, qoni, urib turgan yuragidir. ana shu tayanch asos qanchalik baquvvat bo`lsa, badiiy asar shunchalik barkamol bo`ladi. badiiy asar shakl va mazmunidagi rassomlik ham, undagi mavzu va g`oyaning yorqinligi ham, syujet va kompozisiyaning qiziqarli, o`zaro muvofiqlik darajasi ham, avvalo, ijodkorning so`z qo`llash, uni tanlash, ishlatish mahoratiga bog`liq. badiiy asar muvaffaqiyatining bu …

3 / 8

radi. aktyorlar ana shu badiiy asar-ssenariydagi qahramonlar rolini ijro etishadi. operator esa rol ijro etayotgan ana shu qahramonlar holatini texnika vositalari yordamida suratga oladi. kinofilm yaratishda aktyor, operator, rejissyordan tashqari, yana ko`plab sahna mutaxassislari ishtirok etishadi. shuning uchun kino sintetik san'at hisoblanadi. voqea-hodisalarning tashqi ko`rinishini aks ettirish orqali ularning ichki mohiyatini gavdalantirish badiiy asarning shakl va mazmunidir. bu badiiy asar shakl va mazmunini eng sodda tushuntirishdir. yana oddiylashtiriladigan bo`lsa, badiiy asarda mazmunning obrazlar, syujet, kompozisiya va boshqa badiiy tasvir vositalari orqali ifodalanishi shakldir. roman, hikoya, qissa, doston shakli deyilganda obrazlarning o`zaro munosabatlari, ular bilan bog`liq voqea-hodisalardan kelib chiqadigan syujet, voqealarning joylashish tartibi nazarda tutiladi. ana shu obrazlar harakat, faoliyati, asar syujeti va kompozisiyaning ma'lum maqsadga yo`naltirilgani esa o`sha asarning mazmuni hisoblanadi. mazmunning ta'sirchan, shaklning yorqin bo`lishiga asos bo`luvchi omillar orasida obraz alohida ajralib turadi. chunki-obrazda, ya'ni asardagi inson qiyofasida ijodkorning maqsadi, niyati mujassamlashgan bo`ladi. obrazda aniq bir shaxs qiyofasi gavdalantirilishi …

4 / 8

ek, g`azal bilan g`azalda, tuyuq bilan tuyuq, ruboiy bilan ruboiy orasida farq seziladi. bu avvalo, ulardagi fikrda namoyon bo`ladi, obrazlarda aniq bilinadi. mazmun bo`lakmi, demak, shakl ham o`zgacha, deylik, g`azalning qofiyalanish tarzida, radiflarda, hijolarning miqdorida akslanadi. tuyuq, ruboilar o`rtasidagi farq ham shu unsurlarda bilinadi. hikoya, qissa, roman, drama, komediya, tragediya kabi janrlarga mansub har bir asarning o`ziga xos jihatlari bundan ham aniqroq namoyon bo`lib turadi. “mavzu”, ya'ni tema yunoncha so`z bo`lib, "narsa-buyum" degan ma'noni bildiradi. biroq badiiy asar mavzusi unda qalamga olingan voqea yoki narsa-buyumlar emas. badiiy asar mavzusi ijodkor tanlagan hayotiy voqealar, u yoritgan asosiy muammolarning umumlashmasidir. adabiy asar uchun asos qilib olingan fikr va maqsad uning mavzusidir. adabiy asar mavzusi tanlangan biror bir moddiy narsa-buyum emas, balki fikr, qarashdir. ya'ni, hayotning muayyan muammosi xususida fikr yuritish badiiy asarning mavzusidir. albatta, mavzuga ham borlikdagi narsa-hodisalar asos bo`ladi. badiiy asar uchun eng asosiy narsa-hodisadir. inson hayoti, uning turli vaziyatlardagi kayfiyati, …

5 / 8

bati, kishilararo muomala-munosabatlari, odamlarning baxt, baxtsizligi, quvonch, qayg`usi, mehr, qahri, saxiyligi, baxilligi va boshqalar adabiyotning abadiy mavzularidir. ayni choqda, har bir zamonning o`z muammolari bo`ladiki, ular davriy mavzular doirasiga kiradi. masalan, 30-yillarda kolxoz qurilishi, yangi yerlarning o`zlashtirilishi o`zbekistonda jiddiy muammo bo`lgan. bu muammmoni mavzu qilib, ko`plab she'riy, nasriy asarlar yozilgan. albatta, adabiyot o`z davrining dolzarb muammolarini yoritib ko`rsatishi kerak. u bu bilan hayotning ijtimoiy taraqqiyotiga muayyan ta'sir ko`rsatadi. kishilarning ongu fikrini ma'lum bir yangilikka jalb etadi. bundan ham muhimi-davr muammolarini akslantirish zamona kishilari qiyofasini gavdalantirish, ularning o`z ajdodlaridan qaysi jihatlari bilan farqlanishini namoyon etish imkonini beradi. ijodkor maqsadini boshqarib, uning qarashlari, hodisaga yondashishlarini ma'lum bir izga solib turadigan ana shu hodisa g`oyadir. adabiyotning g`oyaviyligi masalasiga turlicha yondashiladi. adabiyotning g`oyaviyligini oqlovchilar ham, uni butunlay qoralovchilar ham bor. umuman esa adabiyotning g`oyaviyligiga bu tarzda ta'rif beriladi: "tasvirlanayotgan narsa yoki voqeaga ijodkorning munosabati, uning hayotga va insonga bo`lgan ideali" (hotamov n., sarimsoqov b. …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asarda syujet va kompozitsiya"

alisher navoiyning “sab’ai sayyor” dostonida 4-mavzu: badiiy asarda syujet va kompozitsiya. (2 soat). reja: 1. syujet haqida umumiy ma’lumot. 2. syujetni shakli xarakterlovchi ikki qarash: a) syujet – xarakter qirralari namoyon bo’ladigan voqealar; b) syujet – hayot ziddiyatlarini umumlashtiruvchi voqealar. 3. syujet va konflikt. syujet elementlari haqida ma’lumot. 4. syujet usullari, hayot materiali va syujet. fabula va syujet. 5. syujetda zamon va makon. tayanch so’z va iboralar: syujet, kompozitsiya, ekspozitsiya, tugun, voqea rivoji, kulminatsiya, prolog, epilog, yechim, interyer, qoliplash, epigraf, asar sarlavhasi, badiiy asar shakli, badiiy asar mazmuni, konflikt, kompozitsiya, badiiy til, obraz, lirika, g`oya, badiiy asar, ilmiy asar, konflikt. hayot materialini badiiy aks ettirish...

This file contains 8 pages in DOC format (90.0 KB). To download "badiiy asarda syujet va kompozitsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asarda syujet va kompozi… DOC 8 pages Free download Telegram