монопол ҳокимият шароитидан арзбелгилаш тамойиллари

PPT 16 pages 842.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 842.0 KB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

presentation investment climate of the republic of uzbekistan by dr. rustam azimov, governor of ebrd for uzbekistan, minister of finance of the republic of uzbekistan annual meeting of the governors of ebrd, riga, 20 may 2000 15-мавзу. монопол ҳокимият шароитида нарх белгилаш тамойиллари 1. монополия шароитида нархларни тартибга солиш. 2. истеъмолчи ортиқчалигини эгаллаш. 3. истеъмолчилар даромадига кўра нарх белгилаш. 4. истеъмол ҳажмига кўра нарх белгилаш. 5. товарлар категориясига кўра нарх белгилаш. * 1. монополия шароитида нархларни тартибга солиш нархларни назорат қилиш ва тартибга солиш кўпроқ табиий монополияларга қўлланилади. биз биламизки, рақобатлашган бозорда нарх чекли харажатга тенг бўлар эди лекин, бундай нархни табиий монополияларга қўллаб бўлмайди, чунки бу нархда бир қатор ишлаб чиқарувчилар зарар билан ишлаб ишдан чиқадилар. нима учун деганда, ишлаб чиқарувчиларнинг харажатлари ҳар хил бўлгани учун нархлар ҳам ҳар хил бўлади. расмдан кўриниб турибдики, нарх рақобатлашган бозор нархига тўғри келади ва у чекли харажат билан ўртача даромад чизиқлари кесишган …

2 / 16

ки бозор ҳокимиятига эга бўлган фирмалар раҳбарлари олдида турадиган асосий масалалардан бири - бу қандай қилиб монопол ҳокимиятдан самарали фойдаланишдир. улар олдида нархларни қандай белгилаш, қанча ишлаб чиқариш омиллари жалб қилиш керак, узоқ ва қисқа муддатли оралиқларда ишлаб чиқариш ҳажмини қанча қилиб белгилаш каби масалаларни ечиш туради. рақобатлашган бозордаги фирмаларни бошқаришга қараганда монопол ҳокимиятига эга бўлган фирмаларни бошқариш қийинроқ. рақобатлашган бозорда нарх берилгани учун фирма раҳбарлари ўз эътиборларини кўпроқ харажатларни камайтиришга ва сотиш билан боғлиқ масалаларни ечишга қаратади. ишлаб чиқариш ҳажмини эса нархни чекли харажатларга тенглаштирадиган ҳажмда белгилайди. монопол ҳокимиятга эга фирмалар ишлаб чиқариш ҳажмини ва маҳсулот нархини аниқлаши учун ҳеч бўлмаганда талаб эластиклигининг тахминий қийматини билишлари керак бўлади. монопол ҳокимиятга эга бўлган фирмаларнинг нарх белгилаш стратегиясининг асосини истеъмолчи ортиқчалигини эгаллаш орқали қўшимча фойда олиш усуллари ташкил қилади. истеъмолчи ортиқчалигини эгаллаш. фараз қилайлик, фирма барча ишлаб чиқарган маҳсулотларини бир нархда сотсин. у фойдасини максималлаштириш учун нарх pm ни унга мос …

3 / 16

ўлиб, уларнинг ортиқчалиги dme соҳа юзасига тенг. фирма нархни туширса, у me оралиққа қарашли харидорларга ҳам товарни сотиши мумкин. бироқ, бу ҳолда унинг даромади ва шу билан бирга фойдаси ҳам камайиб кетади. фирма nm оралиққа қарашли истеъмолчилар ортиқчалигини (pmmn юзага тенг ортиқчаликни) ва me оралиқдаги истеъмолчилар ортиқчалигини (dme юзага тенг ортиқчаликни) қўлга киритиш учун ҳар хил гуруҳдаги истеъмолчиларнинг талаб чизиғида жойлашувига қараб ҳар хил нарх белгилаши мумкин. юқорида кўрдикки, бу ортиқчаликларни бир хил нарх белгилаш орқали эгаллаш мумкин эмас. масалан, фирма nm оралиқдаги истеъмолчилар учун p1 нарх, me оралиқдагилар учун p2 ва иккала гуруҳ орасидагилар учун pm нархни белгилаши мумкин. нархларни бундай қўйилишига, яъни ҳар хил гуруҳдаги истеъмолчилар учун ҳар хил даражадаги нархларнинг қўйилишига нарх диверсификацияси (дифференциацияси ёки дискриминацияси) дейилади. масаланинг муҳим томони шундаки, харидорларни топиб, уларни ҳар хил нархларда харидорлар гуруҳига бўлиб чиқиш, яъни бозорни сегментлаштириш керак бўлади. 3. нархлар диверсификацияси. нархлар диверсификацияси (нархларни истеъмолчиларнинг имкониятларига қараб ҳар хил …

