sport inshootlari tarixi

DOCX 30 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

1-mavzu:qadimgi dunyo, o‘rta asr va yangi davr sport inshootlari (2 soat) reja qadimgi davr sport inshooti. o‘rta asr sport inshootlari. hozirgi zamon sport inshootlari. jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari qadimdan ma’lum. arxeologik qazilmalar natijasida sport bilan shug‘ullanish tosh asrida ham bo‘lganligi aniqlangan. bunga asos bo‘lib, tarixiy qazilmalarda sport qurilishlari topilganligi xizmat qiladi (hindiston, arabiston, o‘rta osiyo va janubiy amerika). qadimiy zamondan odamlar jismoniy tarbiyanining ahamiyatini yaxshi tushunishgan. jismoniy tarbiya va sport sog‘liqni mustahkamlovchi mehnatkashlarning ish qobiliyatini oshruvchi ishlab chiqarish kuchini rivojlantiruvchi asosiy muhim manbadir. tarixdan ma’lumki, qadimiy gresiyada sport musobaqalari o‘tkazilgan. bu musobaqalarni o‘tkazish uchun har bir shaharda sport inshootlari mavjud bo‘lgan. arxeologik qazilmalar ham buni isbotlab bergan. masalan, egey dengizi sohillaridagi krit orolining miken shahri qazilmalarida har xil o‘yinlar, mashqlar va tortishuvlar tasvirlari ifoda etilgan. jismoniy mashqlar jangchilarni harbiy-jismoniy tayyorlash uchun qo‘llaganlar. gomerning “illiada” va “odisseya” poemalarida ommaviy yugurish, kurash, mushtlashish, disk uloqtirish, kamondan o‘q otish, aravada poygalashish …

2 / 30

yati rivojlanishining ahamiyatli tarafi hisoblanadi. o‘yinlar har 4 yilda muntazam ravishda olimpiya shahrida (1-rasm) o‘tkazilgan. ma’lumotlarga ko‘ra bu bayramning boshlanishi er. avvalgi 776 yil boshlariga to‘g‘ri keladi. eramizdan avvalgi vii asrda olimpiya shahrida joylashgan gera obidasida olimpiya mash’alasi yoqilgan va bronzadan yasalgan ifit diski saqlangan. diskda olimpiya o‘yinlarining qonun va qoidalari yozilgan edi. umumgrek olimpiada o‘yinlari qatorida gresiyaning ko‘pgina shaharlarida kichik miqyosdagi, lekin davlat hayotidagi ijtimoiy-siyosiy tarafdan katta ahamiyatga ega bo‘lgan o‘yinlar o‘tkazilib turilgan. gresiyaning bir qator shaharlarida va rayonlarida qazilmalar natijasida o‘yinlar uchun mo‘ljallangan ko‘pgina inshootlar va stadion qoldiqlari topilgan. 1-rasm. gresiyadagi qadimiy olimpiya shahrining ko‘rinishi. qadimiy stadionlar uch davrga bo‘lingan: ellenik. ellenistik. qadimiy rim davridagi stadionlar. ellenik davr. mustaqil davlatlar hisoblangan qadimiy gresiya shaharlari fan, madaniyat va sport sohalarida boshqa davlatlar bilan doim raqobatlashganlar. yaxshi qo‘shnichilik va do‘stlik musobaqalari ruhi, qadimiy gresiyada jismoniy madaniyat va sport rivojiga katta ta’sir ko‘rsatadi. gresiya stadionlari me’moriy shakllari, kengligi va landshafning garmonik …

3 / 30

adionlar va sport inshootlari rim imperiyasining shakllanayotgan vaqtiga to‘g‘ri keladi (eramizning boshi). bu vaqtda ellenik davri stadionlarining ko‘pginasi qayta qurildi. eramizning ikkinchi asrida afina va delfadagi stadionlarni qayta qurishga to‘g‘ri keldi. musobaqa qatnashuvchilari sonining ortishi tufayli stadionlar maydoni kengaytirildi va tomoshabinlar uchun marmar trubina-o‘rindiqlar o‘rnatildi. qadimgi rim davridagi stadionlarning trubinalari ko‘rishga qulay bo‘lishini ta’minlash uchun yarim oy shaklida qurilgan. bu davrda stadionlar me’morchilik tomonidan to‘la-tugallangan ob’yektlarga aylanadi. eramizdan oldingi birinchi asrda qadimgi rim inshooti bo‘lmish amfiteatr shakllana boshladi. amfiteatr o‘z navbatida zamonaviy sport arenalarining qurilishida muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. amfiteatr – (yunonchadan amphitheatron – ikki tomonlama tomosha) ommaviy tomoshalar: teatr spektakllari ko‘rsatiladigan qadimgi rim monumental binosi hisoblanadi. amfiteatr o‘rtasidagi maydoni ellips shaklida qurilgan va tomoshabinlar uchun mo‘ljallangan sport arenasi qator-qator o‘rindiqlari pastdan yuqorig zina shaklida ko‘tarilib borgan. bu amfiteatrlar pompey shahrida miloddan avvalgi 70-yillarda qurilgan bo‘lib, o‘z ichiga 15000 tomoshabinni olgan. butun dunyoga mashhur bo‘lgan rimdagi kollizey miloddan oldingi 125 …

