innovations in science and technologies

PDF 7 pages 437.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 437.2 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

microsoft word - ˘==>8ab 5 “innovations in science and technologies” илмий-электрон журнали issn: 3030-3451. 2 / 2025 йил. www.innoist.uz 1075 innovations in science and technologies, 3-сон. 2025 йил. doi: 10.5281/zenodo.15106694 link: https://zenodo.org/records/15106694 akademik ko‘nikmalar va kasbiy kompetentlik fanining kasbiy faoliyatdagi ahamiyati phd, dotsent mirxodjayeva d.b. toshkent to’qimachilik va yengil sanoat instituti annotatsiya: ushbu maqolada mehnat faoliyatdagi noan’anaviy vaziyatlar, kutilmagan (nostandart) holatlarda mutaxassisning o‘zini qanday tutishi, bunday vaziyatlarda mutaxasisda rejaning mavjud bo’lishi bu uning kompetentli mutaxassisligidan dalolat berishi yoritib o’tilgan. kalit so’zlar: bilim, ko’nikma, malaka, kompetentlik, intellektual salohiyati, kasbiy malaka, mahorat va iqtidorkasbiy malaka, mahorat, iqtidor. oliy ta’lim tashkilotlari pedagoglarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslarida turli ixtisosliklar o‘qituvchilarining intellektual salohiyatini oshirish, dunyoqarashlarini boyitishda ularni innovatsion ta’lim texnologiyalari bilan yaqindan tanishtirish muhim ahamiyatga ega. respublikamimizda ta’limning moddiy texnik ta’minotini rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida axborot- ta’lim muhitini yaratish, axborot resurslarini ishlab chiqish, ularni ta’lim jarayonida qo‘llash metodikalarini takomillashtirish, o‘quvchilar va …

2 / 7

a iqtidorni namoyon eta olish hisoblanadi. “kompetentlik” pedagogik kategoriya sifatida ta’lim sohasiga psixologik ilmiy izlanishlar natijasida kirib kelgan. psixologik nuqtai nazardan kompetentlik “noan’anaviy vaziyatlar, kutilmagan (nostandart) holatlarda mutaxassisning o‘zini qanday tutishi, muloqotga kirishishi, raqiblar bilan o‘zaro munosabatlarda yangi yo‘l tutishi, noaniq vazifalarni bajarishda, ziddiyatlarga to‘la ma’lumotlardan foydalanishda, izchil rivojlanib boruvchi va murakkab jarayonlarda harakatlanish rejasiga egalik”ni anglatadi. shundan kelib chiqqan holda kasbiy kompetentlik kategoriyasiga quyidagicha izoh keltirilgan. kasbiy kompetentlik – mutaxassis tomonidan kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning egallanishi va ularni amalda yuqori darajada qo‘llay olinishini ko‘zda tutadi. kasbiy kompetentlik mutaxassis tomonidan alohida bilim, malakalarning egallanishini emas, balki har bir mustaqil yo‘nalish bo‘yicha integrativ bilimlar va hatti-harakatlarning o‘zlashtirilishini nazarda tutadi. shuningdek, “kompetensiya” mutaxassislik bilimlarini doimo boyitib borishni, yangi axborotlarni o‘rganishni, muhim ijtimoiy talablarni anglay olishni, yangi ma’lumotlarni izlab topish, ularni qayta ishlash va o‘z faoliyatida qo‘llay bilishni taqozo etadi. kasbiy kompetentlik quyidagi holatlarda yaqqol namoyon …

3 / 7

muloqotga kirisha olish. 2. maxsus kompetentlik – kasbiy-pedagogik faoliyatni tashkil etishga tayyorlanish, kasbiy-pedagogik vazifalarni oqilona hal qilish, faoliyati natijalarini real baholash, bkmni izchil rivojlantirib borish bo‘lib, ushbu kompetentlik negizida psixologik, metodik, informatsion, kreativ, innovatsion va kommunikativ kompetentlik ko‘zga tashlanadi. ular o‘zida quyidagi mazmunni ifodalaydi: a) psixologik kompetentlik – pedagogik jarayonda sog‘lom psixologik muhitni yarata olish, talabalar va ta’lim jarayonining boshqa ishtirokchilari bilan ijobiy muloqotni tashkil etish, turli salbiy psixologik ziddiyatlarni o‘z vaqtida anglay olish va bartaraf eta olish; b) metodik kompetentlik – pedagogik jarayonni metodik jihatdan oqilona tashkil etish, ta’lim yoki tarbiyaviy faoliyat shakllarini to‘g‘ri belgilash, metod va vositalarni maqsadga muvofiq tanlay olish, metodlarni samarali qo‘llay olish, vositalarni muvaffaqiyatli qo‘llash; c) informatsion kompetentlik – axborot muhitida zarur, muhim, kerakli, foydali ma’lumotlarni izlash, yig‘ish, saralash, qayta ishlash va ulardan maqsadli, o‘rinli, samarali foydalanish; d) kreativ kompetentlik – pedagogik faoliyatga nisbatan tanqidiy va ijodiy yondashish, o‘zining ijodkorlik malakalariga egaligini namoyish eta olish; …

