moliyaviy innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi

DOCX 5 pages 22.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

9-mavzu. moliyaviy innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi reja: 1. moliyaviy innovatsiyalar va bozorning “ko‘rinmas qo‘li”. 2. innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi. 1-savol bayoni. moliyaviy yangiliklar qaysidir markazlashtirilgan organlar tomonidan rejalashtirilmaydi, balki ayrim tadbirkorlar va firmalarning harakatlari natijasida yuzaga keladi. moliyaviy sohada innovatsiyalarning yuzaga kelishiga turtki bo‘ladigan asosiy iqtisodiy manfaatlar, to‘g‘risini aytganda, inson faoliyatining boshqa har qanday sohasida harakat qiluvchi manfaatlardan hech qanday farq qilmaydi. a.smit qayd qilganidek, “har bir individ o‘zining kapitalini eng ko‘p foyda keltirishi uchun ishlatishga harakat qiladi. uning niyatiga, qoidaga ko‘ra, umumiy manfaatlarga xizmat qilish kirmaydi, va u odatda ularni qondirishga qanchalik yordam berayotganini bilmaydi. uni faqat o‘zining xavfsizligi va foyda tashvishga soladi. biroq mutloq o‘zining foydasi uchun harakat qilayotgan individ, uning maqsadiga kirmaydigan natijaga ko‘rinmas qo‘l (invisible hand) tomonidan yo‘llanadi. o‘z manfaatlari izidan borib, u ko‘pincha haqiqatda qilmoqchi bo‘lganidan ko‘ra ko‘proq jamiyatning rivojlanishiga samaraliroq yordam beradi”[footnoteref:1]. [1: adam smit, the wealth of nations (chicago: university of chicago press, …

2 / 5

resurslarni taqsimlashda eng samarali instrument hisoblanadi. biroq, turli xil tashqi sabablarga ko‘ra, bu nazariya ba’zida ish bermay qoladi. bozorning «ko‘rinmas qo‘li» ojiz bo‘lib qolgan paytda, iqtisodiyot tamoyillaridan biriga ko‘ra, davlat iqtisodiy holatni yaxshilash imkoniyatini ishga solishi kerak. klassik misol – kimyoviy zavodlarning atrof-muhitni ifloslantirishi. bunday holatda davlat tabiatni muhofaza qilish borasidagi qonunchilik vositasida vaziyatni yaxshilash imkoniyatiga ega bo‘ladi. bozorni nochor holatga keltiradigan omillarga yana bir misol — bozor ustidan hukmronlik o‘rnatish (monopoliya, kartellar). bularning natijasida iqtisodiy samaradorlik pasayadi. bu holatda davlat o‘zining bevosita aralashuvi orqali bozordagi nosog‘lom holatni yaxshilashi mumkin. davlatning bunday – bozordagi nosog‘lom raqobatni yo‘q qilishga yo‘naltirilgan ijobiy aralashuvi adabiyotda «davlatning ko‘rinar qo‘li» deb ham nomlanadi. bu holatni misollar bilan izohlash uchun, yosh yigit 1965 yilda xorijga sayohatga ketayotib tushib qolgan vaziyatidagi masalalarni hozirgi kunda zamonaviy yosh yigit qanday hal qilish kerakligi bilan solishtiring. bir necha o‘n yilliklar oldin xorijdagi sayohatchiga hech kim uning tilida gapirmaydigan joyda pul …

3 / 5

yordamida to‘lash mumkin. visa, master card i american express kabi bunday kartochkalar yer sharining deyarli istalgan nuqtasida qabul qilinadi. masalan, mehmonxona nomeriga haq to‘lash uchun siz shunchaki o‘z kartoch-kangizni xizmatchiga berasiz va u telefon liniyasiga ulangan maxsus appa-ratga uni qo‘yadi. sanoqli soniyalarda sizning qarzni to‘lay olish qobiliyatingiz (ya’ni, sizga ushbu kartochkani bergan bank to‘lovni kafolatlashi holati) tekshiriladi. shundan so‘ng sizga kvitansiyaga imzo qo‘yish va yana sayohatni davom ettirish qoladi, xolos. bundan tashqari, bu tizimda pulni yo‘qotish yoki uni o‘g‘irlatish to‘g‘risida xavotir olmasangiz ham bo‘ladi. agar siz kredit kartochkangizni topolmayotgan bo‘lsangiz, yo‘qolgan kartochkani beruvchi bank bilan ulangan yaqinda joylashgan istalgan bankka yo‘l olasiz. bank uni bekor qiladi (undan boshqa odam foydalana olmasligi uchun) va yangisini beradi. ko‘p banklarda bu holatda hatto kredit olishingiz ham mumkin. 2-savol bayoni. xalqaro sayohatlar kredit kartochkalarining joriy qilinishi tufayli ancha qulay va arzon bo‘lib qolganligiga hech kimda shubha yo‘q. ularni kashf qilish va tarqatish millionlab odamlarga …

