vitaminlar bilan ta’minlanganligi

DOCX 17 pages 329.2 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 329.2 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: organizmning vitaminlar bilan ta’minlanganligini o‘rganish va baholash. nazorat savollari: 1. vitaminlar xaqida tushuncha, ahamiyati. 2. suvda eriydigan vitaminlar 3. yog‘da eriydigan vitaminlar 4. alimentar vitamin tanqisligi 5. vitamin b1 (tiamin) 6. vitamin b2 (riboflavin) 7. vitamin b6 (piridoksin) 8. vitamin b12 (sianokobalamin) 9. vitamin b9 (foliy kislotasi) 10. vitamin p (rutin) 11. vitamin pp (nikotin kislotasi) 12. vitamin b5 (pantoten kislotasi) 13. vitamin h (biotin) 14. vitamin s (askorbin kislota) 15. vitamin e (tokoferol) “vitaminlar” atamasi (lotincha vita – “hayot” so‘zidan olingan) hozirgi vaqtda umumqo‘llaniluvchi bo‘lib, ushbu ozuqa moddalari guruhiga kiruvchi birikmalarning hammasi ham o‘z tarkibida aminoguruhga ega bo‘lavermaydi. umumiy o‘xshashliklarga ega bo‘lgan organik tabiatli kimyoviy birikmalarning 15 ta guruhi vitaminlarga kiradi: • ular asosiy almashinuv jarayonlarida muayyan o‘rin tutadi; • inson organizmida kerakli miqdorda hosil bo‘lmaydi va ovqat bilan birga tushib turishi kerak; • mikronutrientlarga kiradi, ya’ni ularga bo‘lgan kundalik ehtiyoj mikromiqdor (milligramm yoki mikrogramm)da ifodalanadi; • ularning …

2 / 17

jarayonlarda bevosita kofermentlar ko‘rinishida ishtirok etishadi yoki funksional guruhlar yohud protonlar va elektronlarning ko‘chirilishi hisobiga jarayon dinamikasini boshqaradi. yog‘da eriydigan vitaminlar biologik membranalarning normal ishlashini ta’minlash uchun mas’ul bo‘lib, bunda o‘ziga xos gormonsimonlik xususiyatlarini namoyon etadi. so‘nggi yillarda almashinuv jarayonlarining irsiy regulyatsiyasida vitaminlar ishtirokining ehtimoliy mexanizmlari faol o‘rganilmoqda. vitaminlarning ovqat bilan birga yetarlicha tushmasligi oqibatida patologik holatlar – avitaminozlar, masalan, singa, pelagra (v gurux vitaminlar), beri-beri (v1), raxit (chillashir) va ozuqaviylik statusi buzilishi – gipovitaminozlar rivojlanib, ular bir qator klinik ko‘rinishlari va asosan organizm vitaminlar bilan ta’minlanganligining biomarkerlar bo‘yicha baholanishiga qarab qayd etiladi. mutlaq yoki nisbiy vitamin yetishmasligi rivojlanishining sabablari quyidagilar bo‘lishi mumkin: • alimentar vitamin tanqisligi, ya’ni ratsionda ularning asosiy manbalari kam miqdorda bo‘lishi; • vitaminlarga ortiqcha ehtiyoj; • vitaminlar absorbsiyasi va metabolizlanishi (almashinuvi) buzilishi. alimentar vitamin tanqisligi ko‘pincha ularning manbai bo‘lgan oziq-ovqat mahsulotlarini kam iste’mol qilish, shuningdek, mahsulotda yoki taom noratsional saqlanganligi va pazandalik ishlovi berilganligi oqibatida ulardagi …

3 / 17

adi. yaxshi alimentar ta’minlash fonida gipovitaminoz rivojlanishiga ko‘proq vitaminlarning absorbsiyalanishi va metabolizlanishi (almashinuvi) buzilishlari sababchi bo‘ladi. xususan, oshqozon-ichak yo‘llarida vitaminlarning so‘rilishiga ovqat tarkibida mavjud bo‘ladigan antialimentar omillar: ovqat tolalari, fitinli birikmalar singari vitamin olinuvchi birikmalar yoki tabiiy sorbentlar halaqit beradi. vitaminlar absorbsiyalanishining pasayishi kislotalilikning fiziologik ko‘rsatkichlari, sekresiyalar, fermentativ faollik, membranalarning o‘tkazuvchanligi yoki oshqozon-ichak yo‘llari ichidagi narsalar tashqariga chiqarib tashlanadigan (qayt qilish, diareya) kasallik ko‘rinishlari bilan birga kechadigan oshqozon-ichak yo‘llari kasalliklari (gastritlar, duodenitlar, xolesistitlar, pankreatitlar) bilan bog‘liqdir. ratsionning makronutrientlar bo‘yicha sezilarli muvozanatlanganligida vitaminlarning so‘rilishi sezilarli pasayadi. masalan, yog‘ iste’mol qilish keskin kamayishi (ratsion kaloriyaliligining 10 % idan kam)da yog‘da eriydigan vitaminlarning so‘rilishi, hatto ular qo‘shimcha tushganida ham, to‘xtab qoladi. yog‘ erishini cheklab qo‘yuvchi ba’zi dori vositalari (masalan, statinlar) qo‘llanilganda yog‘da eriydigan vitaminlarningg so‘rilishi keskin pasayadi. vitaminlar o‘zlashtirilishi(assimilyatsiya)ning harakati va hujayraviy darajada buzilishi ko‘pincha ba’zi bir almashinuv va biosintetik jarayonlarning irsiy nuqsonlari oqibatida kuzatiladi. inson kundalik hayotida turli xil narsalarni iste’mol qilishi …

