rasmiy uslubga xos xususiyatlar

PPTX 12 pages 5.0 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

слайд 1 a.qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika instituti o’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan 11-mavzu: rasmiy uslubga xos xususiyatlar. taqdimoti rasmiy uslubga xos xususiyatlar. rasmiy uslubning sintaktik alomatlari ham matnda darhol ko’zga tashlanadi. unda darak gaplar, uning ayniqsa qo’shma gap shakli ko’p ishlatiladi. yoyiq va murakkab so’z birikmalari mahsuldor hisoblanadi, murakkab tipdagi nomlar keng qo’llaniladi. gap tuzilishida o’zbek tilidagi odatdagi me’yorga amal qilinadi va yuqorida sanalgan jihatlari bilan ilmiy uslubga o’xshab ketadi. masalan:o’zbekiston respublikasi o’z taraqqiyot yo’lini, o’z nomini aniqlaydi, o’z davlat ramzlarini: gerbi, bayrog’i, madhiyasini ta’sis etadi, o’z davlat tilini belgilaydi. o’zbekiston respublikasi davlat mustaqilligining ramzlari muqaddasdir (1991 yil 31 avgustda qabul qilingan «o’zbekiston respublikasining davlat mustaqilligi asoslari to’g’risida» gi qonunning 16 - moddasidan). ilmiy uslubda bayon etilayotgan matnning sintaktik qurilishi fikriy tugallikka, mantiqiy izchillikka xizmat qiladi hamda bayonning tabiatidan kelib chiqib, bir tarkibli gaplarning shaxssiz, shaxsi umumlashgan turlari faol. undov, atov gaplar qo’llanilmaydi, nutq monologik xarakterda bo’ladi. rasmiy …

2 / 12

sahifalarida aks etadigan yangilik, xabar, reportaj, tahlilnoma, bosh maqola, maqola, ocherk, felyeton, pamflet, e’lon, reklama singari qator janrlarni qamrab oladi. ana shu qamrov doirasining kengligi o’z navbatida til birliklarining har bir janrda alohida tarzda me’yorlashuvini taqozo etadi. bu o’rinda esa me’yorlashishning umumiy jihatlari xususida so’z yuritish imkoniyati mavjud. t.qurbonovning kuzatishicha, sifatdosh oborotlar, fe’llarning shart mayli shakllarining almashinib ishlatilishi, ritorik so’roq, ritorik murojaat, undov, bir bosh bo’lakli gaplarning faolligi bu uslubga xos xususiyatlar sanaladi so’roq gaplarning mahsuldor ishlatilishi, ularning murojaat va dialog shaklda bo’lishi, bunda savol beruvchi ham, javob beruvchi ham muallifning o’zi hisoblanishi: g’urur nima o’zi? rangi qanaqa? u hammada birday bo’ladimi yoki aksinchami? menimcha, g’ururli odam mamlakat miqiyosida amalga oshirilayotgan har qanday muvaffaqiyatni o’ziga tegishli deb biladi va undan quvonadi. (xalq so’zi, 2001 yil 20 sentyabr); uyushiq bo’lakli gaplarga ko’proq murojaat qilinishi: chunki o’qituvchi zoti mashaqqatli mehnati, hayotiy tajribasi, beqiyos mehri bilan yosh avlodga faqat ilm-fan sirlarini o’rgatib qolmay, …

3 / 12

lubiy imkoniyatlari ham naqadar kengligidan dalolat beradi. ta’kidlash o’rinliki, nasriy asarlar sintaksisi hozirgi o’zbek adabiy tilining sintaktik me’yorlarini o’zida aks ettiradi. buni, ayniqsa gap bo’laklarining nutqda joylashuvida kuzatamiz. ammo poetik nutq sintaksisi boshqacha. she’riy nutqning asosiy belgilaridan sanaladigan inversiya tufayli matnda ko’plab sintaktik qurilishlar majmui vujudga keladi. ekspressiv-emosionallikni vujudga keltiruvchi vosita sifatida inversiya so’zlashuv va badiiy uslubga tegishlidir. so’roq gaplarning ritorik turi, undov gaplar, his-hayajon gaplar ham so’zlashuv va badiiy uslubga xos. so’zlashuv uslubi kishilarning kundalik rasmiy-norasmiy, erkin muomalalari doirasida til birliklarining o’ziga xos tarzda amal qilishidir. uni ma’lum ma’noda tildagi boshqa uslublarga qarama-qarshi qo’yish mumkin. bu uslubning o’ziga xos xususiyati nutq jarayonida til va tildan tashqari omillarning uyg’un bo’lishida ko’rinadi. ayni paytda bu holat so’zlashuv uslubidagi me’yoriy holatlarni belgilashni qiyinlashtiradi. chunki tildan foydalanuvchining shaxsi, buning ustiga, nutqiy vaziyat yagona bir me’yorni tayin etishga imkon bermaydi. xo’sh, so’zlashuv uslubi qanday o’ziga xosliklarga ega? birinchidan, nutq elliptik xarakterda bo’ladi. lekin bunday …

4 / 12

gap shakllari odatdagi hol hisoblanadi. kitobiy nutq uchun bog’lovchisiz qo’shma gaplar odatda xos emas, og’zaki so’zlashuv nutqi uchun esa, aksincha, xarakterlidir. so’zlashuv nutqidagi sodda gaplar ko’pincha fe’l bilan ifodalangan kesimning yo’qligi bilan xarakterlanadi. hatto ba’zan shunday holatlar ham bo’ladiki, bunday gaplarga fe’l-kesimni qo’yib ham bo’lmaydi. masalan, biz siznikiga. biz magazinga; men, odatda ishga avtobusda, ishdan piyoda kabi. tilshunoslikda murakkablashgan gaplar atamasi ham bor. gaplarning murakkablashuvi ularga qo’shilib, mazmunan kengaytirib keladigan kirish, kiritma, undalma kabi ajratilgan gap bo’laklari hisobiga bo’ladi. image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

rasmiy uslubga xos xususiyatlar - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rasmiy uslubga xos xususiyatlar"

слайд 1 a.qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika instituti o’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan 11-mavzu: rasmiy uslubga xos xususiyatlar. taqdimoti rasmiy uslubga xos xususiyatlar. rasmiy uslubning sintaktik alomatlari ham matnda darhol ko’zga tashlanadi. unda darak gaplar, uning ayniqsa qo’shma gap shakli ko’p ishlatiladi. yoyiq va murakkab so’z birikmalari mahsuldor hisoblanadi, murakkab tipdagi nomlar keng qo’llaniladi. gap tuzilishida o’zbek tilidagi odatdagi me’yorga amal qilinadi va yuqorida sanalgan jihatlari bilan ilmiy uslubga o’xshab ketadi. masalan:o’zbekiston respublikasi o’z taraqqiyot yo’lini, o’z nomini aniqlaydi, o’z davlat ramzlarini: gerbi, bayrog’i, madhiyasini ta’sis etadi, o’z davlat tilini belgilaydi. o’zbekiston respublikasi davlat mustaqillig...

This file contains 12 pages in PPTX format (5.0 MB). To download "rasmiy uslubga xos xususiyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: rasmiy uslubga xos xususiyatlar PPTX 12 pages Free download Telegram