jinsiy sikl va fiziologiyasi

DOC 15 pages 101.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1. urg‘ochi hayvonlarda jinsiy sikl bosqichlari va fenomenlari. 2. sariq tanani tuzilishi va rivojlanishi. 3. jinsiy siklni boshqarish mexanizmlari. 4. turli hayvonlarda jinsiy siklning kechishi. organizmning jinsiy va fiziologik yetilishi. 2-mavzu. jinsiy sikl fiziologiyasi o‘quv elementlari: 1. urg‘ochi hayvonlarda jinsiy sikl bosqichlari va fenomenlari, turli hayvonlarda kechish xususiyatlari. 2. sariq tanani tuzilishi va rivojlanishi. jinsiy jarayonlarni neyrogumoral boshqarilishi. 3. polisiklik va monosiklik hayvonlar. organizmning jinsiy va fiziologik yetilishi. 4. veterinariya amaliyotida jinsiy gormonal preparatlarni qoʻllash tamoyillari. tayanch iboralar: suyuqlik oqishi, jinsiy sikl, umumiy jinsiy reaksiya, bezovtalanish, jinsiy moyillik, tinchlanish, turg‘unlashish, harakasizlik refleksi, asinxron jinsiy sikl, polisiklik va monosiklik hayvonlar, fenomen, tormozlanish bosqichi, ovulyasiya, jinsiy yetilish, fiziologik yetilish. jinsiy sikl - deb urg‘ochi hayvonlar organizmida bir kuyikish bilan ikkinchi kuyikish o‘rtasida bir ma’romda takrorlanib turuvchi fiziologik, morfologik va biokimyoviy jarayonlarning har bir turdagi hayvonlarda o‘ziga xos ravishda kechishiga aytiladi. jinsiy sikl bosqichlari.jinsiy siklning uchta bosqichi: jinsiy qo‘zg‘alish, tormozlanish va tinchlanish bosqichlari …

2 / 15

hlangandan 5-6 soatdan keyin namoyon bo‘ladi. v) kuyikish (jinsiy moyillik, oxota) - urg‘ochi hayvon erkak hayvondan qochmaydi, ustiga sakrashiga qarshilik qilmaydi, “harakatsizlik refleksi” kuzatiladi. bu vaqtda urug‘lantirish yaxshi samara beradi. bu fenomenni aniqlashda sinovchi (aniqlovchi) hayvonlardan foydalaniladi. qo‘ychilikda hidlab topar qo‘chqorlardan yaxshi foydalaniladi, qoramolchilikda esa sinovchi buqalarni tayyorlashda birmuncha qiyinchiliklar mavjud, shuning uchun odatda sigirlar bir kunda 2 marta, ertalab va kechqurun urug‘lantiriladi. sigirlarda kuyikish 8-20 soat davom etishi mumkin. g) ovulyatsiya - deb etilgan tuxum xujayrasining tuxumdondan chiqishiga aytiladi. tuxum xujayrasi tuxum yo‘liga tushib u erda otalanish sodir bo‘ladi va hosil bo‘lgan zigota 7-9 kun ichida bachadonga tushadi. ovulyatsiya kuyikish boshlanishidan 15-30 soatdan keyin kuzatiladi. ovulyatsiyani keltirib chiqaradigan sabablar hali to‘liq o‘rganilmagan. qin va bachadonda haroratni, mexanik va kimyoviy ta’sirotlar qabul qiluvchi reseptorlar bor. ana shu reseptorlar ta’sirlanishi ovulyatsiya refleksini kelib chiqishida asosiy omillar bo‘lib hisoblanadi. bundan tashqari follikula ichidagi suyuqlikni uning devoriga ko‘rsatadigan bosimi va tarkibidagi proteolitik fermentlar …

