yangi tarix tushunchasi

DOCX 8 pages 22.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.9 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

kirish. fanning predmeti va maqsadi. reja: 1. yangi tarix tushunchasi. 2. kapitalizm munosabatlarining shakllanishi. 3. shimoliy amerika va yevropa. burjua inqiloblari. 4. yollanma mehnatga o‘tilishi. jahon tarixining xvii asr o’rtalaridan to xx asr boshlarigacha bo’lgan tarixiy rivojlanish bosqichi tarixshunoslikda yangi zamon davri yoki yangi tarix deb ataladi. u o’zining tarixiy voqyealarga boyligi, jamiyat rivojlanishi sur’atlarining tezligi, ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar va yangi sivilizasiyaning paydo bo’lganligi bilan oldingisidan tubdan farq qiladigan haqiqatdan ham yangi zamon davri edi. yangi sivilizasiyaning paydo bo’lish jarayoni atlantika okeanining qirg’oqlarida joylashgan yevropa va amerika mamlakatlarida yuz berdi va xix asrga kelib u dunyoning ko’pchilik mamlakatlariga keng tarqaldi. yangi zamon davri 1640-yilda boshlangan ingliz burjua inqilobidan 1870 yildagi fransiya- prussiya urushigacha bo’lgan birinchi va fransiya-prussiya urushidan birinchi jahon urushi (1914-1918) gacha bo’lgan ikkinchi bosqichlaridan iborat. yevropa, amerika, osiyo va afrika mamlakatlari yangi zamon davrining birinchi bosqichi (1640-1870) «kapitalistik bozor munosabatlari» ning paydo bo’lishi va mustahkamlanish davridir. yangi zamon tarixining …

2 / 8

n qilinishi hamdir. tarixiy taraqqiyotning notekis rivojlanishi okibatida xvii-xviii asrlarda jahonning gollandiya, angliya, fransiya kabi bir qator mamlakatlarida kapitalistik bozor munosabatlari shakllana boshladi. bu mamlakatlarda feodal munosabatlarning yemirilishi burjua inqiloblariga va kapitalistik tuzumni o’rnatilishiga olib keldi. osiyo va afrikaning kator mamlakatlarida esa hamon feodal munosabatlar hukmronlik qildi. kapitalistik bozor munosabatlarining dastlabki belgilari xvi asrda ya’ni, ilk kapital jamg’arish jarayonining paydo bo’lishi bilan boshlangan edi. bu jarayon ishlab chikarish vositalarini kapitalga, ishlab chiqaruvchilarni esa yollanma ishchilarga aylantirdi. kapitalning dastlabki jamg’arilish jarayoni ishlab chikarish kuchlarining buzilishi, osiyo, afrika va amerika xalqlarining aksariyatini ajnabiy bosqinchilar tomonidan varvarlarcha talanishi bilan, amerikada oltin va kumush zahiralarini kashf qilinishi oqibatida mahalliy aholi shafqatsizlarcha ekspluatasiya qilinib, tiriklay konlarga ko’mildi. afrika hududi qora tanli aholi ovlanadigan maydonga aylantirilib, 30 millionga yaqin afrikaliklar zo’rlik bilan amerika kit’asiga olib ketilib, qulga aylantirilgan. jahon tarixining yangi zamon davriga kelib tarix tom ma’noda jahon tarixiga aylandi. chunki bu davrda xususiy ishlab chiqarishning …

3 / 8

do monopolistik kompaniyalari kapital jamg’arish jarayonida muhim rol o’ynadi. talon-tarojlik, yerli xalqni ezish va qirg’in qilish oqibatida mustamlakalardan olingan javohirlar metropoliyaga keltirilib, kapitalga aylantirildi. yevropa davlatlarining dengizda, jahon bozorida va mustamlakachilik borasida hukmronlik uchun bo’lgan raqobati natijasida ko’p sonli urushlar bo’lib o’tdi. yangi zamon davriga kelib ispaniya va portugaliya mustamlakachilikdagi hukmronliklariga gollandiya va angliya davlatlari chek qo’ydilar. xvii asr birinchi yarmida savdo va mustamlakachilik borasida tashabbus gollandiyaga tegishli bo’lgan bo’lsa, xvii asr ingliz inqilobidan so’ng u angliya qo’liga o’tdi. xviii asrda angliya va fransiya o’rtasida amerika, afrika va hindistondagi mustamlakalar uchun uzluksiz kurash bordi. ispaniya merosi (1702-1713) va avstriya merosi uchun (1741-1748) urushlar va yetti yillik urush (1756-1763)da angliya fransiyaning shimoliy amerika, g’arbiy-hindiston va sharqiy-hindistondagi mustamlakalarini tortib oldi. yevropa davlatlari uchun mustamlakachilik siyosati boylik orttirish manbai bo’lib xizmat qilgan bo’lsa, osiyo, afrika va amerikaning yerli aholisini u asoratga solib, qashshoqlikka mahkum etdi. g’arbiy yevropa davlatlarida yirik ishlab chiqarish sanoatiga asos …

