hayot faoliyati xavfsizligi

DOCX 7 pages 92.1 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.1 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1-amaliy mashg‘ulot 1-mavzu:"hayot faoliyati xavfsizligi"fanining asosiy tushunchalari mohiyati; xavf turlarini, ularni guruhlash va identifikatsiyalash. reja: 1.“hayotiy faoliyat xavfsizligi”fanining asosiy tushunchalari mohiyati. 2.xavf turlari, ularni guruhlash va identifikatsiyalash. xavf–hayotiy faoliyat xavfsiligi fanining markaziy tushunchasidir. bunda bevosita va bilvosita kishi sog‘lig‘iga salbiy ta’sir qiladigan yoki ko‘ngilsiz oqibatlarga olib keladigan voqea, hodisa, jarayon va ob’ektlar tushuniladi. analiz maqsadiga qarab xavfni xarakterlovchi belgilar miqdorini oshirish yoki kamaytirish mumkin. energiyasi mavjud kimyoviy yoki biologik aktiv moddalarda xavf har doim yashiringandir. xavflar taksonomiyasi. taksonomiya – bu murakkab hodisalarni, tushunchalarni kishi faoliyatiga qaratilgan narsalarni, turkumlash va sistemalash haqidagi fandir.u faoliyat xavfsizligi sohasida nazariy bilimlarni uyushtirishda, xavflarni tartibini yanada chuqurroq o‘rganishda katta ahamiyatga ega.taksonomiya bu yangi fan bo‘lib, xali to‘la ishlab chiqilmagan, shuning uchun hozirgi ishlab chiqilgan qismlarni ko‘rib chiqamiz. 1. kelib chiqishi bo‘yicha xavflar tabiiy, texnik, ekologik va aralash bo‘ladi. rasmiy standartga asoslanib xavflar xili bo‘yicha fizik, kimyoviy, biologik va ruhiy bo‘ladi. salbiy oqibatlarni ro‘y berishi bo‘yicha …

2 / 7

i. hosila turi oddiylarning o‘zaro ta’siri natijasida hosil bo‘ladi. 1. odamga ta’siri bo‘yicha faol (aktiv) va passiv, o‘ta ta’sirchan va sust bo‘ladi. passivxolatidaodamningo‘zisababchibo‘ladi(nasha, sigareta, nosvoy). xavflarro‘yxati(nomenklaturasi) bu xavflarning ma’lum xususiyatlari bo‘yicha tartibga solingan sistemalashtirilgan ro‘yxatidir. masalan, spirtli ichimlik, havoning nomaqbul namligi, harakat tezligi, bosimi, xarorati, ion tarkibi, nomaqbul yoritilganlik, shovqin, titrash, vakuum, portlash, mashinalarning aylanuvchi qismlari, yuqorida ishlash, gazlar, gerbitsidlar, chuqurlik, yaxmalak, qizigan gazlar, o‘yuvchi moddalar, kasalliklar, zo‘riqishlar, idishlardagi ortiqcha bosim, infratovush, ulьtratovush, infraqizil nurlar, uchqun, kinetik energiya, zanglash, lazer nurlari, xazonrezgilik, magnit maydonlari, dori-darmonlar, mikroorganizmlar, yashin, ishning monotonligi, havoning tarkibiy buzilishi, toshqin, yetarli bo‘lmagan mustaxkamlik, notekis yuzalar, ishchining noto‘g‘ri xarakati, yong‘in jihatidan xavfli moddalar, alanga, qurol, (miltiq, xanjar va h.k.) o‘tkir narsalar ( kesuvchi, sanchiluvchi), zaharlanish, sovuq yuzalar, yiqilib tushish, bug‘, mashina va mexanizmlarning zo‘riqib ishlashi, pestitsidlar, yong‘in, psixologiknomutanosiblik, yorug‘lik oqimining pulg‘satsiyasi, chang ish xolati, radiatsiya, rezonans, sirpanchiq yuzalar, qor yog‘ishi, quyosh aktivligi, oftob urishi, uyquchanlik, statik zo‘riqishlar, statik …

