endokrinologiya fanidan ma'ruzalar

PDF 114 pages 573.3 KB Free download

114 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 573.3 KB

File type PDF

Pages 114

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 114

o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi kafedra mudiri tibbiyot fanlari doktori, professor hamraevh.t. endokrinologiya fanidan ma'ruzalar matni samarqand - 2009 yil o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi kafedra mudiri tibbiyot fanlari doktori, professor hamraev h.t. samarqand - 2009 yil o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirlig samarqand davlat tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi kafedra mudiri tibbiyot fanlari doktori, professor hamraev h.t. samarqand - 2009 yil tuzuvchilar: samarqand tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi mudiri t.f.d., professor h.t. hamraev samarqand tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi assistenti husanov h.sh. taqrizchilar: o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi meditsina fanlari akademiyasi endokrinologiya ilmiy tadqiqot instituti direktori t.f.d., professor s.i. ismoilov samarqand tibbiyot instituti vrachlar malakasini oshirish fakulteti terapiya kafedrasi mudiri t.f.d., professor f.s. tadjiev i - ma'ruzalar matnining mazmuni ma'ruza № 1 1 mavzu: gipotalamo-gipofizar tizim kasalliklari. 2 maqsad 3 soat endokrinologiyaning umumiy vazifalari; gormonlar va ularning ta'siri, biologik effekti, ichki …

2 / 114

siy vazifalari: - gormonlar klassifikasiyasi -endokrin tizim regulyasiyasi. - kasalliklar: akromegaliya, gigantizm, nanizm, qandsiz diabet ma'ruza matni -kasallik -akromegaliya, gigantizm, nanizm, qandsiz diabet. (etiologiyasi, patogenezi, diagnostikasi, klinikasi; davolash) endokrinologiyaga kirish endokrinologiya (grekcha endo - ichki, krino - ajratish, logos - fan) ichki sekretor bezlar haqida fan bo'lib, ularning qonga ishlab chiqargan gormonlarining biosintezini va organizmda ta'sir mexanizmini o'rgatadi. ichki sekrektor bezlar - organizmda modda almashinuviga ta'sir qiluvchi, butun organizm yoki alohida organ va sistemalar funksiyasini o'zgartirish xususiyatiga ega bo'lgan gormon (grekcha hormao - harakatga keltiraman) ishlab chiqarib qonga ajratadi. shu sababdan ham endokrin patologiyalari organizmning umumiy kasalliklari bo'lib hisoblanadi. endokrinologiya alohida fan sifatida 19 asrning ikkinchi yarimida rivojlandi. 1849-yilda a. bertold birinchi marta xo'rozlarni bichib, bichishdan keyingi sindromning oldini olishni eksperimental usulda asoslab bergan. 1855-yilda klod bernar miyaning to'rtinchi qorinchasi tubiga ukol qilish yo'li bilan giperglikemiya va glyukozuriyani chaqirib endokrin bezlar funksiyasini boshqarishda asab tizimining rolini aniqladi. 1889-yilda o. minkovskiy …

3 / 114

alamusdan somatoliberin, 1970-yilda tiroliberin ajratib olindi. qon va siydik tarkibida gormonlar miqdorini immunologik va radioimmunologik usulda aniqlash hozirgi zamon endokrinologiyasining eng katta yutuqlaridan biri bo'lib hisoblanadi. bu usul yordamida juda yuqori bo'lgan aniq ko'rsatgichlar olindi. 1969-yilda angliyalik olim a. pirs yangi nazariya ishlab chiqdi. bu nazariyaga asosan organizmda endokrin to'qimalar birligini ushlab turuvchi funksional faol tizim mavjud bo'lib, bu tizim nerv hujayralariga nisbatan umumiy o'xshashligi bor. bu apud tizimi (- aminlar miqdori va ularning yutinishi, dekorboksillanishi) deb nomlanadi, organizmda ham gormon ham neyromediator vazifasini bajaradi. keyingi yillarda endokrin kasalliklarda autoimmun jarayonlarining rolini o'rganish bo'yicha yangi ma'lumotlar to'planib bordi. har xil antigenlarga nisbatan organizmning irsiy immunologik javobini aniqlovchi hla sistemasining ochilishi hozirgi zamon endokrinologiyasining katta yutuqlaridan biri bo'lib hisoblanadi. endokrinilogiya ilmining rivojlanishida sobiq sovet olimlari: b.v. alyoshin, v.g.baranov, m.n.zavadovskiy, v.p.komissarenko, o.v.nikolayev, a.v. reprev, ya.x.turakulov, n.a. shereshevskiy va boshqalar xizmati juda katta. ichki sekretor bezlar bezsimon to'zilishga ega bo'lib, alohida organ sifatida …

