yarimo‘tkazgichlarning qarshiliginani aniqlash

DOC 9 pages 654.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 654.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

to‘rt zondli metod yordamida yarimo‘tkazgichlarning qarshiligini aniqlash ishning maqsadi: yarimo‘tkazgich materialning solishtirma qarshiligini aniqlashning to‘rt zondli usuli bilan tanishish, yarimo‘tkazgichning solishtirma qarshiligini aniqlashю qisqacha nazariya yarimo‘tkazgichning solishtirma qarshiligini to‘rt zondli usul yordamida aniqlash juda keng tarqalgan bo‘lib, buning sababi ushbu usul yordamida har qanday shakl va o‘lchamdagi yarimo‘tkazgich namunasi solishtirma qarshiligini aniqlash mumkinligidir. ushbu usulning qo‘llanilishining yagona sharti yarimo‘tkazgich namunasi sirtining tekis bo‘lishidir. shuning uchun tekis sirtli yarimcheksiz hajmga ega yarimo‘tkazgich namunasi uchun to‘rt zondli usulning qo‘llanilishining nazariy asoslarini ko‘rib chiqamiz. namunaning sirtiga to‘rtta metall elektrod joylashtiriladi (1-rasm). barcha elektrodlar to‘g’ri chiziq bo‘ylab joylashadi. tashqi elektrodlar (1 va 4) orqali kuchsiz elektr toki i beriladi va ichki elektrodlar (2 va 3) yordamida kuchlanish tushuvi u23 o‘lchanadi. solishtirma qarshilik ρ ni 1-rasm. yarimo‘tkazgich plastinasi sirtida zondlarning joylashishi. 2-rasm. bir jinsli yarimo‘tkazgichda tok zondi ostidagi potensialning taqsimlanishi. aniqlash, namunadan o‘tayotgan tok i va undagi kuchlanish u lar orasidagi bog’lanishni topish uchun namunadan …

2 / 9

quyidagi ko‘rinishga keladi: (2) yoki (3) (3) tenglamani quyidagi ko‘rinishda yozamiz: (4) (5) deb belgilash kiritsak, (4) quyidagicha yoziladi: (6) o‘zgaruvchilarni ajratib, (6) ni quyidagicha yozish mumkin: (7) (7) ni integrallab ln t =-2lnr +lnc (8) (8) ni olamiz va bu yerdan: (9) (9) ni topamiz. (9) ni (5) ga qo‘yib quyidagini topamiz: (10) potensial r=0 nuqtada musbat va u0 ga teng, namuna ichkarisida esa nolga intiladi, ya’ni r=0 da u(r) =u0, r→∞ da esa, u(r)→0 shartni hisobga olgan holda (10) ni integrallab, yarimo‘tkazgich qalinligi bo‘yicha potensial taqsimotini ifodalovchi munosabatni olamiz: (11) integrallash doimiysi c ni elektr maydon kuchlanganligi e ning ba’zi r=r0 lardagi qiymatlaridan foydalanib topish mumkin: yoki boshqacha ko‘rinishda: (12) e = jρ ekanligini hisobga olgan holda quyidagini olamiz: (13) va bu yerdan integrallash doimiysi c ni topamiz:c=- jρ ro2 c ning ifodasini (11) ga qo‘yib quyidagiga ega bo‘lamiz: u (r) =jρr0 (14) r0 radiusli yarimsferadan o‘tuvchi tok …

3 / 9

ancha kichik bo‘lsa, kontaktoldi sohasi davomiyligi ham shuncha kichik bo‘ladi. namunaning ixtiyoriy nuqtasidagi potensial shu nuqtada har bir zond toklari hosil qilgan potensiallar yig’indisidan iborat. shuni e’tiborga olish kerakki, potensial namunaga kiruvchi tok uchun musbat va undan chiquvchi tok uchun manfiy ishoraga ega bo‘ladi. demak, 2-3 o‘lchov zondlari hosil qilgan potensiallar mos holda quyidagicha bo‘ladi: va (19) bu yerda s1, s2, s3 - mos ravishda 1-2, 2-3, 3-4 zondlar orasidagi masofalar. bu zondlarning potensiallari farqini quyidagicha yozish mumkin: (20) (20) ifoda namunaning solishtirma qarshiligini aniqlash imkonini beradi: (21) agar zondlar orasidagi masofalar bir xil, ya’ni s1 = s2 =s3 = s4 = s bo‘lsa, u holda (21) ifoda quyidagicha soddaroq va qulayroq ko‘rinishga keladi: (22) yarimo‘tkazgich sirtida zondlarning 1-rasmda ko‘rsatilgandek joylashuvi yagona joylashuv usuli bo‘lmay, balki ularni boshqacha ko‘rinishda ham joylashtirish mumkin. masalan, 3-rasmda ko‘rsatilganidek, zondlarni kvadrat shaklning uchlariga joylashtirish ham mumkin. bunday joylashishda yarimo‘tkazgichning solishtirma qarshiligi quyidagi munosabatdan topiladi: …

4 / 9

hanayotgan plastina qalinligi, s-zondlar orasidagi masofa. 4-rasm. solishtirma qarshilikni to‘rt zondli usul bilan aniqlash qurilmasi. agar solishtirma qarshiligi aniqlanishi kerak bo‘lgan yarimo‘tkazgich moddaning chizig’iy o‘lchamlari ko‘rsatilgan shartlarni qanoatlantirmasa, ya’ni namuna o‘lchamlari zondlar orasidagi masofaga yaqin bo‘lsa, (22) va (23) ifodalarga tuzatish koeffisiyentlari kiritiladi. shunday qilib, tok o‘tkazuvchi chegaraga ega bo‘lgan va bu chegaraga perpendikulyar ravishda undan l masofada zondlar joylashgan namunalar uchun tuzatish ko‘paytuvchisi f1(l/s) bo‘ladi. (22) ifoda esa quyidagi ko‘rinishga keladi: (27) izolyasiyalovchi chegaraga ega va unga perpendikulyar holda l masofada zondlari joylashgan namuna uchun esa tuzatish ko‘paytuvchisi f2(l/s) bo‘ladi, (23) ifoda esa quyidagi ko‘rinishni oldi: (28) o‘tkazuvchan chegarali va unga paralel ravishda chegaradan l masofada zondlar joylashgan namuna uchun tuzatish ko‘paytuvchisi f3(l/s) bo‘ladi, (23) ifoda esa quyidagi ko‘ri-nishni oladi: (29) izolyasiyalovchi chegara va unga paralel ravishda chegaradan l masofada joylashgan zondlarga ega namuna uchun tuzatish ko‘paytuvchisi f4(l/s) bo‘ladi, (23) ifoda esa quyidagi ko‘ri-nishni oladi: (30) barcha ko‘rib o‘tilgan …

5 / 9

108 om tartibdagi kirish qarshiligiga ega millivoltmetrlardan foydalanish yarimo‘tkazgich materiallarning solishtirma qarshiligini 3.103 om.sm gacha aniqlash imkonini beradi. ishni bajarish tartibi 1. laboratoriya yo‘riqnomasi bilan tanishib chiqing. 2. asbobning kontaktlashuvchi qurilmasidagi kojuxni (metal qopqoqni) oching. 3. asbobning stolchasini, kontaktlashuvchi kallagini va namunani spirtda ho‘llangan batist bilan yaxshilab arting; 4. “сеть” tumblerini tarmoqqa ulash “откл” holatiga o‘tkazing va asbob qizib olishi uchun 5 daqiqa davomida kuting; 5. o‘ qituvchi taqdim etgan namunalardan (tagliklardan) birini kontaktlashtiruvchi qurilmasining stolchasiga o‘rnating; 6. namunada o‘lchanilishi mo‘ljallanayotgan joyni stolchani siljitish orqali nishondagi to‘rtta tirqish bilan moslashtiring. zond bilan namuna cheti orasidagi masofa 5 mm dan kam bo‘lmasligi kerak; 7. dastakni surish orqali zondlarni namuna ustiga tushiring; 8. tumblerni (v) ni (-) ga holatiga to‘g’rilang; 9. tumbler (v) ni (+) holatiga to‘g’rilang; 10. asbobdagi ko‘rsatishni ishchi daftarga yozib oling; 11. (22) ifodadan va 1-jadvaldagi tuzatish ko‘paytuvchilaridan foydalanib, yordamida olingan natijalarni hisoblang; 12. tagliklarning markazidagi bir nuqta uchun …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarimo‘tkazgichlarning qarshiliginani aniqlash"

to‘rt zondli metod yordamida yarimo‘tkazgichlarning qarshiligini aniqlash ishning maqsadi: yarimo‘tkazgich materialning solishtirma qarshiligini aniqlashning to‘rt zondli usuli bilan tanishish, yarimo‘tkazgichning solishtirma qarshiligini aniqlashю qisqacha nazariya yarimo‘tkazgichning solishtirma qarshiligini to‘rt zondli usul yordamida aniqlash juda keng tarqalgan bo‘lib, buning sababi ushbu usul yordamida har qanday shakl va o‘lchamdagi yarimo‘tkazgich namunasi solishtirma qarshiligini aniqlash mumkinligidir. ushbu usulning qo‘llanilishining yagona sharti yarimo‘tkazgich namunasi sirtining tekis bo‘lishidir. shuning uchun tekis sirtli yarimcheksiz hajmga ega yarimo‘tkazgich namunasi uchun to‘rt zondli usulning qo‘llanilishining nazariy asoslarini ko‘rib chiqamiz. namunaning sirtiga to‘r...

This file contains 9 pages in DOC format (654.5 KB). To download "yarimo‘tkazgichlarning qarshiliginani aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: yarimo‘tkazgichlarning qarshili… DOC 9 pages Free download Telegram

yarimo‘tkazgichlarning qarshiliginani aniqlash

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "yarimo‘tkazgichlarning qarshiliginani aniqlash"

Similar files