3 / 7

tsiyaning miqdoriy, ball va boshqa baholash usullari ishlatiladi. xavfni eng keng tarqalgan baholash usullari jurg‘at, tavakkal, qo‘rqinch hisoblanadi. “tavakkalni”nifoydabilan solishtirishuchunmutaxasislarodamhayotinimablag‘bilanbaholashnitaklifqilayaptilar. lekinbundaybaholashuzoqvaqtko‘pchilikningnoroziligigauchradi, chunkiodamhayotiningbahosiyo‘q, bundaharqandaypulozlik qiladi va bu tahqirlashhisoblanadi. lekin, insonhayotinisaqlabqolishuchunqanchamablag‘sarfqilishkerakdeganda, bundaybahokerakligianiqbo‘ladi. chetellikmutaxassislarningfikrichainsonhayotini 650 mingdan 7mlnamerikadollarigachabaholanadi(ramininingaxborotichatog‘sanoatida 250 mingdan 1,5 mlndollargacha). xavflarnitaqqoslash, tenglashtirish (identifikatsiyalash) xavflarpotentsial, ya’niyashirinxaraktergaegadir. xavflarnitaqqoslash – kishininghayotiyfaoliyatinita’minlashgaqaratilgan profilaktik hamda operativ tadbirlarni ishlab chiqish zarur va yetarli bo‘lgan xarakteristikalarni qidirib topish va mikdorini belgilash jarayonidir. xavflarni taqqoslash jarayonida, aniq masalani hal qilish uchun zarur bo‘lgan xavflar ro‘yxati, ularning namoyon bo‘lish extimoli, bo‘lishi mumkin bo‘lgan zarar va boshqa kattaliklar aniqlanadi. xavf tushunchasi. umuman, sanoat korxonaiarida va hayot faoliyatining boshqa turli jabhaiarida xavfli vaziyatlar bo‘lib turishi muqarrar va buni hech kim va hech qachon inkor etgan emas. xavf-xatartahliliningasosiyobyektibu «inson mashina atrof-muhit (ima)>>tiziminitashkilqiladibuesao‘znavbatidama'lumbirvazifanibajarishuchuntexnikobyektsifatidabirlashganodamiarvaatrof-muhitbir-birlaribilano‘zarobog‘ianganhoidabutunbirkompleksshaklidamujassamlanadi. bundaybirlashishningengsoddaturiinsonninguysharoitidauy-ro‘zg‘orishlaridafoydalaniladiganmashinavamexanizmlardanfoydalangandabo‘ladiganqismanmutloqotinikeitiribo‘tishjoiz. bundan tashqari, bunday sharoitlar unga yo‘l sharoitida va har xil sanoat korxonaiari bilan bo‘iadigan bordi-keldi ishiarida ham mujassamianishi mumkin. buni hududiy, hu

4 / 7

dudiararo va mamiakat hamda dunyoviy miqyosda ajratish mumkin. mujassamiashish doimiy va nodoimiy bo‘lishi mumkin. ima tizimiga kiruvchi obyektiaming nodoimiy mujassamlashish jarayonida favquiodda hoiat vujudga kelishi mumkin. buni xavf-xatar tahlili usulini va tuzilishini quyidagi jadvallarda ko‘rib chiqamiz. favquiodda hodisa ima tizimida nisbatan qisqa muddat ichida yuz berishi mumkin bo‘lgan hisobga olinmagan, rejaiashtirilmagan noxush va ko‘ngilsiz voqea bo‘lib, butun ish rejasini buzib yuboradi. baxtsiz hodisa favqulodda hodisaning inson oranizmiga zarar yetkazish bilan tugallangan ko‘rinishidir. hodisa to‘xtashning inson xulqi yoki noto‘g‘ri harakati natijasi deb tushuniladi. xavf-xatar tahlilida asosan muhim bo‘lgan quyidagi savollarga javob topish yo‘li bilan amalga oshiriladi. qaysi obyektlar xavfli va ularning xavfi nimada? qanday favqulodda hodisalarni oldini olish mumkin? qaysi favqulodda hodisalarni to‘liq yo‘qotish mumkin emas va u tez-tez bo‘jib turadimi? oldi olinmagan favqulodda hodisalar odarnlarga, moddiy obyektlarga va atrof-muhitga qanchalik zarar yetkazishi mumkin? xavf-xatarni tahlil qilish uning xavtlilik darajasini aniqlagan holda uni yo‘qotishga qaratilgan chora-tadbirlar belgilash bilan yakunlanadi. bu albatta, …

