ishlab chiqarish omillari bozori

DOCX 28 pages 615.1 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 615.1 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

13-мавзу. ишлаб чиқариш омиллари бозори. режа: 13.1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. 13.2. таклиф чизиғи ётиқлиги. 13.3. инвестицияни ҳисоблашдаги дисконтирланган қиймат. таянч сўз ва иборалар: ишлаб чиқариш омиллари, ишлаб чиқариш функсияси, ишчи кучининг чекли маҳсулоти, чекли маҳсулотнинг пасайиши, чекли маҳсулот қиймати, капитал, минимал иш ҳақи, иқтисодий рента, иқтисодий фойда, капиталга даромад, реал фоиз ставкаси. 13.1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. ишлаб чиқариш омиллари бозори деганда меҳнат, хом ашё, капитал, ер ва бошқа ишлаб чиқариш ресурслари бозори тушунилади. ресурслар бозоридаги талаб ва таклиф истеъмол товарлари бозори таъсирида шаклланади. шунинг учун ҳам ресурсларга бўлган талаб ҳосила талаб бўлиб, фирманинг ишлаб чиқариш ҳажми ва унинг ҳаражатларига боғлиқ. ишчи кучига бўлган талабни алоҳида фирма учун қараймиз. бозор (тармоқ) талабини аниқлаш учун тармоққа қарашли фирмалар талаблари йиғиб чиқилади. қўшимча ёлланган битта ишчи кучидан олинадиган қўшимча даромад меҳнатнинг чекли даромадлилиги дейилади ва у орқали белгиланади. меҳнатнинг чекли даромадлилиги нинг иқтисодий маъноси шундан …

2 / 28

билан камайиб боради. демак, чизиғи нарх ўзгармаса ҳам пастга қараб йўналган бўлади (1-расм). harajat i ii t 1-расм. чекли меҳнат даромадлилиги графиги. и чизиқ рақобатлашган истеъмол бозоридаги фирманинг чизиғи (бу ерда фирма монопол ҳокимиятга эга эмас). ии чизиқ истеъмол бозорида монопол ҳокимиятга эга бўлган фирманинг чизиғи. монопол ҳокимиятга эга бўлган фирма кўпроқ маҳсулот сотиш учун товар нархини тушириши мумкин. натижада бўлади ва ишлаб чиқариш ҳажми ошиши билан камайиб боради. демак, ва чизиқлари пастга ётиқ бўлгани учун чизиғи пастга томон ётиқ бўлади. агар биз монопол ҳокимиятга эга бўлган фирманинг меҳнатнинг чекли даромадлилигини монопол бўлмаган фирманинг меҳнатнинг чекли даромадлилиги билан солиштирсак , бу ерда - монопол ҳокимиятга эга бўлган фирманинг меҳнати чекли даромадлилиги; - монопол ҳокимиятга эга бўлмаган рақобатлашувчи фирманинг меҳнати чекли даромадлилиги. бундан келиб чиқадики, ҳар қандай иш ҳақида истеъмол бозорида монопол ҳокимиятга эга бўлган фирма, монопол ҳокимиятга эга бўлмаган фирмага нисбатан камроқ ишчи ёллайди. меҳнатнинг чекли даромадлилиги дан ишчиларни ёллашда …

3 / 28

ан қатъий назар, бир хил иш ҳақи олади ва фирмалар бу нархни олдиндан берилган нарх сифатида қабул қиладилар. шунинг учун ҳам алоҳида фирма учун меҳнат ресурслари таклиф чизиғи горизонтал, яъни у абсолют эластик. 2-расмда рақобатлашган меҳнат бозоридаги мувозанат нуқта э нуқта билан ифодаланади. мувозанат иш ҳақи бўлганда фойдани максималлаштирадиган меҳнат ресурслари миқдори га тенг бўлади. ишчи чекли унумдорлик назариясига кўра, меҳнатнинг тўлиқ маҳсулотини олади. шунинг учун фирманинг меҳнат учун чекли ҳаражати иш ҳақига тенг. , бу ерда - фирманинг меҳнатга бўлган чекли ҳаражати. рақобатлашган меҳнат бозорида ҳар бир ишчининг иш ҳақи га тенг бўлгани учун, фирманинг ишчиларга берадиган умумий иш ҳақи ҳаражатлари тўртбурчак юзига тўғри келади (2-расм). иш ҳақининг ўзгариши ишчи кучига бўлган талабни ўзгартиради. агар иш ҳақи дан гача ошса (3-расм), ёлланадиган ишчилар сони дан гача қисқаради; агар иш ҳақи гача пасайса, ишдаги ишчилар сони гача ошади. меҳнат бозорида фирма фойдасини максималлаштирадиган шарт, яъни меҳнатни чекли даромадлилигининг иш ҳақи …

