monopoliya va mukammal raqobat

DOCX 18 pages 902.8 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 902.8 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

12-mavzu. nomukammal bozorlarda firmalar faoliyati. reja: 12.1. monopoliya va mukammal raqobat. 12.2. raqobatlashgan monopol bozori. 12.3. monopolistik raqobat va jamiyat farovonligi. 12.4. bir necha sotuvchili bozorlar. 12.5. oligopoliyaning bozor natijalariga ta'siri. tаyanch so‘z va iboralar: monopolistik raqobat ,oligopoliya, o‘yinlar nazariyasi, maxfiy kelishuv, kartel, nash muvozanati, maxbuslarning dilemmasi, hukmron strategiya. 12.1 monopoliya va mukammal raqobat. oldingi boblarda ko‘plab raqobatdosh korxonalar va bitta monopoliya korxonasiga ega bozorlarni o‘rgandik. mukammal raqobatdosh bozorlarga narx doim mahsulotning chegaraviy harajatiga teng. shuningdek, ko‘rdikki, uzoq muddatda kirish va chiqish iqtisodiy foydani nolga tenglashtiradi. shundan kelib chiqib narx umumiy xarajatiga tenglashadi. biz monopolistik korxonalar qanday qilib narxlarni chekli harajatdan yuqori ushlab turishi va bu pozitiv musbat iqtisodiy foydaga olib keladi va jamiyatda yo‘qotishlarga olib keladi. mukammal va monopolistik raqobat bozor tuzilmasining eng ohirgi shakllaridir. raqobat bozorda ko‘plab korxonalar deyarli bir hil mahsulotlarni taklif qilayotganda yuzaga keladi. monopoliya esa bozorda faqat bitta firma bo‘lsa paydo bo‘ladi. mukammal raqobat va …

2 / 18

necha sotuvchilarga ega va har biri boshqa sotuvchilardan unchalik farq qilmaydigan yoki o‘xshash mahsulotlarni taklif qiladi. iqtisodchilar bozor hukmronligini statistik ataladigan konsentrasiya koeffitsientiga ega korxonalarning kichik guruhlari orqali o‘lchashadi. konsentratsiya koeffitsienti bu bozordagi umumiy mahsulotning 4 ta yirik korxonalar orqali ta’minlanishidir. lekin, ba’zi sanoatlarda eng katta firmalar ustunroq rolni o‘ynaydi. yuqori konsentratsiyalangan sanoatlar o‘z ichiga g`alla ekinlari (konsentrasiya koeffeitsienti 83 foiz), samolyot ishlab chiqadigan (aviasozlik korxonalari 85 foiz) elektr lampochkalari 89 foiz, uy jixozlari 90 foiz va sigaretlar 99 foiz ni qamrab oladi. ushbu tarmoqlar oligopoliyaning eng zo‘r tasvirlangan misollaridir. nomukammal raqobat bozorning ikkinchi turi monopolistik raqobat deb ataladi. bu bozor tizimidagi ko‘plab korxonalar sotayotgan mahsulotlar o‘xshash lekin bir hil emasligi orqali tasvirlanadi. monopolistik raqobatdosh bozorda har bir korxona ishlab chiqayotgan mahsuloti uchun monopoliyaga ega. lekin boshqa korxonalar bir hil iste’molchilar uchun kurashadigan o‘xshash mahsulotlar ishlab chiqaradi. yanada aniqroq bo‘lishi uchun monopolistik raqobat bozorining quyidagi xususiyatlarini tasvirlaydi. - ko‘p sotuvchilar: …

3 / 18

raqobatlashgan monopol bozori. monopolistik raqobat bozori o‘zining ba’zi bir xususiyatlari bilan mukammal raqobatlashgan bozorga o‘xshaydi. bu yerda ham harakat qiluvchi firmalar ko‘p, yangi firmalarning bozorga kirib kelishi yoki unda harakat qiluvchi firmalarning undan chiqib ketishi cheklanmagan. lekin bu mukammal raqobatlashgan bozordan farq qiladi. farq shundan iboratki, monopol raqobatlashgan bozordagi mahsulot differensiallashgan, ya’ni bir xil ehtiyojni qondiruvchi tovarni har bir firma o‘ziga xos ravishda ishlab chiqarib sotadi va uning mahsuloti boshqa firmalarnikidan sifati, bezagi, tarkibi va sotuv markasi obro‘yi bilan farq qilishi mumkin. tovarning differensiallashuvi deganda bozorda sotiladigan tovarning standartlashtirilmaganligi tushuniladi. har bir firma o‘zining tovar markasini ishlab chiqarish bo‘yicha monopol hisoblanadi va u bozorda ma’lum darajada monopol hokimiyatga ega bo‘ladi. firmaning monopol hokimiyati mahsulotining boshqa firmalar mahsulotidan qanchalik farq qilishiga bog`liq. masalan, tish yuvish pastalari monopol raqobat bozorida sotiladigan «kolgeyt», «pepsodend» va «lesnoy balzam» pastalari bir-biridan qadoqlanishi, bezagi, davolash xususiyatlari bilan ajralib turadi. monopol raqobat bozorga misol sifatida tish yuvish …

