ost-indiya kompaniyasi tarixi

PPTX 34 pages 2.1 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 3-kurs 303-guruh talabasi ishonqulova nilufarning jahon tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o'qituvchisi:sabohat rajabova mavzu:ost-indiya kompaniyasining hindistonda yuritgan mustamlakachilik siyosati reja: 1.ost-indiya kompaniyasining tuzilishi 2 .kompaniyaning hindistondagi faoliyati 3.sipohiylar qo'zg'oloni va uning oqibatlari ost-indiya (ing. east indies — shar-kiy hindiston) — hindiston hamda janubiy va jan.-sharqiy osiyodagi baʼzi mamlakatlar hududlarining yevropaliklar oʻrtasidagi eski nomi. vest-indiya terminining aksi sifatida vujudga kelgan. oʻsha vaqtlarda ameri-kaning karib dengizidagi x. kolumb kashf qilgan orollarini "hindiston" deb hisoblagan yevropaliklar sharqqa tomon sayohat qilib, haqiqiy hindistonni topgach, uni o.-i. deb atadilar. angliya, gollandiya va fransiya ost-indiya kompaniyalarining mustamlakachilik faoliyatlari natijasida o.-i. nomi uzoq vaqt saklanib keldi. [1] xvi asrdan boshlab yevropalik mustamlakachilar hindistonga kirib kela boshladilar. portugallar hindistonga boradigan yo’lni kashf etishgach, ular malabar qirg’og’idagi bir qator bazalarni qo’lga kiritdilar. lekin etarli kuchga ega bo’lmaganliklari sababli mamlakat ichkarisiga kira olmadilar. portugaliyaliklarning hindiston bilan savdo sohasidagi ustunliklari gollandlar tomonidan yo’qqa chiqarildi. xvii asrning …

2 / 34

mustahkamlangan faktoriyalari bor edi. bulardan tashqari daniyalik, shvetsiyalik va avstriyalik mustamlakachilar ham hindistonda o’z faoliyatlarini olib borganlar. yevropa davlatlarining mustamlakachilk siyosati ular tomonidan tashkil etilgan ost-indiya kompaniyalari orqali olib borilgan. gollandiya ost-indiya kompaniyasidan keyin xvii asr boshida ingliz, xvii asrning 2-yarmida frantsuz ost-indiya kompaniyalari tashkil etildi, bu kompaniyalar o’z mamlakatlarida sharq savdosida monopol huquqqa ega edilar. ular hindistonda savdo faktoriyalari barpo etib, bu yerda sotib olingan hind tovarlarini yevropada monopol yuqori baholarda sotardilar. xviii asr o’rtalarida yevropalik mustamlakachilarning hindistondagi faoliyati yangi xususiyatlarga ega bo’ldi. dastlab frantsuzlar, keyinchalik inglizlar hindistondagi ichki kurashdan o’zlarining mustamlakachilik agressiyasi manfaatlari uchun foydalana boshladila ingliz desant qo’shinlari ko’mondoni robert klayv bu yutuqni mustahkamlashga intildi. u siroj-ud-davla bilan dushman bo’lgan feodallar guruhi bilan til biriktirdi. bu guruhga kirgan navob qo’shinlari qo’mondoni mir jafar bilan rasmiy shartnoma tuzildi, unga ko’ra jafar inglizlar hujumi boshlanganda ularga yordam berishni va’da berdi, inglizlar esa jafarga bengaliya navobi bo’lishiga yordam berishlarini va’da …

3 / 34

g’irchog’iga ayland maysur hukmdori haydar ali (1761-1782) kannar xalqiga tayanib frantsuz zobitlari yordamida kuchli jangovar armiya tashkil etdi. dastlabki davrlarda haydar ali inglizlarning mustamlakachilik siyosatiga etarli e’tibor bermagan edi va birinchi ingliz–maysur urushidan (1767-1769) keyin maysur bilan ost-indiya kompaniyasi o’rtasida mudofaa xarakteridagi ittifoq tuzildi. keyinchalik haydar ali maysurning asosiy dushmani inglizlar ekanligini tushunib yetib, hindistondagi feodal davlatlarni umumiy dushmanga qarshi birlashtirishga harakat qildi. bu vaqtda inglizlarning maratxlar ichki ishiga aralashuvi kuchaydi. inglizlar bombeyda peshvo taxtiga o’z vakillarini qo’yishga harakat qildilar, lekin qattiq qarshilikka duch keldilar. ingliz-maratx urushi boshlanib ketdi. haydar ali maratxlar bilan yaqinlashdi, ikkinchi ingliz maysur urushi (1780-1784) boshida maysur, maratxalar va haydaroboddan iborat inglizlarga qarshi ittifoq tuzildi. inglizlar qiyin axvolga tushib qoldilar, lekin ular hind feodallari o’rtasidagi ziddiyatlardan samarali foydalandilar. inglizlar eng kuchli maratx knyazliklaridan bo’lgan gvaliur knyazligini o’zlariga og’dirib oldilar va uning vositachiligida maratx konfederatsiyasi bilan separat sulh tuzdilar. 1782 yildagi shartnomaga ko’ra ost-indiya kompaniyasi o’zining bombey …