4 / 16

товарга тўланадиган нархга боғлиқ функция бўлиб, чекли даромад чизиғи талаб чизиғи билан устма-уст тушади (d=mr). масалан, агар ҳар бир харидор биттадан маҳсулот сотиб олса, биринчи ишлаб чиқарилган товардан олинадиган даромад га, иккита товардан тушадиган даромад га, учта товардан га тенг. ҳар бир товар учун алоҳида нарх белгилангани учун умумий даромад ҳар бир сотилган товарлар нархларининг йиғиндиси билан аниқланади. чекли даромадни қуйидагича топамиз: * демак, ҳар бир қўшимча сотилган товарнинг чекли даромади идеал диверсификациялашда ушбу товар учун белгиланган нархга тенг. кўриниб турибдики, нарх диверсификацияси фирманинг харажатлари таркибига таъсир қилмайди. шундай қилиб, ҳар бир бирлик қўшимча ишлаб чиқарилган ва сотилган маҳсулотдан тушадиган қўшимча фойда нархдан чекли харажатни айрилганига тенг. талаб (mr) чекли харажатдан устун бўлганда фирма ишлаб чиқариш ҳажмини ошириб ўз фойдасини орттиради. ишлаб чиқаришни кенгайтириш ишлаб чиқариш ҳажми ҳажмга етгунча давом эттирилади. ҳажмда чекли даромад, яъни талаб чекли харажатга тенг бўлади ва ишлаб чиқариш янада оширилса чекли харажат талабдан, яъни mr …

5 / 16

рига сотганда ўз улушининг бир қисмидан воз кечади, нима учун деганда, фойда олмагандан кўра ҳар бир пойафзалдан 10 фоиздан (20 фоиз ўрнига) фойда олиш унинг учун афзалроқ. агар нархлар дифференциацияси харидорлар сонини ошишига олиб келса, бундан сотувчилар ҳам, харидорлар ҳам манфаат кўради. демак, умумий фаровонлик ошади. 4. истеъмол ҳажмига кўра нархлар диверсификацияси баъзи бир товарларга бўлган талаб у товарни ишлаб чиқариш ва сотиш ошган сари камайиб боради. бундай товарга мобил телефон хизмати мисол бўла олади. ҳар бир истеъмолчи бир ойда маълум миқдордаги (минут ёки соат) телефон хизматига пул тўлаб, ундан ортиқчасига тўлаш қобилияти пасайиб боради. истеъмолчи маблағи етмагани учун энг керакли миқдордаги хизматгга пул тўлайди, лекин бу миқдордаги минимал хизматнинг қиммати қўшимча олиши мумкин бўлган телефон хизмати қийматидан анча юқори бўлади. мусбат масштаб самараси бўлганда мобил телефон хизмати кўрсатиш ҳажмининг ошиши уни ишлаб чиқариш учун сарфланадиган ўртача ва чекли харажатларни камайишига олиб келади. бундай ҳолатда мобил телефон хизмати нархини (тарифини) …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "монопол ҳокимият шароитидан арзбелгилаш тамойиллари"

presentation investment climate of the republic of uzbekistan by dr. rustam azimov, governor of ebrd for uzbekistan, minister of finance of the republic of uzbekistan annual meeting of the governors of ebrd, riga, 20 may 2000 15-мавзу. монопол ҳокимият шароитида нарх белгилаш тамойиллари 1. монополия шароитида нархларни тартибга солиш. 2. истеъмолчи ортиқчалигини эгаллаш. 3. истеъмолчилар даромадига кўра нарх белгилаш. 4. истеъмол ҳажмига кўра нарх белгилаш. 5. товарлар категориясига кўра нарх белгилаш. * 1. монополия шароитида нархларни тартибга солиш нархларни назорат қилиш ва тартибга солиш кўпроқ табиий монополияларга қўлланилади. биз биламизки, рақобатлашган бозорда нарх чекли харажатга тенг бўлар эди лекин, бундай нархни табиий монополияларга қўллаб бўлмайди, чунки бу нархда бир қато...

This file contains 16 pages in PPT format (842.0 KB). To download "монопол ҳокимият шароитидан арзбелгилаш тамойиллари", click the Telegram button on the left.

Tags: монопол ҳокимият шароитидан арз… PPT 16 pages Free download Telegram