4 / 7

texnologiyalardan foydalana olish. ektremal kompetentlik – favqulotda vaziyatlar (tabiiy ofatlar, texnologik jarayon ishdan chiqqan)da, pedagogik nizolar yuzaga kelganda oqilona qaror qabul qilish, to‘g‘ri harakatlanish malakasiga egalik. bir qator tadqiqotlarda bevosita pedagogga xos kasbiy kompetentlik va uning o‘ziga xos jihatlari o‘rganilgan. ana shunday tadqiqotlar sirasiga a.k.markova va b.nazarovalar tomonidan olib borilgan izlanishlarni kiritish mumkin. a.k.markova tomonidan olib borilgan tadqiqotlarida pedagogning kasbiy kompetentligi quyidagi tarkibiy asoslardan iborat ekanligi bayon qilingan: maxsus yoki kasbiy kompetentlik (kasbiy faoliyatni yuqori darajada tashkil etish); ijtimoiy kompetentlik (qo‘shimcha faoliyatni hamkorlikda “innovations in science and technologies” илмий-электрон журнали issn: 3030-3451. 2 / 2025 йил. www.innoist.uz 1077 innovations in science and technologies, 3-сон. 2025 йил. tashkil etish); shaxsiy kompetentlik (o‘z-o‘zini rivojlantirish, o‘z-o‘zini namoyon etish); individual kompetentlik (o‘z-o‘zini boshqarish, kasbiy rivojlanish va yangiliklar yaratish). ta’lim amaliyotida kompetentlik yondoshuvini amalga oshirish ushbu jarayonning barcha jihatlarini chuqur va har tomonlama ilmiy o‘rganishni talab etadi. shu bilan birga, ta’kidlash kerakki, kompetentlikni pedagogik fenomen …

5 / 7

lmoqda va borgan sari keng tarqalib bormoqda. pedagogik hamjamiyatda kompetentlik va kompetensiyalar, ulardan qaysi birlari tayanch (universal) hisoblanishi, ularni shakllantirish va baholash usullari qanday ekanligi tushunib yetish jarayoni jadal bormoqda, ushbu tushunchalarni aniqlashtirish bo‘yicha qizg‘in munozaralar davom etmoqda. shu sababli bugungi kunda ushbu tushunchalarning juda ko‘plab ta’riflari va talqinlari mavjud. kompetentlik – bu faqatgina o‘zlashtirilgan bilimlar va tajribalarning mavjudligi hamda salmoqli hajmi bo‘libgina qolmay, balki, ularni kerak vaqtda ishga sola bilish va o‘zining xizmat vazifalarini bajarish jarayonida ulardan foydalana olish demakdir. bu ma’noda kompetentlik insonning, shaxsning, kasb egasining tavsifi hisoblanadi, shu bilan birga, u shaxsning shaxsiy imkoniyatlarining yig‘indisi, uning o‘z kasbiy bilimlari va tajribalarini amaliy faoliyatida samarali ravishda qo‘llay olish qobiliyati hisoblanadi. mutaxassisning, uning samarali kasbiy faoliyatga qodirligining tavsifi sifatidagi kompetentlik ta’limda kompetentlik yondoshuvining asosi bo‘lib qoldi. bunday kompetentlikning murakkab, integral xarakterini ta’kidlab o‘tgan holda, xorijdagi boshqaruv modellarida uning uch darajasi ajratib ko‘rsatiladi: 1) integrativ kompetentlik – bilim va ko‘nikmalarni …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "innovations in science and technologies"

microsoft word - ˘==>8ab 5 “innovations in science and technologies” илмий-электрон журнали issn: 3030-3451. 2 / 2025 йил. www.innoist.uz 1075 innovations in science and technologies, 3-сон. 2025 йил. doi: 10.5281/zenodo.15106694 link: https://zenodo.org/records/15106694 akademik ko‘nikmalar va kasbiy kompetentlik fanining kasbiy faoliyatdagi ahamiyati phd, dotsent mirxodjayeva d.b. toshkent to’qimachilik va yengil sanoat instituti annotatsiya: ushbu maqolada mehnat faoliyatdagi noan’anaviy vaziyatlar, kutilmagan (nostandart) holatlarda mutaxassisning o‘zini qanday tutishi, bunday vaziyatlarda mutaxasisda rejaning mavjud bo’lishi bu uning kompetentli mutaxassisligidan dalolat berishi yoritib o’tilgan. kalit so’zlar: bilim, ko’nikma, malaka, kompetentlik, intellektual salohiyati, kasbiy mal...

This file contains 7 pages in PDF format (437.2 KB). To download "innovations in science and technologies", click the Telegram button on the left.

Tags: innovations in science and tech… PDF 7 pages Free download Telegram