4 / 17

t” atamasidan olingan. tiamin— ko‘pgina oziq-ovqat mahsulotlari tarkibiga kiradi. u asosan donning murtagi va qobig‘i (kepagi)da bo‘ladi. tiamin organizmda uglevodlar almashinuvida muhim ahamiyatga ega; ovqat uglevodlarga serob bo‘lsa, ularni o‘zlashtirish uchun tiamin ko‘proq talab qilinadi. tiamin bo‘lmasa, polinevrit kasalligi ro‘y beradi. organizmda bu vitamin bo‘lmasa yoki yetishmasa, nerv sistemasining og‘ir kasalligi — beri-beri paydo bo‘ladi, shuningdek ichak peristaltikasi susayadi, qabziyat, muskullar bo‘shashishi, jismoniy va ruhiy ish qobiliyatining pasayishi kuzatiladi. vitamin b1 vazifasi vitamin b1 (tiamin) organizmning oqsil va uglevodorod almashinuvini muvozanatga keltiradi. bu vitamin uglevodlar almashinuvini mo‘tadillashtiradi, asab tizimi, hujayralar va oshqozon-ichak trakti faoliyati uchun zarur. ular odam va hayvon organizmlarida tiaminpirofosfatga aylanib, pirouzum kislotasini dekarboksillanish reaksiyasining maxsus biokatalizatori vazifasini bajaradi, kuchli zaharli modda-pirouzum kislotasini yo‘qotib, asab tizimining qo‘zg‘alishini me’yorlashtiradi. tiamin gipo- va avitaminozi uning yetishmovchiligi eng avvalo nerv tizimi faoliyatining o‘zgarishiga olib keladi, xotiraning susayishi, undan tashqari oshqozon-ichak va qon tomirlar tizimining yaxshi faoliyat ko‘rsatmasligiga olib keladi. avitaminoz b1 …

5 / 17

sababli bunday mahsulotlar qaynatib pishirilganda uning suvi ham ana shu vitaminga boy bo‘ladi. ushbu vitamin soda ta’siri ostida nobud bo‘ladi. ushbu vitamindagi bir sutkalik talab 1-2 mg.ni tashkil etadi. ushbu vitamin qaysi mahsulotlarda mavjuddir: bular — dag‘al maydalangan undan tayyorlangan nonlar, yormalar (grechka, suli, sok), no‘xat, soya, pivo drojjilari, jigar, mol go‘shtidir. uning tabiiy manba’lari achitqi, ayniqsa pivo achitqisi, non achitqisi(xamirturush), don, yorma, non(ayniqsa, qora non), sabzavotlardir. vitamin b2 yoki riboflavin vitamin b2 vazifasi vitamin b2 (riboflavin) — hujayralar almashinuvi jarayonini va terining yuza qatlamidagi jarayonda muvozanatga keltiruvchi vazifani bajaradi, undan tashqari nafas olish jarayonida ham ishtirok etadi. riboflavin— o‘sish jarayonida qatnashadi va o‘stiruvchi omillarga kiradi. oqsil, yog‘ va uglevodlar almashinuvida ishtirok etadi. markaziy nerv sistemasi holatini rostlaydi, ko‘z gavharidagi moddalar almashinuviga ta’sir etadi, yorug‘likni sezish va rang ajratishga yordam beradi. b2 vitamini yetishmasa… bu vitamin yetishmasa, yuzingizda husnbuzar paydo bo‘ladi. riboflavin organizmga oziq-ovqat bilan kiradi, ovqatda riboflavin yetishmasa og‘iz …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vitaminlar bilan ta’minlanganligi"

mavzu: organizmning vitaminlar bilan ta’minlanganligini o‘rganish va baholash. nazorat savollari: 1. vitaminlar xaqida tushuncha, ahamiyati. 2. suvda eriydigan vitaminlar 3. yog‘da eriydigan vitaminlar 4. alimentar vitamin tanqisligi 5. vitamin b1 (tiamin) 6. vitamin b2 (riboflavin) 7. vitamin b6 (piridoksin) 8. vitamin b12 (sianokobalamin) 9. vitamin b9 (foliy kislotasi) 10. vitamin p (rutin) 11. vitamin pp (nikotin kislotasi) 12. vitamin b5 (pantoten kislotasi) 13. vitamin h (biotin) 14. vitamin s (askorbin kislota) 15. vitamin e (tokoferol) “vitaminlar” atamasi (lotincha vita – “hayot” so‘zidan olingan) hozirgi vaqtda umumqo‘llaniluvchi bo‘lib, ushbu ozuqa moddalari guruhiga kiruvchi birikmalarning hammasi ham o‘z tarkibida aminoguruhga ega bo‘lavermaydi. umumiy o‘xshashliklarga ega bo‘...

This file contains 17 pages in DOCX format (329.2 KB). To download "vitaminlar bilan ta’minlanganligi", click the Telegram button on the left.

Tags: vitaminlar bilan ta’minlanganli… DOCX 17 pages Free download Telegram