metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o'rganish

PPTX 12 pages 85.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.2 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

10 - tajriba ishi metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o’rganish 10 - tajriba ishi metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o’rganish ishni bajarishdan maqsad. metall va qotishmalarning korroziyalanish jarayoni bilan tanishish, korroziyalanish tezligini aniqlash va bu jarayon natijasida massaning yo’qolishini o’rganishdir. metallarning tashqi muhit bilan fizik-kimyoviy o’zaro ta’siri natijasida emirilishi metallarning korroziyalanishi deb ataladi. metallarning korroziyalanishi natijasida ularning fizikaviy va mexanikaviy xossalari pasayadi yoki butunlay yo’qolib ketishi mumkin. korroziya hodisasi mashinalarning ishqalanuvchi qismlari orasida ishqalanishni kuchaytiradi, asbob va apparatlarning elektr xossalarini pasaytiradi. metallarning tashqi muhit bilan aloqasi xarakteriga ko’ra korroziyani kimyoviy va elektrokimyoviy korroziyalarga ajratiladi. metallarning elektr o’tkazmaydigan muhit, masalan, quruq gazlar, suyuq dielektrik moddalar: benzin, surkov moylar, smolalar, neft va boshqalar bilan kimyoviy ta’sirlashuvi natijasida emirilish jarayoni kimyoviy korroziyalanish deyiladi. metallarning korroziyalovchi tashqi muhitlardan biri quruq gazlar, masalan havo kislorodi, sulfit angidrid, karbonat angidrid, vodorod sulfid kabilar bo’lib, ular metall bilan to’qnashganda kimyoviy ta’sirlashadi, natijada metall sirtida oksid …

2 / 12

oziyalanmaydi. bunga sabab shuki, xrom, alyuminiy va kremniylar metallning tashqi qatlamida mustahkam cr2o3, al2o3 va sio2 kabi pardalar hosil qiladi va uni keyingi korroziyalanishdan saqlaydi. shu sababli, xrom, alyuminiy va kremniylar korroziyabardosh elementlar bo’lib hisoblanadi. metallarning elektr toki o’tkazadigan suyuq muhitda, ya’ni elektrolit eritmalarida emirilish jarayoni elektrokimyoviy korroziya deb ataladi. bunda galvanik juftlar - anodli va katodli uchastkalarda paydo bo’ladi. elektrolit tuzlar, kislotalar va ishqorlarning suvdagi eritmalari bo’lishi mumkin. metallar yemirilishining geometrik xarakteriga ko’ra korroziya tekis, mahalliy va kristallararo turlariga bo’linadi. tekis korroziyalanishda metallning butun sirti bir qadar tekis emiriladi. korroziyaning bunday turi sof metallarda va bir jinsli qattiq metall eritmalarida ko’p kuzatiladi. mahalliy korroziyalanishda metallning ko’p qismi emirilmay, ayrim joylarigina emiriladi. korroziya qanchalik notekis bo’lsa, u shunchalik xavfli bo’ladi va tez chuqurlasha boradi. chidamli-lik guruhi korroziyabardoshlik darajasi mm/yil ball chidamlilik guruhi korroziya- bardoshlik darajasi mm/yil ball mutlaqo chi damli p 00,001 1 susaygan chidamli 0,1 p 0,5 0,5 p …

3 / 12

di. masalan, kristallitlararo korroziyalanishda metallarning tovush o’tkazuvchanlik vaqti keskin susayadi, egilishga sinalganda esa cho’zilish zonasida mayda darzlar, mikrostrukturasida mikrodarzlar paydo bo’ladi. miqdoriy analizda metallarning korroziyalanishi agressiv muhit (kislota va ishqor) ta’siridan keyin mexanik xossalari o’zgarishiga qarab aniqlanadi. metallarning korroziyalanish tezligini hajmiy usul bilan ham aniqlash mumkin. bu usul korroziyalanayotgan metall ajratib chiqarayotgan yoki yutayotgan gazlarning hajmini o’lchashga asoslangan. masalan, vodorod korroziyametri yordamida ajralib chiqayotgan vodorodning hajmiga qarab eritmaga o’tgan metallning miqdorini hisoblab topish mumkin. metallarning tekis korroziyalanishida korroziyabardoshlik darajasi eritmaga o’tgan metall miqdori bilan aniqlanadi: bu miqdor namunaning yuza birligida (1 m2, 1 sm2) yoki vaqt birligi (soat, sutka, yil) ichida korroziyalangan qismining massasi bilan ifodalanadi. korroziyabardoshlik darajasi (korroziyalanish tezligi) quyidagi formuladan hisoblab topiladi bunda, k - korroziyabardoshlik darajasi, (gr/ m2. soat) - massaning yo’qolishi (yoki ko’payishi), gr. s - namunaning yuzasi,(m2) t - sinash muddati, (soat) massaning yo’qolishi yoki ko’payishi formuladan topiladi, bunda p0-namunaning reaktivdan chiqarilgandan keyingi masssasi: p1-namunaning …

4 / 12

batdagi aralashmasi). ishni bajarish tartibi. 1. namunalarning sirt yuzasi o’lchanadi, so’ngra tortishga tayyorlanadi. o’lchashlar aniqligini oshirish uchun namunalarning sirt yuzasi kattaroqlarini olish lozim, ya’ni qalinligi 2 - 3 mm, kengligi 6 - 8 mm va uzunligi 60 - 80 mm bo’lganligini olish maqsadga muvofiq bo’ladi. 2. namunalar qizdirilgan chinni idishga solinadi. 3. namunalar solingan chinni idish analitik tarozida tortiladi. 4. ikkala namuna (solishtirish uchun tarkibida 5 % xrom bo’ladigan va xromsiz uglerodli 15 rusumli po’lat - 15x6s10, legirlangan konstruktsion 40x va 40x9s2 po’lat olinadi) elektr pechida qizdiriladi (qizdirish harorati 1070 va 1720 0c), so’ngra shu temperaturada 30 - 60 minutgacha ushlab turiladi. shiddatli oksidlanish jarayoni borishi bilan pechning eshigi goh-goh bir minutda 2 - 3 marta ochib qo’yiladi. 5. namunali chinni idish pechdan asta-sekinlik bilan chiqariladi, sovitiladi va analitik tarozida 0,1 mg aniqlikda tortiladi. 6. namunalarning massasi qancha kamayganligi yoki ortganligi m=p0 - p1 hisoblab topiladi. 7. korroziyabardoshlik darajasi ham …

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o'rganish"

10 - tajriba ishi metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o’rganish 10 - tajriba ishi metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o’rganish ishni bajarishdan maqsad. metall va qotishmalarning korroziyalanish jarayoni bilan tanishish, korroziyalanish tezligini aniqlash va bu jarayon natijasida massaning yo’qolishini o’rganishdir. metallarning tashqi muhit bilan fizik-kimyoviy o’zaro ta’siri natijasida emirilishi metallarning korroziyalanishi deb ataladi. metallarning korroziyalanishi natijasida ularning fizikaviy va mexanikaviy xossalari pasayadi yoki butunlay yo’qolib ketishi mumkin. korroziya hodisasi mashinalarning ishqalanuvchi qismlari orasida ishqalanishni kuchaytiradi, asbob va apparatlarning elektr xossalarini pasaytiradi. metallarning tas...

This file contains 12 pages in PPTX format (85.2 KB). To download "metall va qotishmalarning korroziyalanish (zanglash) jarayonini o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: metall va qotishmalarning korro… PPTX 12 pages Free download Telegram