diffuziya va osmos hodisasi

PDF 10 pages 320.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 320.4 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi buxoro davlat universiteti agronomiya va biotexnologiya fakulteti 13-4 bio-20 guruhi talabasining “umumiy kimyo va fizika” fanidan mavzu: diffuziya va osmos hodisasi bajardi: rasulova n. tekshirdi: ortiqov sh. buxoro – 2021 diffuziya va osmos hodisasi reja: 1. osmotik bosim. vant-goff qonuni. 2. eritmalarning bug’ bosimi. raulning i va ii - qonunlari. 3. elektrolitik dissotsiatsiya. 4. elektrolitik dissotsiatsiya darajasi. kuchli va kuchsiz elektrolitlar. 5. asos, kislota va tuzlarning dissotsiatsiyalanishi. osmotik bosim. vant-goff qonuni. eritmadagi erigan modda va erituvchi zarrachalarining tartibsiz harakati tufayli eruvchi modda erituvchining butun hajmi bo’yicha bir tekisda taqsimlanadi. agar silindrga qandning konsentrlangan eritmasini quyib, uning ustiga ehtiyotlik bilan suyultirilgan qand eritmasini solsak, qandning konsentrlangan eritmadan suyultirilgan eritmaga o’tishi, suvning esa suyultirilgan eritmadan konsentrlangan eritmaga o’tishi yuz beradi. har bir modda o’zining konsentratsiyasi kam bo’lgan tomonga o’ta boshlaydi. ana shunday moddalarning o’z-o’zidan o’tishiga, ya’ni ular konsentratsiyalarining tenglashishiga olib keluvchi jarayon diffuziya deyiladi. …

2 / 10

an, mis ko’porosi eritmasi shimdirilgan g’ovak sopol silindr kaliygeksatsiano (ii)-ferrat eritmasiga tushirilsa, silindr g’ovaklariga mis geksatsiano (ii)-ferrat cho’kib qoladi. shunday usul bilan ishlangan silindr yarimo’tkazgich parda xossasiga ega bo’lib qoladi. silindrga shakar eritmasi solinib, suvga botirilsa, faqat suv molekulalarining o’tishi hisobiga sopol idishdagi eritmaning hajmi ko’paya boshlaydi, undagi qandning konsentratsiyasi kamaya boshlaydi. yarimo’tkazgich orqali bo’ladigan bunday bir yoqlama diffuziya osmos deb ataladi. eritmaning ko’tarilishi hisobiga nayda suv ustunining ortiqcha bosimi vujudga keladi. bunday gidrostatik bosim eritmaning osmotik bosimi deyiladi. gidrostatik bosim ma’lum qiymatga yetganda osmos to’xtaydi va muvozanat hosil bo’ladi. osmos hodisasi xayvonlar va o’simliklar organizmi hayotida muhim rol uynaydi. xujayralar po’sti suv yaxshi o’ta oladigan, lekin xujayra ichi suyuqligida erigan moddalar deyarli o’ta olmaydigan pardadan iborat. turli eritmalarning osmotik bosimini o’lchash natijasida 1886 yilda golland olimi vant-goff elektrolit bo’lmagan moddalarning uncha yuqori bo’lmagan konsentratsiyali eritmalarini osmotik bosimini konsentratsiya va haroratga bog’- liqligini aniqladi (vant-goff qonuni): p = c · …

3 / 10

sayishi eritmadagi erigan moddaning molyar qismiga teng. 2 0 0 n p )pp(  bu yerda: po - toza erituvchining bug bosimi; p - eritmaning bug bosimi; n2 - erigan moddaning molyar qismi:   2 1 n n nn   n - erigan moddaning mol miqdori; n1- erituvchining mol miqdori. raulning ii-(ebulioskopik va krioskopik) qonuni. eritma qaynash haroratining ko’tarilishi va muzlash haroratining pasayishi eritmaning molyal konsentratsiyasiga to’g’ri proporsionaldir. tqay. = e · m; tmuz. = k · m. eritmalarda zaryadlangan zarrachalar mavjudligini 1818 yilda t.grotgus aniqlagan. shuning uchun eritmalardan elektr toki o’tadi. moddalarning suvdagi eritmalari elektr tokini o’tkazishiga qarab ular elektrolitlar va elektrolitmaslarga ajratiladi. suvdagi eritmasi yoki suyuqlanmasi elektr tokini o’tkazuvchi moddalar elektrolitlar deyiladi. masalan, ko’pgina asos, kislota va tuzlar bunga misol bo’ladi. suvdagi eritmasi yoki suyuqlanmasi elektr tokini o’tkazmaydigan moddalar elektrolitmaslar deyiladi. masalan, shakar va boshqa organik birikmalar shular jumlasidandir. vant-goff va raul qonunlariga elektrolitmas eritmalargagina bo’ysunadi. …