4 / 30

stadionlar rimning har bir yirik shaharlarida bo‘lgan. aravada poygaga mo‘ljallangan gippodrom deb nomlangan yirik sirkus maksimum inshooti alohida ahamiyatga egadir. bu inshoot o‘z tribunasiga 250000 tomoshabinni sig‘dirgan. qadimgi rimda term (hammom) inshootiga katta e’tibor berilgan. bu suzish, cho‘milish uchun mo‘ljallangan yirik suv havzasi bo‘lib, eramizning i asri va ii asri oralig‘ida qurilgan. eng yirik va mashhur dioklentana va karakalla termi taxminan 120000 m2 maydonda joylashgan bo‘lib, uzunligi 337 metr, eni 338 metrni, devorlarining qalinligi 6 metrni tashkil qilgan. bu termlarga bir vaqtning o‘zida 3000 odam sig‘ib, ular cho‘milish, parlanish, uqalash, dush, vanna qabul qilish, suv havzasida (sovuq, iliq, issiq) suzish kabi muolajalarni olish mumkin bo‘lgan. rim termlari o‘zining ajoyib bezak va uskunalari bilan ajralib turadi. bino devorlarini bezash uchun qimmatbaho marmar ishlatilgan. rim yana suv quvurlari va isitkichlar bilan jihozlangan. qadimiy rim shahri suv quvurlari va isitkichlar bilan ham mashhur bo‘lgan. rimda eramizning iv asridan boshlab, xristian dini davlat tomonidan …

5 / 30

t o‘yinlari va mashqlar rivojlana boshladi. bunga xi asrda boshlangan sharqning savdo istilosi, bordi-keldi yurishlar va ritsarlikning paydo bo‘lishi sabab bo‘ldi. yurishdan bo‘shagan vaqtlarda ritsarlar asosan harbiy mashqlar bajarardilar va turnirlarda qatnashardilar. ritsarlarning alohida qoidaga ega bo‘lgan turli o‘yinlari saroy hovlilarida o‘tkazilgan. o‘rta asrda jismoniy mashqlarning o‘rnatilishidan asosiy maqsad ritsarlarni urushga, jangga tayyorlash edi. rivojlangan feodal jamiyatida (x-xi asrlarda) sinfiy kurash ta’siri ostida xalq jismoniy madaniyati (shaharliklar va dehqonlar) va ustun turuvchi sinf jismoniy madaniyati (feodallar, ritsarlar) shakllanadi. xv-xvi asrlarda to‘p o‘yinlari paydo bo‘ldi. o‘yinlar uchun maydoncha va joylar, shaharliklar uchun sayirgohlarda, ziyolilarga hiyobonlarda har xil tomosha shahobchalari qurildi. bularga rimdagi villa montalno (xvi) suzish havzasini, florensiyadagi bobil bog‘i amfiteatrini (xvii) misol qilish mumkin. yevropaning ba’zi mamlakatlarida nayzabozlar va to‘p o‘yinlari uchun zallar, kamonda o‘q otish uchun maydon va maydonchalar qurilishi olib borildi. o‘rta osiyoda ham sport o‘yinlari rivojlangan. bu o‘yinlarga chavandozlik, kamondan o‘q otish, kurash, ko‘pkari, qilichbozlik va boshqa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sport inshootlari tarixi"

1-mavzu:qadimgi dunyo, o‘rta asr va yangi davr sport inshootlari (2 soat) reja qadimgi davr sport inshooti. o‘rta asr sport inshootlari. hozirgi zamon sport inshootlari. jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari qadimdan ma’lum. arxeologik qazilmalar natijasida sport bilan shug‘ullanish tosh asrida ham bo‘lganligi aniqlangan. bunga asos bo‘lib, tarixiy qazilmalarda sport qurilishlari topilganligi xizmat qiladi (hindiston, arabiston, o‘rta osiyo va janubiy amerika). qadimiy zamondan odamlar jismoniy tarbiyanining ahamiyatini yaxshi tushunishgan. jismoniy tarbiya va sport sog‘liqni mustahkamlovchi mehnatkashlarning ish qobiliyatini oshruvchi ishlab chiqarish kuchini rivojlantiruvchi asosiy muhim manbadir. tarixdan ma’lumki, qadimiy gresiyada sport musobaqalari o‘tkazilgan. bu musobaqal...

Этот файл содержит 30 стр. в формате DOCX (1,1 МБ). Чтобы скачать "sport inshootlari tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sport inshootlari tarixi DOCX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram