idrok va uning turlari

PPT 20 pages 700.5 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 700.5 KB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

фаолият фалсафаси (праксиология) * * reja: idrok haqida tushuncha idrokning predmetliligi va yaxlitligi idrokning turlari * idrok haqida tushuncha. idrok - inson ongida sezgi organlarimizga bevosita ta’sir etayotgan narsa va hodisalarni tartibga solinib, yaxlit, bir butun holda aks ettirilishi. idrok narsa va hodisalarning ayrim xususiyatlarini aks ettiruvchi sezgilardan farq qiladi. lekin idrok narsa ayrim sezgilarning oddiy yig‘indisidan iborat emas. idrok hissiy bilishning yangi, yuqori bosqichidir. idrok jarayonining o‘ziga xos xususiyatlari mavjud. bular: idrokning predmetligi, yaxlitligi, ma’lum tartibda tuzilishi, konstantligi, anglanganligi. * shaxs tevarak-atrofdagi narsa hodisalarning faqat ayrim xossalarini ongda aks ettirib qolmaydi balki ularning barcha xossalarini birgalikda bir butun holda ham aks ettiradi. sezgi organlariga bevosita ta'sir etib turgan narsa-hodisalarning obrazlarining kishi bir butun holda aks ettirishi idrok deyiladi. masalan: uyni idrok qilish, gulni idrok qilish, odamni idrok qilish va boshqalar. sezgi va idrok bir-biri bilan chambarchas bog'liq. kishi narsa-hodisalarning ayrim xossalarini sezadi. uni bir butun holda idrok qiladi. * …

2 / 20

psixik jarayondir. idrok esa sezgilarga qaraganda murakkab psixik jarayon hisoblanadi. * idrokning predmetliligi va yaxlitligi. predmetlilik idrokning sifati tarzida ish-harakatlarni boshqarishda alohida rol o‘ynaydi. bu xususiyat yordamida tashqi olamdan olingan ma’lumotlarni ana shu olamning o‘ziga solishtirib ko‘riladi va idrok obrazlarining real predmetlariga adekvat (mosligi) taminlanadi. tashqi olam bilan aks ettirilishi mos kelmay qolgan xollarda odam to‘g‘riroq aks ettirishni ta’sinlovchi idrokning yangi usullarini qidirishga majbur bo‘ladi. * idrokning yaxlitligi. yukorida ko‘rsatganimizdek, idrok sezgi a’zolariga ta’sir kiluvchi narsa va hodisalarning ayrim xususiyatlarini aks ettiruvchi sezgilardan farqli ravishda, narsalarning yaxlit obrazidir. o‘z-o‘zidan ravshanki, bu yaxlit obraz turli modallikdagi sezgilar orkali olingan narsalarning ayrim xususiyat va sifatlari haqidagi bilimlarni umumlashtirish asosida vujudga keladi. * idrokning murakkabligi quyidagilarda ifodalanadi: har bir idrok tarkibiga ayni vaqtda bir necha sezgi kiradi. masalan, qovunni idrok qilish. bunda quyidagi sezgilar ishtirok etadi qovunning shakli va rangini aks etgiruvchi ko'rish sezgisi, hidini aks ettiruvchi hid sezgisi, mazasinn aks ettiruvchi ta'm …

3 / 20

larga o'xshatish, kesib olingan daraxt to'nkasini idrok qilib biror yovvoyi hayvonga o'xshatish, osmondagi para-para suzib oq bulutlarni idrok qilib, to’plab kuyilgan paxtaga o'xshatish va boshqalar. * idrok tarkibiga tafakkur va nutq faoliyati kiradi. agar idrok-qilinayotgan narsa yoki hodisa biz uchun yangi notanish bo'lsa, darrov fikr yuritish faoliyati boshlanadi va "bu nima", "buning nomi nima " degan savol tug'iladi. shuningdek, har bir idrok hukm shaklida ifodalanadi. ya'ni narsa yoki hodisaga nom beriladi, uni so'z bilan aytiladi mavjud tushuncha doirasiga kiritadi. masalan: "bu gul", bu mashina, "bu kitob" va boshqalar, * idrokning turlari. idrok klassifikatsiyasining asosi, sezgilardagi kabi, idrok jarayonida ishtirok qiluvchi analizatorlaring har xilligidir. idrok jarayonida qancha analizatorning yetakchilik qilishiga ko‘ra ko‘rish, eshitish, tuyush, kinestizik, hid bilish va ta’m bilish idroklari farqlanadi. idrokning sof holatdagi turlari ham uchraydi. odatda ular birlashib ketgan. bundag tashqari materiyaning yashash shakllariga ko‘ra ham idrok turlari, fazoni, vaqtni, harakatni idrok qilish aniqlanadi. * idrokning quyidagi turlarga …

4 / 20

ng shakli va rangini aks etgiruvchi ko'rish sezgisi, hidini aks ettiruvchi hid sezgisi, mazasinn aks ettiruvchi ta'm sezgisi, harakatni aks etgiruvchi teri sezgisi va boshqalar. bu sezgilar taxlil yordamida ajratib olinadi va idrokning reseptiv tomonini tashkil etadi. ular ishtirokida narsaning barcha xossalari bir butun holda aks ettiriladi. bu esa idrokning perseptiv tomonini tashkil etadi. * idrok tarkibiga tafakkur va nutq faoliyati kiradi. agar idrok-qilinayotgan narsa yoki hodisa biz uchun yangi notanish bo'lsa, darrov fikr yuritish faoliyati boshlanadi va "bu nima", "buning nomi nima " degan savol tug'iladi. shuningdek, har bir idrok hukm shaklida ifodalanadi. ya'ni narsa yoki hodisaga nom beriladi, uni so'z bilan aytiladi mavjud tushuncha doirasiga kiritadi. masalan: "bu gul", bu mashina, "bu kitob" va boshqalar, * idrok jarayoniga his-tuyg'ular ta'sir qiladi bu his-tuyg'ular idrok qilinayotgan narsa hodisalar tug'risida o'tmishda tug'ilgan taassurotlar va fikrlardan hamda ayni paytdagi idrok jarayonidan vujudga kelishi mumkin. his-tuyg'ular idrokning aktivlik darajasini kuchaytiradi, uning mazmunini …

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idrok va uning turlari"

фаолият фалсафаси (праксиология) * * reja: idrok haqida tushuncha idrokning predmetliligi va yaxlitligi idrokning turlari * idrok haqida tushuncha. idrok - inson ongida sezgi organlarimizga bevosita ta’sir etayotgan narsa va hodisalarni tartibga solinib, yaxlit, bir butun holda aks ettirilishi. idrok narsa va hodisalarning ayrim xususiyatlarini aks ettiruvchi sezgilardan farq qiladi. lekin idrok narsa ayrim sezgilarning oddiy yig‘indisidan iborat emas. idrok hissiy bilishning yangi, yuqori bosqichidir. idrok jarayonining o‘ziga xos xususiyatlari mavjud. bular: idrokning predmetligi, yaxlitligi, ma’lum tartibda tuzilishi, konstantligi, anglanganligi. * shaxs tevarak-atrofdagi narsa hodisalarning faqat ayrim xossalarini ongda aks ettirib qolmaydi balki ularning barcha xossalarini birgalikda ...

This file contains 20 pages in PPT format (700.5 KB). To download "idrok va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: idrok va uning turlari PPT 20 pages Free download Telegram