ma’ruza: cho’zilish va siqilish

PDF 12 pages 633.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 633.2 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta 1 5- ma’ruza: cho’zilish va siqilish reja: 1. cho’zilish va siqilish deformatsiyasi. 2. bo’ylama kuch. 3. normal kuchlanish. 4. bo’ylama va ko’ndalang deformatsiyalar. 5. puasson koeffitsenti. 6. guk qonuni. 7. elastiklik moduli. 8. solishtirma potentsial energiya. tayanch iboralar 1. bo’ylama kuchlar. 2. normal kuchlanishlar va ularning ishoralari. 3. absolyut va nisbiy bo’ylama deformatsilar. 4. absolyut va nisbiy ko’ndalang deformatsilar. 5. guk qonuni. 6. puasson koffitsienti. 7. birinchi darajali elactiklik moduli. brus ko’ndalang kesimlarida faqat bo’ylama kuch xosil bo’lsa, cho’zilish yoki siqilish deformatsiyasi paydo bo’ladi. asosan cho’zilish yoki siqilishga ishlovchi bruslar sterjenlar deyiladi. n- normal kuch f – kesim yuzasi sterjen kesimlarida xosil bo’lgan bo’ylama kuch barcha tashqi kuchlarning bo’ylanma z o’qiga proektsiyalarining algebraik yig’indisiga teng. tashqi kuch ta’siridan sterjen o’qi cho’zilsa bo’ylama kuch ishorasi musbat, siqilsa manfiy olinadi. 2 cho’zilish va siqilishda sterjen kesimlarida xosil bo’lgan bo’ylama kuchning kesim yuzasiga nisbati normal kuchlanishni beradi. f …

2 / 12

ga ega bo’ladi:  proportsionallik koeffisienti e birinchi tartibli elastiklik moduli deyiladi. masalan: po’lat uchun ame  5102 mis uchun ame  5101 guk qonuni bo’yicha absolyut deformatsiya qo’yidagica hisoblanadi : fe ln lёки ef dzn l l       ef - cho’zilish yoki siqilishdagi bikirlik. cho’zilish va siqilishda deformatsiyaning potentsial energiyasi jismlarga tashqi kuch ta’sir etganda ko’chish natijasida bajarilgan ish bilan ulchanadi. cho’zilish va siqilishda normal kuch ta’sirida xosil bo’ladigan deformatsiyaning solishtirma potentsial energiyasi quyidagicha xisoblanadi: 4 fe u    2 2  n – bo’ylama kuch.  – sterjen uzunligi. ef – cho’zilish va siqilishdagi bikrlik. solishtirma potentsial energiya birligi 3m mh  da o’lchanadi. takrorlash uchun savollar 1. cho’zilish va siqilishga ishlovchi bruslar qanday ataladi? 2. cho’zilish va siqilishda ichki kuchlar faktorlaridan qaysi biri mavjud bo’ladi? 3. bo’ylama kuchlar ishoralari qanday tanlanadi? 4. normal kuchlanishlar ishoralari qanday tanlanadi? 5. qanday deformatsiyalar …

3 / 12

. cho’zilish va siqilish uchun vaqtincha qarshilik. 1. konstruktsiya elementlari uchun materiallar tajriba sinovlari asosida mexanik xossalarini o’rganib tanlanadi. o’tkazilayotgan tajribalarda materiallardan yasalgan namunalarni emirilguncha bo’lgan xossalari mexanik xossalari deyiladi. 2. cho’zilishga ishlovchi konstruktsiyalar asosan plastik materiallardan tayyorlanadi. plastik materiallar siqilishga nisbatan cho’zilishga bardoshligi katta bo’lganligi uchun cho’zilishga ishlaydigan qismlarda ishlatiladi. plastik materiallarga po’lat, mis, alyuminiy va shunga o’xshash materiallar kiradi. plastiklikning xususiyati qoldiq deformasiya hosil bo’lishidadir. plastik materiallarni mexanik xossalarini o’rganish uchun uning gost standarti tomonidan tayyorlangan namunalarni maxsus mashinalarda sinaymiz umm -20, umm – 10 r-5 mashinalarida sinovlar o’tkazamiz. namuna o’lchamlari va ko’rinishi. 6 l0 = 10d normal sterjen uchun. l0 = 5d qisqa sterjen uchun. l0 - hisobiy uzunlik l – ishchi uzunlik. cho’zilishning xaqiqiy diagrammasi. namunani maxsus mashinaga qo’yib cho’zuvchi kuch va absolyut uzayish orasidagi bog’lanish cho’zilishining xaqiqiy diagrammasi deyiladi. bu erda oa elastiklik zonasi. bu zonada kuch absolyut deformatsiyaga to’g’ri proportsional bo’lib, guk qonuni o’rinli. …