4 / 18

lchilarning u yoki bu tovarni tanlashiga tovarning yaxshi qadoqlanishi, do‘konning o‘ng`ay joylashuvi va ishlash rejimi, xaridorlarga yaxshi xizmat ko‘rsatilishi sabab bo‘lishi mumkin. yuqoridagilar kichik magazinlarga, sartaroshxonalarga, benzin quyuvchi shaxobchalarga ham to‘liq tegishlidir. raqobatlashgan monopol bozor quyidagi xususiyatlari bilan xarakterlanadi: birinchidan, firmalar differensiallashgan, bir-birining o‘rnini bosish normasi yuqori bo‘lgan, mahsulotlarini sotadi va bir-biri bilan raqobatlashadi. (boshqacha aytganda, bunday tovarlarning narxga ko‘ra elastikligi yuqori, lekin cheksiz emas). ikkinchidan, bozorga yangi firmalarni o‘z markasi bilan kirishi va undan faoliyat ko‘rsatayotgan firmalarning chiqishi cheklanmagan. agar firmalarning mahsulotiga talab yetarli darajada bo‘lmay qolsa ular bozordan to‘siqsiz chiqishi mumkin. raqobatlashgan monopol bozorning o‘ziga xos xususiyatini poyafzal va avtomobil bozorini taqqoslaganda ko‘rish mumkin. poyafzal bozori raqobatlashgan monopol bo‘lsa yengil avtomobil bozori oligopolik bozor sifatida xarakterlanadi. agar, poyafzal bozorida foyda yuqori bo‘lsa, boshqa firmalar yangi poyafzal ishlab chiqarish o‘z markasi bilan bozorga kirish uchun kerakli bo‘lgan mablag`ni sarflashi ular uchun katta qiyinchilik tug`dirmaydi. avtomobil bozoridagi avtomobillar ham differensiyallashgan …

5 / 18

hsulot sotish xajmi oshadi va oshish alohida bir firma hisobidan emas, balki ko‘p firma hisobidan sotiladi, lekin bu siyosatning boshqa bir raqib firmaning bozordagi ulushini keskin qisqartirib yuborishi ehtimoli nihoyatda kichikdir. shuning uchun ham raqobatchi firmalar birinchi firmaning narx siyosatiga nisbatan biror chora ko‘rmaydi va bu siyosat kuchli ta’sir qilmaydi. raqobatlashgan monopolistik bozordagi talab chizig`i elastikligi raqobatlashgan bozordagi talab chizig`i elastikligidan pastroq, ammo sof monopoliyadagi talab chizig`i elastikligidan yuqoriroq bo‘ladi. raqobatlashgan monopolistik bozorda talab chizig`ining elastiklik darajasi raqobatchilar va mahsulotning turlari soniga bog`liq. raqobatchilar va mahsulot turlari qancha ko‘p bo‘lsa, talab chizig`ining elastiklik darajasi shuncha yuqori bo‘ladi. monopol raqobat bozorida ham mukammal raqobatlashgan bozor kabi firmalarning kirishi va chiqishi cheklanmagan. monopol raqobat bozorida harakat qilayotgan firmalarning iqtisodiy foyda olishi, raqobatlashuvchi tovar markalari bilan boshqa firmalarni bozorga kirib kelishiga sabab bo‘ladi, natijada firmalarning iqtisodiy foydasi nolgacha pasayadi. qisqa va uzoq muddatli oraliqlarda monopol raqobatlashgan firmada muvozanat narx va mahsulot xajmi qanday …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "monopoliya va mukammal raqobat"

12-mavzu. nomukammal bozorlarda firmalar faoliyati. reja: 12.1. monopoliya va mukammal raqobat. 12.2. raqobatlashgan monopol bozori. 12.3. monopolistik raqobat va jamiyat farovonligi. 12.4. bir necha sotuvchili bozorlar. 12.5. oligopoliyaning bozor natijalariga ta'siri. tаyanch so‘z va iboralar: monopolistik raqobat ,oligopoliya, o‘yinlar nazariyasi, maxfiy kelishuv, kartel, nash muvozanati, maxbuslarning dilemmasi, hukmron strategiya. 12.1 monopoliya va mukammal raqobat. oldingi boblarda ko‘plab raqobatdosh korxonalar va bitta monopoliya korxonasiga ega bozorlarni o‘rgandik. mukammal raqobatdosh bozorlarga narx doim mahsulotning chegaraviy harajatiga teng. shuningdek, ko‘rdikki, uzoq muddatda kirish va chiqish iqtisodiy foydani nolga tenglashtiradi. shundan kelib chiqib narx umumiy xaraja...

This file contains 18 pages in DOCX format (902.8 KB). To download "monopoliya va mukammal raqobat", click the Telegram button on the left.

Tags: monopoliya va mukammal raqobat DOCX 18 pages Free download Telegram