iroq urushi va neft

DOCX 7 pages 4.8 MB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

haqiqatda sharqdagi urushlar neft uchunmi? muallif: avaz takhirov rukn: yaqin sharq alan grinspin, jon makkeyn, jorj bush, sara polin va boshqa siyosatchi, yuqori mansabli davlat amaldorlariga ko`ra, iroqdagi urush haqiqatda neft uchun edi. dik cheyni 11-sentyabr voqealaridan keyin iroq neft konlarini birinchi darajadagi milliy masala darajasiga ko`tardi. “the sunday” shunday yozadi: “9/11 dan 5 oy oldin aqsh iroq neft konlarini nazoratga olish maqsadida… iroqqa qarshi targ`ibot amallarini boshladi…” fransuz maxfiy xizmatiga ko`ra, afg`on urushi 9/11 dan ancha oldin rejalashtirilgan. aqshning maqsadi afg`oniston orqali quvurlarda markaziy osiyodan neftni oson va arzon transport qilish edi. 11-sentyabrdan ozgina oldin aqsh tolibon hukumatiga tanlash uchun ikki yo`l taklif qildi: vashington manfaatlarini himoya qilish va ko`plab madadga ega bo`lish yoki aqshning afg`on hududiga kirishiga qarshilik qilish va bombalar yomg`iri ostida qolish. kongresmen ed merkey shunday degan edi: “biz neft tufayli liviyadamiz.” va aqsh va angliya neft sanoatini milliylashtirilishini e`lon qilgani uchun eronning qonuniy rahbariga bosimlar …

2 / 7

konlaridan afg`oniston, pokiston va hindistonning fazilka shahrigacha cho`zilishi rejalashtirilgan edi.” tapi uchun tolibonning roziligi kerak edi. unocal nomli aqsh kompaniyasi central asian gas pipeline ltd. konsorsiumini tashkil qildi. tolibon delegatsiyasi aqshga parvoz qilib, hyustonda joylashgan unocal shtab-kvartirasida loyihani imzoladi. tolibon delegatsiyasining aqshga tashrifi hukumat mediasi tomonidan e`tirof etilgan edi. buni quyidagi surat ham tasdiqlaydi. bu surat unocol shtab kvartirasida olingan: aqsh hukumatidan madad olgan unocol va enron kabi kompaniyalar 2001-yilgacha neft quvurlari qurilishi va xavfsizligini ta`minlash maqsadida tolibon bilan bir qancha “iliq” suhbatlar o`tkazib kelishgan. mahfiy hizmatda katta tajribaga ega bo`lgan ikki fransuz tahlilchilari ham buni tasdiqlashadi :“2001-yilning avgustigacha aqsh tolibonni markaziy osiyodagi barqarorlik manbasi sifatida ko`rdi. tolibon o`zbekiston, turkmaniston va qozog`istoning boy neft konlaridan boshlanib, afg`oniston va pokistondan to hind okeanigacha cho`zilib ketgan qurilajak neft quvurlari xavfsizligi kafolatchisiga aylanishi lozim edi. o`sha paytda markaziy osiyo konlari rossiya tomonidan tom ma`noda nazoratga olingan bo`lib, bush hukumati bun holatga chek qo`yishga …

3 / 7

(eron-pokiston-hindiston) quvuri barbod etildi. quvur-orzular haqiqatda, ayni vaqtdagi global geosiyosiy raqobatlarning deyarli barchasi kim “yangi ipak yo`li”ni boshqarishiga bog`liq bo`lib qolgan. buni tushunib olish uchun quyidagi xaritalarni diqqat bilan ko`rib chiqish kerak: bu yerda esa hindiston tapini imzolashidan eron va aqsh tomonidan rejalashtirilgan ikki raqobatchi quvurlar tizimini ko`rish mumkin: xaritalardan ko`rinib turibdiki, bir tomondan aqsh va uning ittifoqchilari, ikkinchi tomondan rossiya, xitoy, eron o`rtasidagi geosiyosiy urush avjiga chiqmoqda. eron va pokiston hindistonni qo`shmagan holda va, albatta, rossiyaning ko`rinmas homiyligida ostida yangi quvurlar tizimini barpo etish borasida muzokaralar olib borishmoqda. haqiqatda, ayni chog`da, “buyuk o`yin” rossiya va aqsh tomonidan yevroosiyo neft va tabiiy gaz zahiralarini nazorat qilish maqsadida o`ynalmoqda: "sovet ittifoqi qulagan bo`lsa ham, rossiya amerikani markaziy osiyodan siqib chiqarishda muqim turib kelyapti. aqsh yevropa ittifoqi energetika ta`minotini o`zgartirish, birinchi navbatda rossiya dominantligidan xalos etishni istayotgan bir paytda, rossiya yevropaning o`z gaziga qaramligini oshirishni ko`zlamoqda. allaqachon yevropani rus gazi bilan ta`minlaydigan …