4 / 12

hlanish deformatsiyaga to’g’ri proportsional ravishda ortib boradi. bu chegarada, guk qonunini tadbiq etish mumkin ee  9. b – oquvchanlik chegarasi ок о б f p  , kuch ortmasa xam deformasiya o’shishi davom etadi. 10. c – mustahkamlik chegarasi. мус о с f p  bu chegarada namuna bardosh bera oladigan eng katta shartli kuchlanish xosil bo’ladi. 11. d – vaqtincha qarshilik uzilish nuqtasida bo’yincha xosil bo’la boshlab kuch kamayib uzayish ortib kuchlanish eng katta qiymatga erishadi. б о б f p  12. nisbiy qoldiq uzayish.  %100   lo lolk kl - sterjen deformasiyadan keyingi uzunligi. lo - sterjen uzunligi. 12. nisbiy qoldiq torayish. %100   fo fbfo fo - namunaning boshlang’ich kesim yuzasi. 8 fb - bo’yinchaning kesim yuzasi. takrorlash uchun savollar 1. po’lat qanday material hisoblanadi? 2. chuyan qanday material hisoblanadi? 3. mis qanday material hisoblanadi? 4. alyuminiy qanday material hisoblanadi? 5. yogoch …

5 / 12

algan devorlar, beton ko’priklar. uzunligi l kesim yuzasi f , materiali uchun xususiy og’irlikni  bo’lgan silindrik tayanch osilgan. bu sterjen uchun normal kuch, kuchlanish va ko’chish epyuralarini ko’ramiz. ixtiyoriy kesimida normal kuch xususiy og’irlik koeffitsienti kesim yuzasi va uzunligi ko’paytmasiga teng:  fn  bu kesimda normal kuchlanish normal kuchining kesish yuzasiga nisbati bilan o’lchanadi. ya’ni:   f n kesim ko’chishlari guk qonuniga asosan topiladi, ya’ni:  22 2 zl fef dn u z       10 barcha funktsiyalarning sterjen o’qi bo’ylab o’zgarish grafigini ya’ni epyurasini quramiz. xususiy og’irlik koeffisenti  - materialiga qarab jadvallardan oladi. 3. mustaxkamlikni hisoblash konstruktsiya elementi kesmalarida hosil bo’ladigan eng katta kuchlanishlar ruxsat etilgan kuchlanishlardan ortmasligi shart. cho’zilish va siqilish deformatsiyasida sterjen kesimlarida faqat normal kuchlanish xosil bo’ladi.   max ruxsat etilgan kuchlanish masalan: po’lat uchun   160 mpa, mis uchun   100 mpa yog’och uchun …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza: cho’zilish va siqilish"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta 1 5- ma’ruza: cho’zilish va siqilish reja: 1. cho’zilish va siqilish deformatsiyasi. 2. bo’ylama kuch. 3. normal kuchlanish. 4. bo’ylama va ko’ndalang deformatsiyalar. 5. puasson koeffitsenti. 6. guk qonuni. 7. elastiklik moduli. 8. solishtirma potentsial energiya. tayanch iboralar 1. bo’ylama kuchlar. 2. normal kuchlanishlar va ularning ishoralari. 3. absolyut va nisbiy bo’ylama deformatsilar. 4. absolyut va nisbiy ko’ndalang deformatsilar. 5. guk qonuni. 6. puasson koffitsienti. 7. birinchi darajali elactiklik moduli. brus ko’ndalang kesimlarida faqat bo’ylama kuch xosil bo’lsa, cho’zilish yoki siqilish deformatsiyasi paydo bo’ladi. asosan cho’zilish yoki siqilishga ishlovchi bruslar sterjenlar deyiladi. n- normal kuch f – kesim yuzasi sterjen kesim...

This file contains 12 pages in PDF format (633.2 KB). To download "ma’ruza: cho’zilish va siqilish", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza: cho’zilish va siqilish PDF 12 pages Free download Telegram