4 / 34

li vafot etgach, maysur taxtiga uning o’g’li, ingliz mustamlakachilarining murosasiz dushmani bo’lgan tipu sulton o’tirdi. u ingliz mustamlakachilariga qarshi “muqaddas urush” g’oyasi bilan chiqib, buyuk mo’g’ulga va ko’pgina hind knyazliklariga o’z vakillarini yuborib, ularni o’z kuchlarini birlashtirishga chaqirdi. inglizlar tipu siymosida o’zlari uchun xavfli bo’lgan dushmanni ko’rib, maysur davlatini boshqa hind davlatlaridan ajratib qo’yishga xarakat qildilar. inglizlar maratx knyazliklarining va vassal haydarobodning qo’llab-quvvatlashdan foydalanib, 1790 yilda maysurga qarshi uchinchi urushni boshladilar. maysur hukmdori tipu sulton. hindistonni bosib olish ost-indiya kompaniyasining savdo ma’muriy apparati va qurolli kuchlari yordamida ham amalga oshirilardi. kompaniya orqasida esa angliyaning hukmron sinflari va angliya hukumati turardi. 1773 yilda ingliz parlamenti hindistonni boshqarish to’g’risida qonun qabul qildi, unga ko’ra kompaniyaning kalkuttadagi gubernatori hindistondagi barcha ingliz mulklarining general-gubernatori qilib tayinlandi, madras va bombey gubernatorlari ham unga bo’ysunardilar. hindistonda ingliz oliy sudi ta’sis etildi. 1784 yildagi qonunga binoan londonda qirol xuzurida hindiston ishlari bo’yicha nazorat kengashi tashkil etildi. bu …

5 / 34

rdi. hindistonning inglizlarning mustamlakasiga aylanishi natijasida dehqonlarni asoratga solish keskin kuchaydi, soliqlar miqdori ancha oshdi. agar bengaliyada kompaniya hukmronligining dastlabki yillarida soliq miqdori 1,5 mln funtga teng bo’lsa, 10 yildan keyin uning miqdori 2,8 mln. funtga, 1793 yilda esa 3,4 mln. funtga etdi. dehqonlar va hunarmandlar xonavayron bo’lib, ekin maydonlari qisqardi. ocharchilik boshlanib, bengaliya aholisining deyarli yarmi – 10 mln. odam o’ldi. ingliz mustamlakachilari hindiston iqtisodiyotini vayron qilish bilan birga, bu yerda paydo bo’layotgan kapitalistik munosabatlar kurtaklarini ham yo’q qilib tashladilar. inglizlarning hukmronligi hindistonni huquqsiz mustamlakaga aylantirish bilan birga, uning iqtisodiyotida feodalizm qoldiqlarining hukmronligini mustahkamladi, ulkan mamlakatni iqtisodiy va madaniy qoloqlikka duchor etdi. xviii asr oxiridagi frantsuz burjua inqilobidan keyin g’arbiy yevropada va shimoliy amerikada kapitalizmning rivojlanish sur’ati o’sdi. angliya etakchi kapitalistik mamlakatga aylandi. frantsiyada ham sanoat tez rivojlanib bordi. kapitalning dastlabki jamg’arilish davri sanoat kapitalizmi davri bilan almashdi. g’arbning ilg’or davlatlarida kapitalizmning qaror topishi va g’alabasi sharq xalqlariga qarshi …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ost-indiya kompaniyasi tarixi"

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 3-kurs 303-guruh talabasi ishonqulova nilufarning jahon tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o'qituvchisi:sabohat rajabova mavzu:ost-indiya kompaniyasining hindistonda yuritgan mustamlakachilik siyosati reja: 1.ost-indiya kompaniyasining tuzilishi 2 .kompaniyaning hindistondagi faoliyati 3.sipohiylar qo'zg'oloni va uning oqibatlari ost-indiya (ing. east indies — shar-kiy hindiston) — hindiston hamda janubiy va jan.-sharqiy osiyodagi baʼzi mamlakatlar hududlarining yevropaliklar oʻrtasidagi eski nomi. vest-indiya terminining aksi sifatida vujudga kelgan. oʻsha vaqtlarda ameri-kaning karib dengizidagi x. kolumb kashf qilgan orollarini "hindiston" deb hisoblagan yevropaliklar sharqqa tomon sayohat qilib, haqiqiy hindistonni topgach, uni o.-i. deb...

This file contains 34 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "ost-indiya kompaniyasi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ost-indiya kompaniyasi tarixi PPTX 34 pages Free download Telegram