ishlab chiqarish harajatlari

DOCX 14 pages 1.5 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi samarqand iqtisodiyot va servis instituti , buxgalteriya hisobi maqola mavzu : ishlab chiqarish harajatlari fan : mikroiqtisodiyot bajardi: 2024-2025 o'quv yili annotatsiya. mazkur maqolada iqtisodiy o‘sish natijasida ishlab chiqarish sohasi jarayonlardagi harajatlarni nazorat qilish, boshqarish va taribga solishning ilg‘or usullari tadbiq qilgan holda korxona raqobatbardoshligi oshirish yo‘llari o‘rganildi. аннотация. в данной статье в результате экономического роста изучены пути повышения конкурентоспособности предприятия путем применения передовых методов контроля, управления и организации затрат в процессах производственной сферы. abstract. in this paper, as a result of economic growth, ways to increase the competitiveness of the enterprise by applying advanced methods of controlling, managing and organizing costs in the processes of the production sector were studied. kalit so‘zlar: sanoat korxonasi, harajat, qiymat, miqdor, maxsulot tannarxi, sarflar, ishlab chiqarish. ключевые слова: промышленное предприятие, издержки, стоимость, количество, себестоимость продукции, затраты, производство. key words: industrial enterprise, costs, cost, quantity, cost …

2 / 14

tashkil qiladi. ishlab chiqarish xarajatlari tovar qiymatidan foyda miqdoriga kam boʻladi. muomala xarajatlari tushunchasi tovarlarni sotish jarayoni bilan bogʻliq boʻlib, shu tovarlarni ishlab chiqaruvchidan olib, isteʼmolchiga etkazilguncha ketadigan sarflarga aytiladi. ular ikki guruhga boʻlinadi: qoʻshimcha muomala xarajatlari sof muomala xarajatlari. tovarlarni oʻrash, qadoqlash, saralash, transportga ortish, tashish va saqlash xarajatlari qoʻshimcha muomala xarajatlari hisoblanadi. muomala xarajatlarining bu turlari ishlab chiqarish xarajatlarining davomi hisoblanib, tovar qiymatiga kiradi va uning qiymatini oshiradi. xarajatlar tovarlar sotilgandan keyin olingan pul tushumi summasidan qoplanadi. maʼlumki, muayyan bir resursni ishlab chiqarishning biron-bir yoʻnalishi boʻyicha sarflanishi endilikda bu resursdan boshqa yoʻnalishlarda foydalanish imkoniyatini cheklab qoʻyadi. shunga koʻra, tadbirkor (yoki resurs egasi) mazkur resursni eng yuqori darajada naf keltiruvchi yoʻnalishga sarflashga harakat qiladi. iqtisodiy resurslarni eng yuqori naf olish maqsadida boshqa muqobil yoʻnalishlarda ishlatilishiga yoʻl qoʻymay oʻziga jalb etish uchun toʻlov iqtisodiy yoki zimmasiga tushuvchi xarajat deb ataladi. ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishi taʼsiriga qarab xarajatlarni turkumlash ishlab chiqarish …

3 / 14

. unga xom ashyo, material, yonilgʻi-transport xizmati, ishchilar ish haqi va shu kabilarga qilinadigan sarflar kiradi. ishlab chiqarishning har bir darajasida doimiy va oʻzgaruvchan xarajatlar yigʻindisi umumiy yoki yalpi xarajatlar (ts)ni tashkil qiladi. xarajatlar klassifikatsiyasi: – korxonalarni yalpi xarajatlari (ih) doimiy (dx) va oʻzgaruvchan (ox) xarajatlar dan iborat boʻladi. – doimiy xarajatlar – bu ijara toʻlovi, qorovullik xizmati toʻlovi, boshqaruvchi va muxandislar maoshi va shu kabilardan iborat boʻladi va ishlab chiqarish xajmiga bogʻliq boʻlmaydi. – oʻzgaruvchan xarajatlar – doimiyga kirmagan boshqa hamma xarajatlar, yaʼni xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi, elektr energiya, ish haqi va shunga oʻxshashlardan iboratdir. korxona faoliyatini tashkil etish va oqilona boshqarish mahsulot birligiga qilingan xarajatlar (oʻih) bilish muhimdir. oʻrtacha xarajatlar, umumiy xarajatlar miqdorini korxona ishlab chiqargan mahsulot hajmiga boʻlish orqali hisoblanadi. xuddi shu yoʻsinda oʻrtacha doimiy (oʻdx) va oʻrtacha oʻzgaruvchan (oʻoʻx) xarajatlar farqlanadi. korxona faoliyatining asosiy maqsadi foyda olish uning miqdorini muttasil oshirib borishdan iboratdir, ushbu xol esa …

4 / 14

ishiga ta’sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. unga xom ashyo, material, yonilg‘i-transport xizmati, ishchilar ish haqi va shu kabilarga qilinadigan sarflar kiradi. ishlab chiqarishning har bir darajasida doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar yig‘indisi umumiy xarajatlar (ts)ni tashkil qiladi. mahsulot birligini ishlab chiqarishga qilinadigan sarf-xarajatlarni hisoblash uchun o‘rtacha umumiy, o‘rtacha doimiy va o‘rtacha o‘zgaruvchi xarajatlar tushunchalaridan foydalaniladi. o‘rtacha umumiy xarajatlar umumiy xarajatlarning ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori nisbatiga teng: tc/ q =ac , bu yerda: ac - o‘rtacha umumiy xarajatlar; ts - umumiy xarajatlar; q - ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori. o‘rtacha doimiy xarajatlar doimiy xarajatlarning ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga nisbati bilan aniqlanadi: tfc/ q= afc , bu yerda: afc - o‘rtacha doimiy xarajatlar; tfc - doimiy xarajatlar summasi. o‘rtacha o‘zgaruvchi xarajatlar o‘zgaruvchi xarajatlarni ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga nisbati bilan aniqlanadi: tfc /q =avc , bu yerda: avc - o‘rtacha o‘zgaruvchi xarajatlar; tvc - o‘zgaruvchi xarajatlar summasi. o‘rtacha umumiy xarajatlarni o‘rtacha doimiy va o‘rtacha o‘zgaruvchi xarajatlarning …

5 / 14

ilarli ta’sir ko‘rsatadi. shu sababli vaqt omilidan kelib chiqib, ishlab chiqarish xarajatlarini qisqa va uzoq muddatli davrda alohida tahlil qilinadi. korxona ishlab chiqarish hajmini o‘stirish uchun qisqa davrda faqat o‘zining o‘zgaruvchi xarajatlari miqdorini o‘zgartirishi mumkin. bu qisqa muddatli xarajatlardir. ishlab chiqarish quvvatlari esa (ishlab chiqarish bino va inshootlari maydoni, texnika va texnoligiyalar miqdori) doimiy bo‘lib qoladi, hamda bu davr faqat ulardan foydalanish darajasini o‘zgartirish uchun yetarli bo‘lishi mumkin. uzoq muddatli davr-bu korxonaning ishlab chiqarish quvvatlarini va barcha band bo‘lgan resurslari miqdorini o‘zgartirish uchun yetarli bo‘lgan davrdir. ishlab chiqarish quvvatlarining o‘zgarishini taqozo qiladigan davr davomiyligi ayrim tarmoq va korxona xususiyatidan kelib chiqib farqlanishi mumkin. qisqa muddatli davr mobaynida korxona o‘zining doimiy quvvatlariga o‘zgaruvchi resurslar miqdorini qo‘shib borish yo‘li bilan ishlab chiqarish hajmini o‘zgartirishi mumkin. biroq, ishlab chiqarish quvvatlariga (doimiy resurslarga) qo‘shilgan o‘zgaruvchi resurslar ma’lum vaqtdan so‘ng kamayib boruvchi natija, ya’ni mahsulot beradi. bu holat marjinalistlar tomonidan ishlab chiqilgan samaraning kamayib borishi …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish harajatlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi samarqand iqtisodiyot va servis instituti , buxgalteriya hisobi maqola mavzu : ishlab chiqarish harajatlari fan : mikroiqtisodiyot bajardi: 2024-2025 o'quv yili annotatsiya. mazkur maqolada iqtisodiy o‘sish natijasida ishlab chiqarish sohasi jarayonlardagi harajatlarni nazorat qilish, boshqarish va taribga solishning ilg‘or usullari tadbiq qilgan holda korxona raqobatbardoshligi oshirish yo‘llari o‘rganildi. аннотация. в данной статье в результате экономического роста изучены пути повышения конкурентоспособности предприятия путем применения передовых методов контроля, управления и организации затрат в процессах производственной сферы. abstract. in this paper, as a result of economic growth, ways to increase the competitivene...

This file contains 14 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "ishlab chiqarish harajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish harajatlari DOCX 14 pages Free download Telegram