individual taraqqiyot biologiyasi

DOC 8 pages 54.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.5 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-mavzu «kirish. individual taraqqiyot biologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi va uslublari». режа: 1. individual taraqqiyot biologiyasi fanining predmeti va vazifalari. 2. individual taraqqiyot biologiyasi fanining o’rganish tarixi: preformizm va epigenez nazariyalari. 3. naturfilosofik nazariyalar va ularga qarshi kurash, “asosiy biogenetik qonuniyat”ning yaratilishi. 4. individual taraqqiyot biologiyasi fanining uslublari. tayanch iboralar: individual taraqqiyot biologiyasi fanining predmeti, vazifalari, fanning nazariy va amaliy ahamiyati. boshqa biologik fanlar: gistologiya, sitologiya, sitogenetika, genetika fanlari bilan bog’likligi. fanning rivojlanish tarixi: preformizm va epigenez nazariyalari, naturafilosofik fikrlarning paydo bo’lishi (f.shelling, l.oken, d.m.vellanskiy), ularga qarshi kurash, k.m.ber, a.o.kovalevskiy, i.i.mechnikov, v.v.zelenskiy, v.m.shimkevich, f.myuller, a.n.seversov ishlari, e.gekkel va myullerlarning “biogenetik qunun”i, a.n.seversovning “har qanday hayvonning ontogenezi filogenezini takrorlaydi” nomli qonuni, akademik m.sgilyarov, g.d.polyakov, i.v.belousov, g.a.shmidt, m.n.ragozina, b.s.matviyev, s.v.bololyuskiy, b.l.astaurov, m.s.miskevich, s.v.yemilyanov, i.k.solixboyevlarning individual taraqqiyot biologiyasi fanini rivojlantirishdagi xizmatlari. fanning uslublari. ma’ruzani o’tish uslubi: bayon qilish; materialni mustahkamlash uchun savol-javob o’tkazish. ko’rgazmali jihozlar: elektron ma’ruza. ma’ruza matni: embriologiya yoki individual taraqqiyot …

2 / 8

arda esa tuxum hujayraning oziq moddalari zapasi hisobiga oziqlanish tuxtaguncha (kalla suyaksizlarda) davom etadi. odamning embrional rivojlanish jarayoni juda murakkab. u uzoq tarixiy taraqqiyot natijasi bo’lib, hayvonot dunyosi tuban shakllari taraqqiyotining belgilarini muayan darajada aks ettiradi. odam taraqqiyotining ayrim ilk bosqichlari oddiyroq tuzilgan. umurtqali hayvonlar emriogenezining xuddi shunday bosqichlariga juda uxshab ketadi. shuning uchun odamning embrional rivojlanishini tushuntirish uchun evolyusion jarayonda odamning bevosita ajdodi bo’lgan umurtqali hayvonlar emriogenezini o’rganish lozim. umurtqali hayvonlar tuzilishi murakkablashishi bilan ularning embrional taraqqiyoti ham murakkablashib, bu jarayon muddati ham uzaya borgan. shunga ko’ra embrionning oziq materialga bo’lgan ehtiyoji ham ortgan. bu avvalo tuxum hujayra protoplazmasidan sariqlik miqdorida belgilanadi. tuxum hujayradagi bunday o’zgarishlar o’z navbatida tarixiy taraqqiyot davomida shakl yaratish jarayonlarining anchagina o’zgarishiga sabab bo’lgan. ana shu o’zgarishlarni hisobga olib embriogenezning o’zgarishini bir qator bosh qutisizlarda, tugarak og’izlilarda, baliqlarda, reptiliya va qushlarda, sut emizuvchilarda ko’rib chiqish maqsadga muvofiq. hozirgi bosh qutisizlar,to’garak og’izlilar, sudralib yuruvchilar va sut …

3 / 8

angitdan paydo bo’lish) oqimi paydo bo’ldi. prevormizm oqimining tarafdorlaridan biri v.garvey (1578-1657) bo’lgan. u hayvonlarni tuxumdan kelib chiqqanligini, hamma tirik jon juda kichik holda tuxumning ichida joylashganligini va faqat o’sha yerda o’sishini aytgan. uningcha, tuxum ichidvagi jonlar juda kichikina va tiniq ipsimon bo’lganligi uchun ham ularni ko’ra olmaysiz. uning ma’lumoti bo’yicha hayvonlarning paydo bo’lishi 3 xil, ya’ni muhitdagi tashqi quch orqali, metomorfoz yo’l bilan va o’zidan-o’zi kelib chiqish. v.garvey hamma jonzodlarni tuxumdan kelib chiqqanligini aytgan bo’lsada, biroq bu fikrni isbotlab bergan olim f.redi bo’ldi. u 1638 yilda pashshaning rivojlanishini o’rganish natijasida shuni ko’rsatdiki lichinkalarning paydo bo’lishi go’shtni bo’zilishi natijasida bo’lmay, balki go’shtning ustiga pashsha kunib tuxum qo’yishidan kelib chiqqan. xviii asrga kelib esa preformizm tarafdorlari ikkita oqimga bo’linadi. birinchi oqim tarafdorlari tirik jon tuxum hujayrada desa, ikkinchisi urug’ hujayrada deb tushuntiradi. shunga qarab tirik jon tuxum hujayrada deganlar - ovistlar, urug’ hujayrada deganlar animalkulistlar deb atala boshlandi. l.gamm va a.levinguklar …