4 / 114

asosan vazopressin, paraventrikulyar xujayralar yadrosida esa asetilholin ishlab chiqariladi. bu gormonlar neyrogormonlar deyiladi va asosiy qismi neyrogipofizga qo'yiladi. gipotalamusning gipofizotrop soxasi gipofizning oldingi bo'lagidan ishlab chiqariladigan hamma gormonlar sekresiyasini boshqarib boruvchi relizing faktorlar ishlab chiqaradi. ichki sekretor bezlar ikki guruhga bo'linadi:l) aralash bezlarga- ichki va tashqariga sekresiya qiluvchi jinsiy bezlar, oshqozon osti bezi va 2) faqat ichkariga sekresiya qiluvchi bezlarga - gipofiz, qalqonsimon, qolqonsimon oldi bezlari, buyrak usti bezi va epifiz bezlari kiradi. keyingi yillarda organizmda qator organlar buyrak, yurak, markaziy nerv sistemasilari ham endokrin bezlar funksiyasini bajarishini mualliflar tomonidan ko'rsatib kelinmoqda. buyrakning yukstaglamerulyar to'qimalari qonga renin degan gormon ishlab chiqaradi. 5 gipotalamus. ichki sekretor bezlar va ularning gormonlari. (jadval 1.) gipotalamus. ichki sekretor bezlar gormonlari gormonning himiyaviy tabiyati gipotalamus relizing faktorlar polipeptidlar gipofiz, oldingi bo'lagi adrenokortikotrop, somatotrop, laktotrop oqsil gipofiz, oldingi bo'lagi tirotrop, follikullo stimullovchi, lyuteinlovchi glikoproteidlar gipofiz oraliq qismi melanositstimullovchi polepeptid oldingi gipotalamus antidiuretik, vazopressin, oksitosin polipeptid qalqonsimon …

5 / 114

bir boshqa gormon - eritropoetin ishlab chiqariladi. bu gormon suyak ko'migidan eritrositlar chiqishini kuchaytiradi. yurak bo'lmachalaridan peptid xususiyatiga ega bo'lgan natriyuretik gormon ishlab chiqariladi. markaziy asab tizimida a va p endorfinlar, enkefalin degan neyrogormonlar ishlab chiqarilishi aniqlandi. ximiyaviy tabiati buyicha gormonlar 4ta guruhga bo'linadi: oqsilli yani peptidli, glikoproteidli, aminokislotali va steroidli gormonlar. peptidli gormonlarga: adrenokortikotrop gormon (aktg), somatotrop, melanositostimullovchi, prolaktin, paratgormon, tirokalsitonin, insulin, glyukagon; glikoproteidlarga- tireotrop gormon (ttg), follikulostimullovchi gormon, lyuteinlovchi gormon (lg); steroid gormonlarga - kortikosteron, kortizol, aldosteron, progesteron, estrodiol, estron, estriol, testosteron; aminokislotali gormonlarga-adrenalin, noradrenalin, tiroksin, triyodtironin gomonlari kiradi. 6 gormonlar to organizmdan chiqib ketgunicha endokrin bezlarda bir necha bosqichlardan o'tadi: hosil bo'lishi, to'planishi, bezdan chiqishi, biologik ta'sir qilish, inaktivasiya. endokrin bezlarda hosil bo'lgan gormonlar bevosita qonga tushadi. bu jarayon qandaydir darajada sutka vaqti va odam yoshiga nisbatan o'zgaradi. masalan, qalqonsimon bez va buyrak usti bezi gormonlarining qonga maksimal ajralishi sutkaning ertalabki soatlariga, minimal ajralishi esa kechki soatlariga …

Want to read more?

Download all 114 pages for free via Telegram.

Download full file

About "endokrinologiya fanidan ma'ruzalar"

o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi kafedra mudiri tibbiyot fanlari doktori, professor hamraevh.t. endokrinologiya fanidan ma'ruzalar matni samarqand - 2009 yil o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi kafedra mudiri tibbiyot fanlari doktori, professor hamraev h.t. samarqand - 2009 yil o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirlig samarqand davlat tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi kafedra mudiri tibbiyot fanlari doktori, professor hamraev h.t. samarqand - 2009 yil tuzuvchilar: samarqand tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi mudiri t.f.d., professor h.t. hamraev samarqand tibbiyot instituti endokrinologiya kafedrasi ...

This file contains 114 pages in PDF format (573.3 KB). To download "endokrinologiya fanidan ma'ruzalar", click the Telegram button on the left.

Tags: endokrinologiya fanidan ma'ruza… PDF 114 pages Free download Telegram