3 / 15

rda fenomenlarning sustlashishi, pasayishi kuzatiladi (otboy). urg‘ochi hayvon erkak hayvonga befarq bo‘lib qoladi. erkak hayvonni o‘ziga sakrashiga qo‘ymaydi. bu davrda follikula yorilgandan keyin qondagi esterogen gormonlar miqdori kamayadi, shuning uchun qo‘zg‘alish belgilari susayadi. bachadon bo‘yni yopila boshlaydi, undan shilimshiq suyuqlik ajralishi to‘xtaydi. bu davrda qindan ajralgan suyuqlikning hidi (ferramon) borligi uchun erkak hayvon sakrashi mumkin, lekin urug‘lantirish kechikkan bo‘ladi. 3. turg‘unlashish (tinchlanish) bosqichi - bunda tormozlanish davridagi belgilar ko‘zga yaqqol tashlanadi va keyingi qo‘zg‘alish bosqichi boshlanishigacha davom etadi. bunda tuxumdonning ovulyatsiya kuzatilgan joyi o‘rnida sariq tana hosil bo‘ladi. hayvon tinchlanadi, ishtahasi tiklanadi, qon va sutning tarkibi ma’romlashadi. tuxumdonlarda ham follikulalar, ham sariq tana mavjud bo‘ladi. oqibatda jinsiy siklning nisbatan tinchlik bosqichi boshlanadi. sigirlarda bu bosqich 3-4 kun davom etadi. turli hayvonlarda jinsiy siklning kechishi. quyida keltiriladigan jinsiy sikl fenomenlarining davomiyligi to‘g‘risidagi barcha ma’lumotlar hali jinsiy aloqa qilmagan hayvonlarga tegishli bo‘lib, bir necha marta jinsiy aloqada bo‘lgan hayvonlarda jinsiy moyillik bir …

4 / 15

an, bachadon bo‘yni teshigi biroz ochiq (ba’zan 1-2 ta barmoq o‘tishi mumkin), bachadon bo‘ynining qin qismi bo‘shashgan, burmalari biroz tekislashgan, burmalarida ayniqsa jinsiy aloqadan keyin qon quyulishlari kuzatiladi. jinsiy tirqishdan ipsimon ko‘rinishda tiniq, osilib turuvchi shilimshiq suyuqlik ajralib turadi. bu suyuqlik bakteriostatik va bakterisidlik xususiyatiga ega bo‘ladi. shilimshiq suyuqlikning bu xususiyati oqish fenomenining boshlanishidan kuzatilib, o‘rtalarida maksimum darajaga etadi va oxirida keskin kamayadi. oqish fenomenining oxirlariga borib, jinsiy tirqishdan oqayotgan suyuqlik quyuqlashadi, biroz loyqalanadi, ba’zan qon aralashgan bo‘ladi. qon aralash suyuqlik oqishi ko‘pincha yosh hayvonlarda kuzatiladi. ba’zan oqish fenomeni kuzatilganligini hayvonning dumi atrofida, sag‘risida shilimshiq suyuqlikning qurib qolishidan aniqlash mumkin bo‘ladi. qindan olingan shilimshiq suyuqlikdan tayyorlangan surtmada ko‘p miqdorda yassi epiteliy xujayralari topilib, yadrosi juda sezilarsiz bo‘ladi yoki ularning izi ko‘rinadi,suyuqlikda ph 7,4-8,4, o‘rtacha 7,8 ga teng. hayvonlar yaylovda boqilganda, bir joyda saqlanganiga qaraganda oqish fenomeni yaqqolroq namoyon bo‘ladi. jinsiy qo‘zg‘alish belgilari. sigir bezovtalanadi, tez-tez mangraydi, yotmaydi, dumini balandga ko‘taradi, …

5 / 15

rlarda va tanalarda 10-23 soat davom etadi. ko‘pchilik hayvonlarda 13-17 soat, o‘rtacha 16 soat davom etadi. qishlov davrida jinsiy moyillik biroz qisqaroq kechib, o‘rtacha 13,8-14,8 soat davom etadi. go‘sht yo‘nalishidagi sigirlarda emizikli davrida jinsiy moyillik qisqa davom etadi. aberdinvagerefordzotlaridajinsiymoyilliko‘rtacha 12-14 soatdavometadi. jinsiymoyillikbosqichipaytidasigiro‘zigatomonkelayotganbuqagatomontalpinadi, jinsiyaloqapozasiniegallab, sakrashigaqarshilikqilmaydi. sigirlardaovulyatsiyajinsiymoyilliktugaganidan 10-15 soatkeyin (jinsiymoyillikboshlangandan 28 soatkeyin), ko‘pincha (85,2% hollarda) kechki tun paytidakuzatiladi. urg‘ochihayvonlarnirejaliravishdasinovchiyokinasllibuqalarbilanbirgabo‘lishioqish, jinsiyqo‘zg‘alishvajinsiymoyillikbelgilariningkuchlinamoyonbo‘lishini, jinsiyaloqaesaovulyatsiyakuzatilishinitezlashtiradivajinsiymoyillikniqisqabo‘lishinita’minlaydi. ovulyatsiyakuzatilganliginituxumdonlarningholatinidavriyravishdato‘g‘riichakorqalitekshirib, follikulakonsistensiyasiningo‘zgarishigako‘raaniqlashmumkin. jinsiymoyillikbosqichiningboshlanishidafollikulalarqattiqroq-elastikkonsistensiyada, ovulyatsiyagayaqinflyuktuasiyalanuvchi pufakcha holida bo‘ladi; ovulyatsiyagabirnechasoatqolgandaesafollikulakattalashib, 2-2,5smgachaetadi. ovulyatsiyadankeyinflyuktuasiyalanuvchifollikulaningo‘rnidakichikroqchuqurchaaniqlanadi. 6-8 soato‘tgach, qonivimasininghosilbo‘lishihisobigaovulyatsiyagauchraganfollikulaningo‘rninianiqlabbo‘lmaydi. sigirlardajinsiy qo‘zg‘alishbosqichiningshakllanishi. odatdasigirlardaavvaligaoqishfenomenibelgilari, keyin (2-4 kundankeyin) jinsiyqo‘zg‘alishvaoxirida (4-15 soatdankeyin) jinsiymoyillikfenomenibelgilarikuzatiladi. ba’zanavvaligajinsiyqo‘zg‘alishbelgilari, keyinoqishvajinsiymoyillikfenomenikuzatiladi. shuninguchunsigirlardato‘laqimmatlijinsiysiklningikkivariantdashakllanishi: sinxronvaasinxronjinsiysikllarfarqlanadi. hayvonlarparvarishlash, oziqlantirishvaishlatishto‘g‘ritashkiletilgandaodatdaoqish, jinsiyqo

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jinsiy sikl va fiziologiyasi"

1. urg‘ochi hayvonlarda jinsiy sikl bosqichlari va fenomenlari. 2. sariq tanani tuzilishi va rivojlanishi. 3. jinsiy siklni boshqarish mexanizmlari. 4. turli hayvonlarda jinsiy siklning kechishi. organizmning jinsiy va fiziologik yetilishi. 2-mavzu. jinsiy sikl fiziologiyasi o‘quv elementlari: 1. urg‘ochi hayvonlarda jinsiy sikl bosqichlari va fenomenlari, turli hayvonlarda kechish xususiyatlari. 2. sariq tanani tuzilishi va rivojlanishi. jinsiy jarayonlarni neyrogumoral boshqarilishi. 3. polisiklik va monosiklik hayvonlar. organizmning jinsiy va fiziologik yetilishi. 4. veterinariya amaliyotida jinsiy gormonal preparatlarni qoʻllash tamoyillari. tayanch iboralar: suyuqlik oqishi, jinsiy sikl, umumiy jinsiy reaksiya, bezovtalanish, jinsiy moyillik, tinchlanish, turg‘unlashish, harakasizlik...

This file contains 15 pages in DOC format (101.5 KB). To download "jinsiy sikl va fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: jinsiy sikl va fiziologiyasi DOC 15 pages Free download Telegram