kompyuterlarning dasturiy ta’minoti

PDF 12 pages 195.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 195.8 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

informatika_8-sinf_uzb_2015.pmd 35 ii bob. dasturiy ta’minot 8-dars. kompyuterlarning dasturiy ta’minoti hozirgacha kompyuterlarning texnik tuzilishi va dasturlar haqida ma’lumotlar oldingiz. dastur bilan ta’minlanmagan kompyuterlar quruq “temir”dan boshqa narsa emas. chunki biror bir dastursiz kompyuter hech qanday “bilim”ga ega emas. shuning uchun dasturlar kompyuterlarning texnik tuzilishining mantiqiy davomi hisoblanadi va biror kompyuterning qo‘llanish sohasi undagi dasturlar to‘plamiga uzviy bog‘liqdir. kompyuterlar inson amaliy faoliyatining turli sohalarida qo‘llanilishi tufayli foydalanuvchi, ya’ni kompyuterni ishlatuvchi shaxs ham undan har xil im- koniyatlarni talab etadi. talab etilgan imkoniyatlarning borligi ma’lum darajada dasturiy ta’minotga ham bog‘liqdir. informatikada kompyuter texnikasi quyidagi ikki qismning birligi sifatida qaraladi: • texnik vositalar; • dasturiy vositalar. texnik vositalar – kompyuter qurilmalaridir. ingliz tilida bu qismning hardware deb atalishi va “qattiq mahsulotlar” deb tarjima qilinishi sizga ma’lum (ing. hard – qattiq, ware – mahsulot). bu qismga protsessor, vinchester, monitor, klaviatura, disk yurituvchi, printerlarni misol qilib ko‘rsatish mumkin. dasturiy vositalar – kompyuter tomonidan ishlatiladigan barcha …

2 / 12

urli yordamchi vazifalarni bajaruvchi dasturlar, masalan: a) kompyuter resurslarini boshqarish (protsessor, xotira, kiritish-chiqarish qurilmalari); b)foydalanilayotgan ma’lumot nusxalarini hosil qilish; c)kompyuterning ishlash imkoniyatlarini tekshirish; d)kompyuter haqida ma’lumotlar berish va hokazo. • amaliy dasturlar – foydalanuvchiga aniq bir foydalanish sohasida ma’lumotlarga ishlov berish va qayta ishlashni amalga oshiruvchi jami dasturlar; • uskunaviy dasturlar – kompyuter uchun yangi dasturlar tayyorlash va tahrirlashni yengillashtiruvchi dasturlar. bu ajratishning shartli ravishda deyilishiga sabab shuki, dasturiy ta’minotning keskin rivojlanishi va kompyuterlarni qo‘llanish sohasining kengayib borishi ba’zi dasturlarning bir turdan boshqa turga o‘tib qolishiga sabab bo‘lmoqda. masalan, ba’zi amaliy dasturlarning qo‘llanish sohasi chuqurlashib borganligi va alohida zaruriyatga egaligidan uskunaviy dasturga aylanib bormoqda. ikkinchi tomondan, foydalanuvchi e’tiboriga shunday dasturlar tavsiya etilmoqdaki (masalan, “elektron suhbatdosh”), ularni yuqoridagi xususiyatlar bo‘yicha ajratish mushkul. hozirgi kunda dasturiy ta’minotni quyidagi o‘zaro bog‘langan guruhlar orqali ifodalash mumkin: • operatsion sistemalar (ms dos, windows naqllari, unix, linux, nova, mandriva, machintosh, doppix) va qobiq- dasturlar (norton commander, …

3 / 12

ïðèëîæåíèÿ) deb ham atashadi. barcha ilovalar alohida dastur sifatida yoki integrallashgan (birlashtirilgan) sistemalar sifatida qaralishi mumkin. odatda, ekspert sistemalar, matematik hisoblash, modellashtirish va tajriba natijalarini qayta ishlash dasturlari, shuningdek, ofis sistemalari integrallashgan sistemalardan iborat. keng tarqalgan va qulay integrallashgan sistemaga misol sifatida microsoft office dasturlar paketini olish mumkin. microsoft office dasturlar paketi o‘z ichiga matn protsessori, elektron jadval, ma’lumotlarni boshqarish sistemasi, taqdimot hosil qilish dasturi, elektron pochta bilan ishlash dasturi va boshqa dasturlarni mujassamlashtirgan. bu dasturlar paketidagi biror dastur yordamida hosil qilingan ma’lumotlarni sistema ichidagi boshqa dasturlarga osongina bog‘lash mumkin. sistema dasturlarining bir bo‘lagi sifatida yordamchi dasturlar – utilitlar (lotin. – foydali) ishlab chiqilgan. bu dasturlar operatsion sistemaning imkoniyatini oshirishga xizmat qilishi yoki alohida vazifani bajarishi ham mumkin. utilitlarning ba’zi ko‘rinishlari: • kompyuter qurilmalarini boshqaruvchi va testdan o‘tkazuvchi dasturlar; • kompyuter qurilmalarini boshqaruvchi drayver dasturlar; • axborotning zichroq yozilishini ta’minlovchi arxiviator dasturlar; • kompyuterning ishiga zarar keltiruvchi va foydalanuvchi ishiga …

