global bozorda biznes yuritish

DOCX 21 pages 92.7 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.7 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

3-mavzu. global bozorda biznes yuritish reja: 1. jahon bozorining ahamiyati va qiyosiy ustunlik hamda global savdoda ustunlik 2. jahon bozorlariga chiqishda qo‘llaniladigan strategiyalar va ko‘p millatli korporatsiyalarning roli 3. xalqaro faoliyatda strategik muqobil variantlar tahlili 4. xalqaro strategiya turlari 1. jahon bozorining ahamiyati va qiyosiy ustunlik hamda global savdoda ustunlik jahon iqtisodiyoti — bu milliy iqtisodiyotlar yig‘indisi sifatidagi tizim, tor ma’noda iqtisodiyotning tashqi dunyoga tovarlar, xizmatlar va iqtisodiy resurslar yetkazib beruvchi qismlarinigina qamrab oluvchi tizim, deb ta’rif berish mumkin. amaliyotda keng ma’nodagi ta’rif ko‘proq qo‘llanilganligi bois ham keyingi matnlarda ushbu tushunchadan foydalanamiz. shu bilan birga sotiladigan mahsulotlar va omillarga asoslangan xo‘jalik aloqalari yuzlab milliy xo‘jaliklarni «jahon iqtisodiyoti» deb ataladigan bir tizimga birlashtirishini e’tiborga olish lozim. shu sababdan ham jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar o‘zaro bog‘liqdir. jahon iqtisodiyoti tushunchasidan «xalqaro iqtisodiyot» tushunchasini farqlash lozim. xalqaro iqtisodiyot, deganda jahon iqtisodiyoti emas, balki xalqaro iqtisodiy munosabatlar nazariyasi tushuniladi. a.smit iqtisodiy nazariyaga birinchi …

2 / 21

ishga harakat qilishgan. shved iqtisodchilari e.xeksher va b.olin o‘z tahlillarida ishlab chiqarishning ikki omilini — kapital va mehnat omilini ko‘rib chiqdilar. ularning ta’kidlashicha, ishlab chiqarish omillari bilan ta’minlanganlik darajasiga ko‘ra mamlakatlarni quyidagi ikki guruhga ajratish mumkin: mehnat omiliga boy mamlakatlar - bu mamlakatlarda mehnat resurslari ko‘p va arzon bo‘ladi. ularga misol qilib xitoy va o‘zbekiston kabi mamlakatlarni keltirish mumkin. kapital omiliga boy mamlakatlar — bu mamlakatlarda kapital katta hajmlarda jamlangan bo‘ladi, ammo mehnat resurslari bilan ta’minlanganlik darajasi pastroq bo‘ladi. shu sababli bumamlakatlarda real ish haqi darajasi yuqori bo‘ladi. shuningdek, ushbu mamlakatlarda mehnat resurslarining kapital bilanta’minlanganlik darajasi yuqori bo‘ladi. ularga misol tariqasida aqsh va germaniya kabi mamlakatlarni keltirish mumkin. bundan tashqari, tovarlarini ham ikki guruhga bo‘lish mumkin: mehnat sig‘imkorligi yuqori bo‘lgan tovarlar — bu turdagi tovarlarni ishlab chiqarishda kapitaldan ko‘ra mehnat resurslari ko‘proq talab qilinadi. bu turdagi tovarlarga misol qilib qishloq xo‘jalik mahsulotlarini keltirish mumkin. kapital sig‘imkorligi yuqori bo‘lgan tovarlar — …

3 / 21

zariyasi ko‘p marotaba katta hajmdagi statistik ma’lumotlar asosida turli mamlakatlarga taalluqli tovar va ishlab chiqarish omillari bo‘yicha empirik sinovlardan o‘tdi. ushbu sinovlardan eng mashhurini aqshda 1953-yilda v.leontev o‘tkazdi. v.leontev bir qancha empirik sinovlar o‘tkazish yo‘li bilan xeksher-olin tomonidan ishlab chiqilgan nazariyaning shartlari amaliyotda qo‘llanilmasligini isbotladi. ikkinchi jahon urushidan so‘ng aqshni boshqa mamlakatlar bilan qiyosiy taqqoslanganda, o‘rtacha ish haqi darajasi eng yuqori mamlakat va kapitalga boy davlatlardan sanalardi. shu sababli mamlakat xeksher-olin nazariyasiga muvofiq, kapital sig‘imkorligi yuqori mahsulotlarni eksport qilishi lozim edi. v.leontev ushbu gipotezani tekshirish maqsadida 1 mln dollarlik eksport va shuncha miqdordagi import mahsulotlariga raqobatbardosh tovarlarni ishlab chiqarish uchun qancha kapital va ishchi kuchi sarf etilishini hisoblab chiqdi. u har bir ishlab chiqarish sohasi bo‘yicha tovar birligi uchun sarf etiladigan kapital va mehnatni hisobladi. bunda u faqatgina avtomashina kabi tayyor mahsulotlar bilan chegaralanib qolmay, balki yarim tayyor mahsulotlar (rezina, po‘lat, oyna kabilar) uchun ketadigan kapital va ishchi kuchi sarflarini …