4 / 28

лса, ишчи 24 соат ишласа, усўмга тенг бўлган максимал даромад олиши мумкин (5-расм). r t м n 0 24 5-расм. иш вақти ва дам олиш ўртасидаги боғлиқлик. агар у ишламаса, унинг максимал дам олиши бир суткага, яъни, 24 соатга тенг бўлади. ишчининг "даромад ва бўш вақти" бюджет чизиғини чизиғи орқали ифодалаш мумкин. маълумки, ишчи ҳар доим суткасига 24 соат ишлайвермайди. табиийки, ишчининг иш вақти чегараланган бўлади, у маълум вақт дам олиб, ўзининг ишлаш қобилиятини тиклаш керак бўлади. бундан ташқари, дам олиш унинг маънавий ўсишини таъминлайди. демак, ишчи маълум вақт ишлаб, маълум миқдорда наф олса (даромад олса), у маълум вақт дам олганда ҳам қандайдир наф олади (маънавий ўсиш, завқланиш). демак, ишчининг қанча вақт ишлаб, қанча вақт дам олиши кераклиги тўғрисидаги масалани қуйидагича қўйиш мумкин: ишчининг ишлаш ва дам олиш вақти билан боғлиқ нафлик функсиясини қуйидагича ёзамиз: , (5) бу ерда - нафлик функсияси; - дам олиш вақти; - иш вақти. демак, …

5 / 28

ш вақти. агар биз бюджет чизиғига параллел бўлган ва бефарқлик чизиғи билан кесишадиган бюджет чизиғини ўтказсак, даромад ва ўрнини босиш самарасини аниқлашимиз мумкин. ўрнини босиш самараси бўш вақтнинг қисқариши ва иш вақтининг ортиши натижасида даромаднинг ўсиши билан ифодаланади, яъни, маълум миқдордаги бўш вақт иш вақти билан алмаштирилади. 7-расмда бу дан га силжишини ифодалайди, яъни, иш вақти дан гача ошади. лекин, даромаднинг ортиши билан бирга дам олишнинг - шахснинг маънавий ўсиши учун керак бўладиган бўш вақтнинг ҳам қиммати ошади. даромад самараси (бўш вақтнинг ортиши) тескари йўналишда бўлиб, у оралиқ билан ифодаланади . натижавий ўзгариш оралиққа тенг. иш ҳақининг бундай ўсишида ўрнини босиш самараси даромад самарасидан юқори бўлади. бундан шу келиб чиқадики, биринчидан, иш ҳақининг ўсиши, иш вақтининг ортишига олиб келади; иккинчидан, индивидуал шахснинг меҳнат таклифи мусбат ётиқликка эга (8-расм). w, so`m/soat sl w2 w1 bir kundagi soatlar 24-t1 24-t2 8-расм. иш ҳақининг ўсиши натижасида иш вақтининг ўсиши. даромаднинг янада ошиб бориши …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish omillari bozori"

13-мавзу. ишлаб чиқариш омиллари бозори. режа: 13.1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. 13.2. таклиф чизиғи ётиқлиги. 13.3. инвестицияни ҳисоблашдаги дисконтирланган қиймат. таянч сўз ва иборалар: ишлаб чиқариш омиллари, ишлаб чиқариш функсияси, ишчи кучининг чекли маҳсулоти, чекли маҳсулотнинг пасайиши, чекли маҳсулот қиймати, капитал, минимал иш ҳақи, иқтисодий рента, иқтисодий фойда, капиталга даромад, реал фоиз ставкаси. 13.1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. ишлаб чиқариш омиллари бозори деганда меҳнат, хом ашё, капитал, ер ва бошқа ишлаб чиқариш ресурслари бозори тушунилади. ресурслар бозоридаги талаб ва таклиф истеъмол товарлари бозори таъсирида шаклланади. шунинг учун ҳам ресурсларга бўлган талаб ҳосила талаб...

This file contains 28 pages in DOCX format (615.1 KB). To download "ishlab chiqarish omillari bozori", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish omillari bozori DOCX 28 pages Free download Telegram