4 / 12

ni sinovdan o‘tkazish muddatiga ega bo‘lgan dasturlar. sinov muddati, odatda, bir necha kun yoki bir oygacha yoki bir necha bor kirib ishlashga mo‘ljallangan bo‘ladi. ba’zan bunday dasturlarning imkoniyatlari cheklangan naqli beriladi. agar foydalanuvchiga shunday dastur zarur bo‘lsa, u dasturning to‘liq naqlini xarid qilib olishi mumkin. bu kabi dasturlarni internet tarmog‘idan jahonga mashhur download.com kata- logidan, dasturlarni tarqatish bilan shug‘ullanuvchi softpedia agentligidan, rossiyaning softkey katalogidan topish mumkin. • freeware (ing. free – erkin) – mutlaqo bepul dasturiy ta’minot. aksariyat hollarda reklama sifatida yoki dastur- chilarning ilk ishlanmalari tarqatiladi. bu dasturlardan tekin foydalanish mumkin, biroq dasturni o‘zgartirib bo‘lmaydi. chunki dasturning birlamchi kodlari ochiq holda berilmaydi. • free and open source software (ing. erkin va birlamchi kodi ochiq) – mutlaqo bepul va birlamchi kodi ochiq dasturiy ta’minot. foydalanuvchi bu kabi dasturlarni bepul ishlatish bilan birga o‘z imkoniyatlari va ehtiyojiga moslab o‘zgartirishi mumkin. kompyuterga dasturiy ta’minotni o‘rnatish jarayoni ins- tallyatsiya deyiladi, uni o‘chirish esa …

5 / 12

‘chiradi yoki buzadi, kompyuter qismlari ishini o‘zgartiradi, tezkor xotirani to‘ldirib, kompyuter ishlashini sekinlashtiradi va hokazo. savol va topshiriqlar 1. foydalanuvchi kim? 2. kompyuter ishlashi uchun nimalar kerak? 3. dasturiy ta’minot qanday turlarga bo‘linadi? 4. sistema dasturlari haqida so‘zlab bering. 5. uskunaviy dasturlar xususida gapirib bering. 6. amaliy dasturlarni tushuntirib bering. 7. o‘zingiz ishlatgan amaliy dasturlar haqida aytib bering. 8. dasturiy ta’minot qanday guruhlarga bo‘linadi? 9. kompyuter virusi nima? mashqlar quyidagi mashqlarni bajaring: 1. chap ustunda berilgan dastur vazifasiga ko‘ra o‘ng ustunga o‘zingiz bilgan dasturlarning nomini yozing. rasm chizish, saqlash, o‘qish, qayta ishlash, chop etish foydalanuvchiga kompyuter bilan muloqot qilishda qulaylik berish matn yozish, saqlash, o‘qish, qayta ishlash, chop etish internetdagi sahifalarni xotiraga yuklash, ko‘rish, saqlash arifmetik amallar bajarish 2. ziyonet tarmog‘idan doppix operatsion tizimiga oid ma’lumotlar oling va saqlab qo‘ying. 3. internet tarmog‘idan shareware turidagi dasturlarga oid ma’lumotlar oling. 9-dars. interfeys biz hozirgacha kompyuterlarning tuzilishi, texnik ta’minoti (ichki va tashqi …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuterlarning dasturiy ta’minoti"

informatika_8-sinf_uzb_2015.pmd 35 ii bob. dasturiy ta’minot 8-dars. kompyuterlarning dasturiy ta’minoti hozirgacha kompyuterlarning texnik tuzilishi va dasturlar haqida ma’lumotlar oldingiz. dastur bilan ta’minlanmagan kompyuterlar quruq “temir”dan boshqa narsa emas. chunki biror bir dastursiz kompyuter hech qanday “bilim”ga ega emas. shuning uchun dasturlar kompyuterlarning texnik tuzilishining mantiqiy davomi hisoblanadi va biror kompyuterning qo‘llanish sohasi undagi dasturlar to‘plamiga uzviy bog‘liqdir. kompyuterlar inson amaliy faoliyatining turli sohalarida qo‘llanilishi tufayli foydalanuvchi, ya’ni kompyuterni ishlatuvchi shaxs ham undan har xil im- koniyatlarni talab etadi. talab etilgan imkoniyatlarning borligi ma’lum darajada dasturiy ta’minotga ham bog‘liqdir. informatikada ko...

This file contains 12 pages in PDF format (195.8 KB). To download "kompyuterlarning dasturiy ta’minoti", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuterlarning dasturiy ta’mi… PDF 12 pages Free download Telegram