4 / 21

qarish omillari nisbati nazariyasi amaliyotda o‘z tasdig‘ini topmagan: mehnat resursiga boy mamlakatlar kapital sig‘imkorligi yuqori bo‘lgan tovarlarni eksport qiladi, kapitalga boy mamlakatlar esa mehnat sig‘imkorligi yuqori bo‘lgan tovarlarni eksport qiladi, degan g‘oyaga asoslangan. keyinchalik leontev paradoksi atrofida qizg‘in tortishuvlar boshlanib ketdi. tortishuvlar xeksher-olin nazariyasining to‘g‘riligini isbotlashga qaratildi. ishchi kuchini malakali va malakasiz ishchilar guruhiga bo‘lish hamda har bir guruhning eksport tovarlarni ishlab chiqarish xarajatlaridagi ulushini hisoblash zarur. amerikalik olim d.kising 1966-yilda nashr etgan ilmiy tadqiqotlarida ishchi kuchini malakasiga ko‘ra 8 xil kategoriyaga bo‘ladi. shu orqali aqshda yuqori malakali ishchilarning ortiqchaligi va malakasiz ishchilarning esa yetishmasligini isbotladi. shuning uchun aqsh yuqori malakali ishchilar mehnatini talab etuvchi mahsulotlarni eksport qiladi. malakali kadrlarni tayyorlashga ketadigan xarajatlarni kapital sarflar sifatida baholash mumkin deydi. bu esa malakali ishchilar yordamida ishlab chiqarilgan tovarlarning kapital sig‘imkorligi yuqori deb hisoblashga asos bo‘ladi. aqsh importida qazib chiqarish sanoati mahsulotlarining ulushi yuqoridir. bu mahsulotlarni qazib chiqarish katta miqdordagi kapital xarajatlarni …

5 / 21

hirilgan qayta hisob-kitoblarda tashqi savdo siyosati xususiyatlari inobatga olingan va v.leontev paradoksining samarasini 5% ga qisqartirishga erishilgan. v.leontev tadqiqotlarida aqsh aholisining didi-atvori inobatga olinmagan. amerikaliklar kapital sig‘imkorligi yuqori bo‘lgan tovarlarni yaxshi ko‘rishadi va o‘zlarida ko‘p bo‘lishiga qaramasdan xorijdan bunday tovarlarni sotib olishadi. aholi xohishi, didining xalqaro savdoga ta’siri xeksher-olin nazariyasida o‘rganilmagan va shu sababli bunday sharoitda xalqaro savdoni boshqa modellar orqali o‘rganish zarur. ba’zi tovarlarni ishlab chiqarishda omillarning bir-birining o‘rnini bosish darajasi yuqori bo‘ladi. bunday sharoitda bitta tovarni ishlab chiqarish kapitalga boy mamlakatlarda ko‘proq kapital talab qilishiga, mehnat resurslariga boy mamlakatlarda esa ko‘proq mehnat resurslarini talab qilishiga olib keladi. masalan, aqshda sholi etishtirish ilg‘or texnologiya yordamida amalga oshirilganligi bois, bu tovar aqshda kapital sig‘imkorligi yuqori tovarlar guruhiga kiradi, vetnamda esa sholi ishlab chiqarish asosan mehnat resurslaridan foydalanishga asoslanganligi uchun sholi yuqori mehnat sig‘imkorligiga ega bo‘ladi. chunki vetnamda sholi asosan qo‘l mehnati yordamida yetishtiriladi. jahon biznesida import va eksportning ahamiyati. import …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "global bozorda biznes yuritish"

3-mavzu. global bozorda biznes yuritish reja: 1. jahon bozorining ahamiyati va qiyosiy ustunlik hamda global savdoda ustunlik 2. jahon bozorlariga chiqishda qo‘llaniladigan strategiyalar va ko‘p millatli korporatsiyalarning roli 3. xalqaro faoliyatda strategik muqobil variantlar tahlili 4. xalqaro strategiya turlari 1. jahon bozorining ahamiyati va qiyosiy ustunlik hamda global savdoda ustunlik jahon iqtisodiyoti — bu milliy iqtisodiyotlar yig‘indisi sifatidagi tizim, tor ma’noda iqtisodiyotning tashqi dunyoga tovarlar, xizmatlar va iqtisodiy resurslar yetkazib beruvchi qismlarinigina qamrab oluvchi tizim, deb ta’rif berish mumkin. amaliyotda keng ma’nodagi ta’rif ko‘proq qo‘llanilganligi bois ham keyingi matnlarda ushbu tushunchadan foydalanamiz. shu bilan birga sotiladigan mahsulotlar va...

This file contains 21 pages in DOCX format (92.7 KB). To download "global bozorda biznes yuritish", click the Telegram button on the left.

Tags: global bozorda biznes yuritish DOCX 21 pages Free download Telegram