5 / 7

asosiy operatsiyalarni holatlari keltirilgan. favqulodda hodisa yold ma'lumot ustida ikki o‘rinli operatsiya 1-jadval bu operatsiyalar asosida haqiqiy funksiyalar tuziladi va bularni tahlil qilish xavfli hoiat haqida deyarli aniq axborot olish imkoniyatini yaratadi. ba'zi hollarda bu o‘zgartirishiami karno kartasidan foydaianib ham, amaiga oshiriladi. kamo kartasi kvadrat kataklardan tashkil topgan bo‘lib, uning har bittasi 2n n ta o‘zgaruvchining bittasidan tashkil bo‘lgan holatni ifodalaydi. o‘zgaruvchilar ikki tizimli soniar bilan belgilangan holda kartaning tashqi tomoniga yozib qo‘yiladi: masalan, 1 o‘zgaruvchining to‘g‘ridan-to‘g‘ri qiymatini beigilasa, 0 qarama-qarshi tomonini belgilaydi. misoi uchun xy=ol va z=l qiymatlar kesishgan joy fikran yig‘indining x*y*z ga monand bo‘ladi. kamo kartalari odatda quyidagi tartibda to‘lg‘iziladi. fikran hosila sifatidagi funksiyani fikran yig‘indining tarkibiy qismlarga ajratiladi va uiami odatda alfavit tartibda joylashtiriiadi va nomerlanadi. birinchi fikran yig‘indi tashkil etuvchisini beigilovchi kataklarga 1 qo‘yiladi va fikran yig‘indi ikkinchi tashkil etuvchi kataklar topiladi va ular ichida 1 qo‘yilmagan kataklar uchrasa, ular to‘ldiriladi. shundan keyin keyingi fikran …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayot faoliyati xavfsizligi"

1-amaliy mashg‘ulot 1-mavzu:"hayot faoliyati xavfsizligi"fanining asosiy tushunchalari mohiyati; xavf turlarini, ularni guruhlash va identifikatsiyalash. reja: 1.“hayotiy faoliyat xavfsizligi”fanining asosiy tushunchalari mohiyati. 2.xavf turlari, ularni guruhlash va identifikatsiyalash. xavf–hayotiy faoliyat xavfsiligi fanining markaziy tushunchasidir. bunda bevosita va bilvosita kishi sog‘lig‘iga salbiy ta’sir qiladigan yoki ko‘ngilsiz oqibatlarga olib keladigan voqea, hodisa, jarayon va ob’ektlar tushuniladi. analiz maqsadiga qarab xavfni xarakterlovchi belgilar miqdorini oshirish yoki kamaytirish mumkin. energiyasi mavjud kimyoviy yoki biologik aktiv moddalarda xavf har doim yashiringandir. xavflar taksonomiyasi. taksonomiya – bu murakkab hodisalarni, tushunchalarni kishi faoliyatiga q...

This file contains 7 pages in DOCX format (92.1 KB). To download "hayot faoliyati xavfsizligi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayot faoliyati xavfsizligi DOCX 7 pages Free download Telegram