4 / 10

vante arrenius elektrolitik dissotsiatsiyalanish nazariyasi bilan tushuntirdi. arrenius nazariyasiga muvofiq, elektrolitlar suvda eritilganda qarama-qarshi zaryadlangan ionlarga ajraladi. musbat zaryadlangan ionlar — kationlar, manfiy zaryadlangan ionlar — anionlar deyiladi. eritmada kation va anionlarning zaryadlari yig’indisi teng bo’ladi. moddalarning suvda eritilganda yoki yuqori haroratda suyuqlantirilganda ionlarga ajralish hodisasi elektrolitik dissotsilanish deyiladi. moddalarning tuzilishiga qarab, ularning dissotsiatsiyasi ham turlicha bo’ladi. suvli muhitda gidratlangan ionlaring hosil bo’lishi quyidagi ikki mexanizm bo’yicha boradi: 1. ion tuzilishdagi kristallarning eritmadagi dissosiatsiyasi. natriy xlorid nacl kristallari suvga tushirilganda kristallar yuzasidagi cl– ionlariga suvning qutbli molekulalari o’zining musbat zaryadlangan tomoni, na+ ionlariga esa manfiy tomoni bilan elektrostatik tortiladi (ion-dipol o’zaro ta’sir). ionlarining suvni dipollari bilan bunday o’zaro ta’siri natijasida kristallning ionlari o’rtasidagi o’zaro bog’lanish bo’shashadi va ular eritmaga gidratlangan ionlar holida o’tadi. 2. qutbli tuzilishdagi moddalarning erishdagi dissosiatsiyasi. qutbli molekulalarning (masalan, hcl) suv bilan o’zaro ta’siri natijasida (dipol-dipol o’zaro ta’sir) dipollararo bog’lanish vujudga kelib, eruvchi modda molekulasi qutblanadi. natijada …

5 / 10

di. erituvchi molekulalarining qutbliligi ion va molekulyar tuzilishdagi moddalarning dissotsilanishi uchun imkon beradi. suvdan tashqari, qutbli molekulalardan tashkil topgan boshqa suyuqliklar ham (etil spirti, ammiak, chumoli kislota va boshqalar) ionlashtiruvchi erituvchilar hisoblanadi. bu suyuqliklarda erigan tuzlar, kislotalar va asoslar ionlarga ajraladi. elektrolitik dissotsilanish ham qaytar jarayondir: ch3cooh  ch3coo– + h+ dissotsiatsiyaga teskari jarayonni molekulyarizatsiya deyiladi. dissotsiatsiya va molekulyarizatsiya jarayonlari tezliklari tenglashib, muvozanat qaror topadi. bunda ionlarga ajralgan molekulalar sonini umumiy erigan molekulalar soniga nisbati elektrolitik dissotsilanish darajasi deyiladi:  = x/n yoki  = x/n · 100% bu yerda:  - dissotsilanish darajasi; x - elektrolitning eritmadagi erkin gidratlangan ionlari mollar soni; n - eritish uchun olingan elektrolitning umumiy mollar soni. elektrolitning dissotsilanish darajasi qiymatiga qarab, elektrolitlar: – kuchsiz elektrolitlar:  = 0-3% gacha; – urtacha kuchli elektrolitlar:  = 3-30% gacha; – kuchli elektrolitlar:  = 30-100% gacha bo’lgan turlarga bo’linadi. kcl uchun  = 86%, cuso4 uchun …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diffuziya va osmos hodisasi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi buxoro davlat universiteti agronomiya va biotexnologiya fakulteti 13-4 bio-20 guruhi talabasining “umumiy kimyo va fizika” fanidan mavzu: diffuziya va osmos hodisasi bajardi: rasulova n. tekshirdi: ortiqov sh. buxoro – 2021 diffuziya va osmos hodisasi reja: 1. osmotik bosim. vant-goff qonuni. 2. eritmalarning bug’ bosimi. raulning i va ii - qonunlari. 3. elektrolitik dissotsiatsiya. 4. elektrolitik dissotsiatsiya darajasi. kuchli va kuchsiz elektrolitlar. 5. asos, kislota va tuzlarning dissotsiatsiyalanishi. osmotik bosim. vant-goff qonuni. eritmadagi erigan modda va erituvchi zarrachalarining tartibsiz harakati tufayli eruvchi modda erituvchining butun hajmi bo’yicha bir tekisda taqsimlanadi. agar silindrga qandning konsentrla...

This file contains 10 pages in PDF format (320.4 KB). To download "diffuziya va osmos hodisasi", click the Telegram button on the left.

Tags: diffuziya va osmos hodisasi PDF 10 pages Free download Telegram