4 / 8

vrining sanalari belgilanishi osiyo, afrika va lotin amerikasi mamlakatlari uchun u qadar to‘g‘ri kelmaydi. sababi bu hududlarda quldorlik, feodal tartiblar hamon ustun bo‘lgan. kapitalistik taraqqiyot yo‘liga o‘tilishi evropa mamlakatlarini keyinroq esa aqshning qudratli iqtisodga ega bo‘lishini ta’minladi. ammo yangi zamon davrining oxirgi davri yoki xx asrning birinchi choragi yoki xx asrning 30 yillarigacha bo‘lgan davrni o‘rganish masalasi muammoligicha turibdi. shu bilan birga xvi asrda evropaning qator davlatlarida kapitalizm amalda feodalizm ustidan g‘olib kelgan bo‘lsa, yana ayrim davlatlarda bu jarayon xix asrda ham davom etgan va yakuniga etmagan edi. bugungi kunda ko‘plab tarixchilar yangi zamon tarixini 1789-yilda boshlangan fransuz burjua inqilobi sanasi bilan bog‘lashni taklif etmoqda. marksistik tarixchilar esa yangi zamon tarixi ingliz inqilobi sanasi bilan boshlanganligini uqtirib kelmoqda. fransuz tarixchisi va olimi jan boden «tarixni oson o‘rganish usullari» (1566-yil nashr qilingan) asarida birinchi marta o‘rta asrlar davridan keyingi tarixni yangi tarix deb atashni taklif qilgan. bu asarda turklar tomonidan konstantinopolning …

5 / 8

g boshlaridan 1914 yilga qadar deb ko‘rsatgan. agarda fransiya maktablarida yangi tarixning boshlanishi sanasi sifatida fransuz inqilobi sanasi o‘qitilgan bo‘lsa, angliyadagi tarixiy adabiyotlarda yangi tarix atamasi zamonaviy tarixni anglatadi. aqsh universitetlari va maktablarida yangi zamon davri buyuk geografik kashfiyotlar va 1492 yilda amerikaning ochilishidan boshlab o‘qitilgan. rus sotsiologi l. i. mechnikov "sivilizatsiya va daryolarning buyuk tarixi" (1889 yilda nashr qilingan, 1924 yilda rus tiliga tarjima qilingan) asarida dunyo tarixini qadimgi davr «daryo sivilizatsiyalari", buyuk daryo vodiylari asri «o‘rtaer dengizi davri" va buyuk geografik kashfiyotlar davri «okean sivilizatsiyasi« kabi uchta katta davrga bo‘lishni taklif qilgan. sovet tarixshunosligida 1640 yilda boshlangan ingliz inqilobi voqealaridan boshlangan. ayrim evropa mamlakatlarida yangi tarixni 1517 yilda boshlangan reformatsiya, 1492 yilda amerikaning kashf qilinishi, 1453 yil konstantinopolning turklar tomonidan egallanishi va hatto 1789 yildagi fransuz inqilobidan boshlashni ham taklif etishadi. marksistik tarixshunoslikda evropa va amerikada kapitalistik munosabatlar va burjuaziyaning ustunlikka erishgan davri yangi zamon davri sifatida tushuniladi …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yangi tarix tushunchasi"

kirish. fanning predmeti va maqsadi. reja: 1. yangi tarix tushunchasi. 2. kapitalizm munosabatlarining shakllanishi. 3. shimoliy amerika va yevropa. burjua inqiloblari. 4. yollanma mehnatga o‘tilishi. jahon tarixining xvii asr o’rtalaridan to xx asr boshlarigacha bo’lgan tarixiy rivojlanish bosqichi tarixshunoslikda yangi zamon davri yoki yangi tarix deb ataladi. u o’zining tarixiy voqyealarga boyligi, jamiyat rivojlanishi sur’atlarining tezligi, ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar va yangi sivilizasiyaning paydo bo’lganligi bilan oldingisidan tubdan farq qiladigan haqiqatdan ham yangi zamon davri edi. yangi sivilizasiyaning paydo bo’lish jarayoni atlantika okeanining qirg’oqlarida joylashgan yevropa va amerika mamlakatlarida yuz berdi va xix asrga kelib u dunyoning ko’pchilik mamlakatlariga k...

This file contains 8 pages in DOCX format (22.9 KB). To download "yangi tarix tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yangi tarix tushunchasi DOCX 8 pages Free download Telegram