4 / 7

an emas, balki og`ir sanksiyalar qo`yilgan afg`oniston va eron bilan ham energetik aloqalar o`rnatishga harakat qilmoqda. xitoy o`z hududidan o`tadigan 5 ta g`arb–sharq gaz quvurlari tizimini yaratishni maqsad qilib qo`ygan. shulardan biri (shinjon-shanxay) amalda ishlayapgan bo`lib, qolganlari qurilish ostida va markaziy osiyo gaz zahiralariga ulanadi. xitoy, shuningdek, tapiga muqobil turkmaniston-afg`on-xitoy quvuri taklifini ham o`rtaga tashlamoqda. eronni ham muhim “o`yinchi” deb hisoblash mumkin. u gaz zahiralari bo`yicha ikkinchi o`rinda turadi va 2009-yili kuniga 4.17 mln barrel bilan jami 93 mlrd barrel neft ishlab chiqargan. eronning faol “o`yinchi” ekani aqshning g`ashiga tegadi. 1997-yilda ishga tushurilgan eron-turkmaniston gaz quvuri markaziy osiyodan tashqariga chiqqan ilk quvur edi. bundan tashqari, eron xitoy bilan 120 mlrd dollarlik gaz-qidiruv kelishuviga ham ega. 2004-yilda imzolangan bu kelishuvga ko`ra eron 25 yil davomida yiliga 10 mln tonna atrofida suyultirilgan gazni xitoyga yetkazib berishi kerak. bundan tashqari xitoy eron hududida shunga o`xshash boshqa qidiruv va burg`ulash ishlarida ham ishtirok etish …

5 / 7

tirilgan (shu bilan birga liviya,iroq, livan, somali, sudan va eronga ham) edi. suriyaning arab gazi quvurlar tarmog`ida tutgan markaziy roli esa nega aynan suriya nishonga olinilayotganini anglab yetishda kalit vaziasini o`taydi. xuddi tolibon unocol quvurlari tranziti uchun ko`p xaq talab qilgandan keyin xujumlarga uchragani kabi, assad ham ishonchli “o`yinchi” sifatida ortiq ko`rilmay qo`yilgani uchun “boshi balodan chiqmayapti”. parokanda bo`lib borayotgan suriya o`zining yaqin ittifoqdoshlari eron, rossiya va xitoyning ham kuchsizlanishiga sabab bo`lmoqda. aynan turkiya, isroil va aqsh suriya orqali gaz oqimi o`tishini istashadi va suriya hukumati bu yo`lda to`g`anoq bo`lishiga yoda katta ulush talab qilishiga chidab turisha olmaydi. parokanda bo`lib borayotgan suriya o`zining yaqin ittifoqdoshlari eron, rossiya va xitoyni ham kuchsizlanishiga sabab bo`lmoqda. pepe eskobar ayni vaqtdagi global geosiyosiy tendensiyalarni nima harakatlantirib turayotganini xulosa qiladi: "mana biz erondan to tinch okeangacha cho`zilgan ulkan energetik jang maydonida nimalar bo`layotgani haqida gapiryapmiz. bu yerda shuningdek, yevroosiyo boshqaruvini qo`lga olish uchun ham “suyuqlik” …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iroq urushi va neft"

haqiqatda sharqdagi urushlar neft uchunmi? muallif: avaz takhirov rukn: yaqin sharq alan grinspin, jon makkeyn, jorj bush, sara polin va boshqa siyosatchi, yuqori mansabli davlat amaldorlariga ko`ra, iroqdagi urush haqiqatda neft uchun edi. dik cheyni 11-sentyabr voqealaridan keyin iroq neft konlarini birinchi darajadagi milliy masala darajasiga ko`tardi. “the sunday” shunday yozadi: “9/11 dan 5 oy oldin aqsh iroq neft konlarini nazoratga olish maqsadida… iroqqa qarshi targ`ibot amallarini boshladi…” fransuz maxfiy xizmatiga ko`ra, afg`on urushi 9/11 dan ancha oldin rejalashtirilgan. aqshning maqsadi afg`oniston orqali quvurlarda markaziy osiyodan neftni oson va arzon transport qilish edi. 11-sentyabrdan ozgina oldin aqsh tolibon hukumatiga tanlash uchun ikki yo`l taklif qildi: vashington ...

This file contains 7 pages in DOCX format (4.8 MB). To download "iroq urushi va neft", click the Telegram button on the left.

Tags: iroq urushi va neft DOCX 7 pages Free download Telegram