4 / 5

adan foyda-lanishga tayyor bo‘lishlari lozim edi. bu narsa, o‘z navbatida, ikkinchi tomondan uy xo‘jaligi va boshqa firmalarga ushbu kartochkalarni sotib olishga tayyor bo‘lishlarini taqozo etar edi. [3: «texnologiya» yunoncha «techne» - mahorat, san’at + logos – ta’limot. o‘sha manba. j.iv. - b.81.] innovatsiyalar tarixida (moliyaviy va boshqa istalgan sohalarda) biror-bir potensial iqtisodiy foydali g‘oyani ishlab chiqishda ko‘pincha birinchi bo‘lgan firma bundan katta foyda olmasligi holati takrorlanib turadi. bu kredit kartochkalariga nisbatan ham adolatli (tegishli)dir. xalqaro sayohatlarga kredit kartochkasini ishlatishni taklif qilgan birinchi kompaniya ikkinchi jahon urushi tugashidan so‘ng darhol asos solingan diners club bo‘lgan. ushbu firmaning muvaffaqiyati boshqa ikki kompaniyani, bular american express va carte blanche edi, kredit kartochkalaridan foydalanishning o‘xshash dasturlarini taklif qilishga undadi. kredit kartochkalaridan foydalanish bo‘yicha xizmatlarni taklif qiluvchi firmalar, kartochkalarni qo‘llagan holda tovarlar sotishni amalda qo‘llayotgan chakana savdogarlar to‘layotgan komission shaklida (qoidaga ko‘ra, harid narxidan ma’lum bir foiz), shuningdek, bu kartochka egalariga kreditdan foydalanganlik uchun to‘lanadigan …

5 / 5

aqobatlasha oladigan bo‘ldi. bizning kunlarda kredit kartochkalaridan foydalanish xizmat bozorida ikkita yirik bank tizimi: visa va master card kompaniyalari yetakchilardan hisoblanadi: diners club va carte blanche firmalarining ulushi esa sezilarli darajada qisqardi. shu o‘rinda, bank amerikard banki qanday qilib o‘zining monopoliyasini yo‘qotganligini ham eslab o‘tish foydadan xoli emas. tarixdan ma’lumki, 1958 yildan 1966 yilga qadar, ya’ni 8 yil davomida bank of america kaliforniya shtatining kredit kartochkalari bozorida yakka o‘zi hukmronlik qilgan edi. 1961 yildan 1966 yilga qadar bu biznes unga juda katta foyda olib kelgan. biroq, bu umrbod davom etishi mumkin emasdi[footnoteref:4]. 1966 yil boshlarida bank of americaning kredit kartochkalari bilan ishlash bo‘yicha boshqaruv personali ularning raqobatchilari: kaliforniyaning 4 ta yirik banki hamkorlikda bu biznesga kirish niyatida ekanliklari to‘g‘risida tez-tez eshitadigan bo‘ldi. o‘zlarining umumiy dasturini ular master charge deb nomlamoqchi bo‘lishdi. bungacha nyu-york banki first national city bank of new-york (bizning kunlarda citibank nomi bilan mashhur) transport xarajatlarini va ko‘ngil …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moliyaviy innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi"

9-mavzu. moliyaviy innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi reja: 1. moliyaviy innovatsiyalar va bozorning “ko‘rinmas qo‘li”. 2. innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi. 1-savol bayoni. moliyaviy yangiliklar qaysidir markazlashtirilgan organlar tomonidan rejalashtirilmaydi, balki ayrim tadbirkorlar va firmalarning harakatlari natijasida yuzaga keladi. moliyaviy sohada innovatsiyalarning yuzaga kelishiga turtki bo‘ladigan asosiy iqtisodiy manfaatlar, to‘g‘risini aytganda, inson faoliyatining boshqa har qanday sohasida harakat qiluvchi manfaatlardan hech qanday farq qilmaydi. a.smit qayd qilganidek, “har bir individ o‘zining kapitalini eng ko‘p foyda keltirishi uchun ishlatishga harakat qiladi. uning niyatiga, qoidaga ko‘ra, umumiy manfaatlarga xizmat qilish kirmaydi, va u...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.0 KB). To download "moliyaviy innovatsiyalar va texnologiyalarning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: moliyaviy innovatsiyalar va tex… DOCX 5 pages Free download Telegram