4 / 8

buyicha tuxum va urug’ hujayralarda tayyor holda hyech qanday organizm bo’lmaydi. shakllanmagan moddadan rivojlanish asosida tirik jon kelib chiqadi. tuxum ichida bo’lgan moddalar oziq moddalari hisoblanadi.epigenez nazariyasining asoschisi k.f.volf (1734-1794) faqat dalillarga tayanib ish ko’rdi. u rossiyaga petr taklifi bilan kelib, i.gmelin, p.plase kabi rossiyani uzining ikkinchi vatani deb bilgan. k.f.volf antomik va embriologik ishlarni olib borgan, masalan, sut emizuvchilarning rivojlanishini o’rganar ekan, yumaloq, kichkina pufakchalarni ko’rgan va bu hujayralarning shakllanishi natijasida yangitdan organlar paydo bo’lishini aniqlagan. 1764 yilda k.f.volf “regenerasiya nazariyasi” degan asarida rivojlanish asosida ovqatlanish, usish va organlarning paydo bo’lishini ko’rsatgan. tovuqlarning tuxumi taraqqiyotini o’rganish natijasida esa shuni aniqlaganki, rivojlanishning boshlanishida hyech qanday organlar hosil bo’lmaydi, asta-sekin ichak, miya nayi va boshqa organlar rivojlanib boradi, ya’ni oldin oddiy keyinchalik murakkablashish boradi. rivojlanayotgan hayvonlarda butun organlar embrion varaqlaridan hosil bo’ladi, volf tomonidan bunday ta’limotning yaratilishi fanda katta yutuq bo’ldi. epigenetik nazariya barcha olimlarning dunyoqarashlarini o’zgartirdi. natijada agar har qanday …

5 / 8

dorlikka, yaratilishga bog’liq dedi. shelling tirik va tirik bo’lmagan moddalarda qarama-qarshilikning bo’lishi shartligini ko’rsatadi. bular subyektiv va obyektiv bog’liq vafikrlash, tortuv va itarish kuchlari, ma’qullik va inkorlik. tirik jonlarda shelling ichki va tashqi muhitning bir-biriga bog’liqligini, demak organizm tashqi sharoitga muhitning bir-biriga bog’liqligini, demak organizm tashqi sharoitga bog’liqligini ko’rsatadi.shellingning naturofilosofik nazariyasini l.oken (1777-1851) taraqqiy ettiradi. lekin oken ham zamonaviy fikrlarni yuritib, hayotni dengizdan kelib chiqishini aytgan bo’lsa ham baribir dunyoni hudo yaratgan deydi. rossiyada naturfilosofik fikrlarni d.m.vellanskiy (1774-1847) rivojlantirdi. germaniyada shmelingning leksiyalarini eshitgan vellanskiy ichki organlar bilan tashqi organlar o’rtasidagi o’xshashlikni axtaradi. u boshqa, kukrakka va tos suyaklariga o’xshash bo’lgan pastki jag’, va oyoq suyaklar mavjud degan noto’g’ri fikrni yuritadi. organlarni solishtirish natijasida esa yangi solishtirma anatomiya va embriologiya fanlari kelib chiqqan. individual taraqqiyot - (ontos- mavjudot, genesis kelib chiqish) ning tuxum hujayradan boshlab to’la tasvirini birinchi bo’lib karl ber (1792-1876) beradi. u volfning xo’ja ustidagi ishlarini davom ettiradi va …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "individual taraqqiyot biologiyasi"

1-mavzu «kirish. individual taraqqiyot biologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi va uslublari». режа: 1. individual taraqqiyot biologiyasi fanining predmeti va vazifalari. 2. individual taraqqiyot biologiyasi fanining o’rganish tarixi: preformizm va epigenez nazariyalari. 3. naturfilosofik nazariyalar va ularga qarshi kurash, “asosiy biogenetik qonuniyat”ning yaratilishi. 4. individual taraqqiyot biologiyasi fanining uslublari. tayanch iboralar: individual taraqqiyot biologiyasi fanining predmeti, vazifalari, fanning nazariy va amaliy ahamiyati. boshqa biologik fanlar: gistologiya, sitologiya, sitogenetika, genetika fanlari bilan bog’likligi. fanning rivojlanish tarixi: preformizm va epigenez nazariyalari, naturafilosofik fikrlarning paydo bo’lishi (f.shelling, l.oken, d.m.vellansk...

This file contains 8 pages in DOC format (54.5 KB). To download "individual taraqqiyot biologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: individual taraqqiyot biologiya… DOC 8 pages Free download Telegram